आचारखण्ड — Adhyaya 138

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे तिथिवारनक्षत्रादिव्रतनिरूपणं नाम सप्तत्रिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १३८ (इति व्रतानि समाप्तानि) । हरिरुवाच । राज्ञां वंशान्प्रवक्ष्यामि वंशानुचरितानि च । विष्णुनाभ्यब्जतो ब्रह्मा दक्षो ऽङ्गुष्ठाच्च तस्य वै

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe tithivāranakṣatrādivratanirūpaṇaṃ nāma saptatriṃśaduttaraśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 138 (iti vratāni samāptāni) / hariruvāca / rājñāṃ vaṃśānpravakṣyāmi vaṃśānucaritāni ca / viṣṇunābhyabjato brahmā dakṣo 'ṅguṣṭhācca tasya vai

1.138.1

ततो ऽपितर्विवस्वांश्च ततः सूनुर्विवस्वतः मनुरिक्ष्वाकुशर्याती नृगो धृष्टः प्रषध्रकः

tato 'pitarvivasvāṃśca tataḥ sūnurvivasvataḥ manurikṣvākuśaryātī nṛgo dhṛṣṭaḥ praṣadhrakaḥ

1.138.2

नरिष्यन्तश्च नाभागो दिष्टः शशक एव च । मनोरासीदिला कन्या सुद्युम्नो ऽस्य सुतो ऽभवत्

nariṣyantaśca nābhāgo diṣṭaḥ śaśaka eva ca / manorāsīdilā kanyā sudyumno 'sya suto 'bhavat

1.138.3

इलायां तु बुधाज्जातो राजा रुद्र पुरूरवाः । सुतास्त्रयश्च सुद्युम्नादुत्कलो विनतो गयः

ilāyāṃ tu budhājjāto rājā rudra purūravāḥ / sutāstrayaśca sudyumnādutkalo vinato gayaḥ

1.138.4

अभृच्छ्रद्रो गोवधात्तु पृषध्रस्तु मनोः सुतः । करूषात्क्षत्त्रिया जाता कारूषा इति विश्रुताः

abhṛcchradro govadhāttu pṛṣadhrastu manoḥ sutaḥ / karūṣātkṣattriyā jātā kārūṣā iti viśrutāḥ

1.138.5

दिष्टपुत्रस्तु नाभागो वैश्यातामगमत्स च । तस्माद्भलन्दनः पुत्रो वत्सप्रीतिर्भलन्दनात्

diṣṭaputrastu nābhāgo vaiśyātāmagamatsa ca / tasmādbhalandanaḥ putro vatsaprītirbhalandanāt

1.138.6

ततः पांशुः खनित्रो ऽभूद्भूपस्तस्मात्ततः क्षुपः । क्षुपाद्विंशो ऽभवत्पुत्रो विंशाज्जातो विविंशकः

tataḥ pāṃśuḥ khanitro 'bhūdbhūpastasmāttataḥ kṣupaḥ / kṣupādviṃśo 'bhavatputro viṃśājjāto viviṃśakaḥ

1.138.7

विविंशाच्च खनीनेत्रो विभूतिस्तत्सुतः स्मृतः । करन्धमो विभूतेस्तु ततो जातो ऽप्यविक्षितः

viviṃśācca khanīnetro vibhūtistatsutaḥ smṛtaḥ / karandhamo vibhūtestu tato jāto 'pyavikṣitaḥ

1.138.8

मरुत्तो ऽविक्षितस्यापि नरिष्यन्तस्ततः स्मृतः । नरिष्यन्तात्तमो जातस्ततोभूद्राजवर्धनः

marutto 'vikṣitasyāpi nariṣyantastataḥ smṛtaḥ / nariṣyantāttamo jātastatobhūdrājavardhanaḥ

1.138.9

राजवर्धात्सुधृतिश्च नरो ऽभूत्सुधृतेः सुतः । नराच्च केवलः पुत्रः केवलाद्धुन्धुमानपि

rājavardhātsudhṛtiśca naro 'bhūtsudhṛteḥ sutaḥ / narācca kevalaḥ putraḥ kevalāddhundhumānapi

1.138.10

धुन्धुमतो वेगवांश्च बुधो वेगवतः सुतः । तृणबिन्दुर्बुधाज्जातः कान्या चैलविला तथा

dhundhumato vegavāṃśca budho vegavataḥ sutaḥ / tṛṇabindurbudhājjātaḥ kānyā cailavilā tathā

1.138.11

विशालं जनयामास तृणबिन्दोस्त्वलम्बुसा । विशालाद्धेमचन्द्रो ऽभूद्धेम चन्द्राच्च चन्द्रकः

viśālaṃ janayāmāsa tṛṇabindostvalambusā / viśālāddhemacandro 'bhūddhema candrācca candrakaḥ

1.138.12

धूम्राश्वश्चैव चन्द्रात्तु धूम्राश्वात्सृञ्जयस्तथा । सञ्जयात्सहदेवो ऽभूत्कृशाश्वस्तत्सुतो ऽभवत्

dhūmrāśvaścaiva candrāttu dhūmrāśvātsṛñjayastathā / sañjayātsahadevo 'bhūtkṛśāśvastatsuto 'bhavat

1.138.13

कृशाश्वात्सोमदत्तस्तुततो ऽभूज्जनमेजयः । तत्पुत्रश्च सुमन्तिश्च एते वैशालका नृपाः

kṛśāśvātsomadattastutato 'bhūjjanamejayaḥ / tatputraśca sumantiśca ete vaiśālakā nṛpāḥ

1.138.14

शर्यातेस्तु सुकन्याबूत्सा भार्या च्यवनस्य तु । अनन्तो नाम शार्यते रनन्ताद्रेवतो ऽभवत्

śaryātestu sukanyābūtsā bhāryā cyavanasya tu / ananto nāma śāryate ranantādrevato 'bhavat

1.138.15

रैवतो रेवतस्यापि रैवताद्रेवती सुता । धृष्टस्य धार्ष्टर् (त) कं क्षेत्रं वैष्णवं (श्यकं) तद्वभूव ह

raivato revatasyāpi raivatādrevatī sutā / dhṛṣṭasya dhārṣṭar (ta) kaṃ kṣetraṃ vaiṣṇavaṃ (śyakaṃ) tadvabhūva ha

1.138.16

नाभागपुत्रो नेष्ठो ह्यम्बरीषो ऽपि तत्सुतः । अम्बरीषाद्विरूपो ऽभूत्पृषदश्वो विरूपतः

nābhāgaputro neṣṭho hyambarīṣo 'pi tatsutaḥ / ambarīṣādvirūpo 'bhūtpṛṣadaśvo virūpataḥ

1.138.17

रथीनरश्च तत्पुत्रो वासुदेवपरायणः । इक्ष्वाकोस्तु त्रयः पुत्राः विकुक्षिनिमिदण्डकाः

rathīnaraśca tatputro vāsudevaparāyaṇaḥ / ikṣvākostu trayaḥ putrāḥ vikukṣinimidaṇḍakāḥ

1.138.18

इक्ष्वाकुजो विकुक्षिस्तु शशादः शशभक्षणात् । पुरञ्जयः शशादाच्च ककुत्स्थाख्यो ऽभवत्सुतः

ikṣvākujo vikukṣistu śaśādaḥ śaśabhakṣaṇāt / purañjayaḥ śaśādācca kakutsthākhyo 'bhavatsutaḥ

1.138.19

अनेनास्तु ककुत्सथाच्च पृथुः पुत्रस्त्वनेनसः । विश्वरातः पृथोः पुत्र आर्द्रे ऽभूद्विश्वराततः

anenāstu kakutsathācca pṛthuḥ putrastvanenasaḥ / viśvarātaḥ pṛthoḥ putra ārdre 'bhūdviśvarātataḥ

1.138.20

युवनाश्वो ऽभवच्चार्द्राच्छावस्तो युवनाश्वतः । बृहदश्वस्तुशावस्तात्तत्पुत्रः कुवलाश्वकः

yuvanāśvo 'bhavaccārdrācchāvasto yuvanāśvataḥ / bṛhadaśvastuśāvastāttatputraḥ kuvalāśvakaḥ

1.138.21

धुन्धुमारो हि विक्यातो दृढश्वश्चततो ऽभवत् । चन्द्राश्वः कपिलाश्वश्च हर्यश्वश्च दृढश्वतः

dhundhumāro hi vikyāto dṛḍhaśvaścatato 'bhavat / candrāśvaḥ kapilāśvaśca haryaśvaśca dṛḍhaśvataḥ

1.138.22

हर्यश्वाच्च निकुम्बो ऽभूद्धिताश्वश्च निकुम्भतः । पूजाश्वश्च हिताश्वाच्च तत्सतो युवनाश्वकः

haryaśvācca nikumbo 'bhūddhitāśvaśca nikumbhataḥ / pūjāśvaśca hitāśvācca tatsato yuvanāśvakaḥ

1.138.23

युवनाश्वाच्च मान्धाता बिन्दुमत्यास्ततो ऽभवत् । मुचुकुन्दो ऽम्बरीषश्च पुरुकुत्सस्त्रयः सुताः

yuvanāśvācca māndhātā bindumatyāstato 'bhavat / mucukundo 'mbarīṣaśca purukutsastrayaḥ sutāḥ

1.138.24

पञ्चाशत्कन्यकाश्चैव भार्यास्ताः सौभरेर्मुनेः । युवनाश्वो ऽम्बरीषाच्च हरितो युवनाश्वतः

pañcāśatkanyakāścaiva bhāryāstāḥ saubharermuneḥ / yuvanāśvo 'mbarīṣācca harito yuvanāśvataḥ

1.138.25

पुरुकुत्सान्नर्मदायां त्रसदस्युरबूत्सुतः । अनरण्यस्ततो जातो हर्यश्वो ऽप्यनरण्यतः

purukutsānnarmadāyāṃ trasadasyurabūtsutaḥ / anaraṇyastato jāto haryaśvo 'pyanaraṇyataḥ

1.138.26

तत्पुत्रो ऽभूद्वसुमनास्त्रिधन्वा तस्य चात्मजः । त्रय्यारुणस्तस्य पुत्रस्तस्त सत्यरतः सुतः

tatputro 'bhūdvasumanāstridhanvā tasya cātmajaḥ / trayyāruṇastasya putrastasta satyarataḥ sutaḥ

1.138.27

यस्त्रिशङ्कुः समाख्यातो हरिश्चन्द्रो ऽभवत्ततः । हरिश्चन्द्राद्रोहिताश्वो हरितो रोहिताश्वतः

yastriśaṅkuḥ samākhyāto hariścandro 'bhavattataḥ / hariścandrādrohitāśvo harito rohitāśvataḥ

1.138.28

हरितस्य सुतश्चञ्चुश्चञ्चोश्च विजयः सुतः । विजयाद्रुरुको जज्ञे रुरुकात्तु वृकः सुतः

haritasya sutaścañcuścañcośca vijayaḥ sutaḥ / vijayādruruko jajñe rurukāttu vṛkaḥ sutaḥ

1.138.29

वृकाद्बाहुर्नृपो ऽभूच्च बाहोस्तु सगरः स्मृतः । षष्टिः पुत्र सहस्राणि सुमत्यां सगराद्धर

vṛkādbāhurnṛpo 'bhūcca bāhostu sagaraḥ smṛtaḥ / ṣaṣṭiḥ putra sahasrāṇi sumatyāṃ sagarāddhara

1.138.30

केशिन्यामेक एवासावसमञ्जससंज्ञकः

keśinyāmeka evāsāvasamañjasasaṃjñakaḥ

1.138.31

तस्यांशुमान्सुतो विद्वान्दिलीपस्तत्सुतो ऽभवत् । भगीरथो दिलीपाच्च यो गङ्गामानयद्भुवम्

tasyāṃśumānsuto vidvāndilīpastatsuto 'bhavat / bhagīratho dilīpācca yo gaṅgāmānayadbhuvam

1.138.32

श्रुतो भगीरथसुतो नाभगश्च श्रुतात्किल । नाभागादम्बरीषो ऽभूत्सिन्दुद्वीपो ऽम्बरीषतः

śruto bhagīrathasuto nābhagaśca śrutātkila / nābhāgādambarīṣo 'bhūtsindudvīpo 'mbarīṣataḥ

1.138.33

सिन्दुद्वीपस्यायुतायुरृतुपर्णस्तदात्मजः । ऋतुषर्णात्सर्वकामः सुदासो ऽभूत्तदात्मजः

sindudvīpasyāyutāyurṛtuparṇastadātmajaḥ / ṛtuṣarṇātsarvakāmaḥ sudāso 'bhūttadātmajaḥ

1.138.34

सुदासस्य च सौदासो नाम्ना मित्रसहः स्मृतः । कल्माष पादसंज्ञश्च दमयन्त्यां तदात्मजः

sudāsasya ca saudāso nāmnā mitrasahaḥ smṛtaḥ / kalmāṣa pādasaṃjñaśca damayantyāṃ tadātmajaḥ

1.138.35

अश्वकाख्यो ऽभवत्पुत्रो ह्यश्वकान्मूल(न्मृच्छ) को ऽभवत् । ततो दशरथो राजा तस्य चैलविलः सुतः

aśvakākhyo 'bhavatputro hyaśvakānmūla(nmṛccha) ko 'bhavat / tato daśaratho rājā tasya cailavilaḥ sutaḥ

1.138.36

तस्य विश्वसहः पुत्रः खट्वाङ्गश्च तदात्मजः । खट्वाङ्गद्दीर्घबाहुश्च दीर्घबाहोर्ह्यजः सुतः

tasya viśvasahaḥ putraḥ khaṭvāṅgaśca tadātmajaḥ / khaṭvāṅgaddīrghabāhuśca dīrghabāhorhyajaḥ sutaḥ

1.138.37

तस्य पुत्त्रो दशरथश्चत्वारस्तत्सुताः स्मृताः । रामलक्ष्मणशत्रुघ्नभरताश्च महाबलाः

tasya puttro daśarathaścatvārastatsutāḥ smṛtāḥ / rāmalakṣmaṇaśatrughnabharatāśca mahābalāḥ

1.138.38

रामात्कुशलवौ जातौ भरतात्तार्क्षपुष्करौ । चित्राङ्गदश्चन्द्रकेतुर्लक्ष्मणात्संबभूवतुः

rāmātkuśalavau jātau bharatāttārkṣapuṣkarau / citrāṅgadaścandraketurlakṣmaṇātsaṃbabhūvatuḥ

1.138.39

सुबाहुशूरसेनौ च शत्रुघ्नात्संबभूवतुः । कुशस्य चातिथिः पुत्रो निषधो ह्यतिथेः सुतः

subāhuśūrasenau ca śatrughnātsaṃbabhūvatuḥ / kuśasya cātithiḥ putro niṣadho hyatitheḥ sutaḥ

1.138.40

निषधस्य नलः पुत्रो नलस्य च नभाः स्मृतः । नभसः पुण्डरीकस्तुक्षेमधन्वा तदात्मजः

niṣadhasya nalaḥ putro nalasya ca nabhāḥ smṛtaḥ / nabhasaḥ puṇḍarīkastukṣemadhanvā tadātmajaḥ

1.138.41

देवानीकस्तस्य पुत्रो देवानीकादहीनकः । अहीनकाद्रुरुर्यज्ञे पारियात्रो रुरोः सुतः

devānīkastasya putro devānīkādahīnakaḥ / ahīnakādrururyajñe pāriyātro ruroḥ sutaḥ

1.138.42

पारियात्राद्दलो यज्ञे दल पुत्रश्छलः स्मृतः । छलादुक्थस्ततो ह्युक्थाद्वज्रनाभस्ततो गणः

pāriyātrāddalo yajñe dala putraśchalaḥ smṛtaḥ / chalādukthastato hyukthādvajranābhastato gaṇaḥ

1.138.43

उषिताश्वो गणाज्जज्ञे ततो विश्वसहो ऽभवत् । हिरण्यनाभस्तत्पुत्रस्तत्पुत्रः पुष्पकः स्मृतः

uṣitāśvo gaṇājjajñe tato viśvasaho 'bhavat / hiraṇyanābhastatputrastatputraḥ puṣpakaḥ smṛtaḥ

1.138.44

ध्रुवसन्धिरभूत्पुष्पाद्ध्रुवसन्धेः सुदर्शनः । सुदर्शनादग्निवर्णः पद्मवणो ऽग्निवर्णतः

dhruvasandhirabhūtpuṣpāddhruvasandheḥ sudarśanaḥ / sudarśanādagnivarṇaḥ padmavaṇo 'gnivarṇataḥ

1.138.45

शीघ्रस्तु पद्मवर्णात्तु शीघ्रात्पुत्रो मरुस्त्वभूत् । मरोः प्रसुश्रुतः पुत्रस्तस्य चोदावसुः सुतः

śīghrastu padmavarṇāttu śīghrātputro marustvabhūt / maroḥ prasuśrutaḥ putrastasya codāvasuḥ sutaḥ

1.138.46

उदावसोर्नन्दिवर्धनः सुकेतुर्नन्दिवर्धनात् । सुकेतोर्देवरातो ऽभूद्वृहदुक्थस्ततः सुतः

udāvasornandivardhanaḥ suketurnandivardhanāt / suketordevarāto 'bhūdvṛhadukthastataḥ sutaḥ

1.138.47

बृहदुक्थान्महावीर्यः सुधृतिस्तस्य चात्मजः । सुधृतेर्धृष्टकेतुश्च हर्यश्वो धृष्टकेतुतः

bṛhadukthānmahāvīryaḥ sudhṛtistasya cātmajaḥ / sudhṛterdhṛṣṭaketuśca haryaśvo dhṛṣṭaketutaḥ

1.138.48

हर्यश्वात्तु मरुर्जातो मरोः प्रतीन्धको ऽभवत् । प्रतीन्धकात्कृतिरथो देवमीढस्तदात्मजः

haryaśvāttu marurjāto maroḥ pratīndhako 'bhavat / pratīndhakātkṛtiratho devamīḍhastadātmajaḥ

1.138.49

विबुधो देवमीढात्तु विबुधात्तु महाधृतिः । महाधृतेः कीर्तिरातो महारोमा तदात्मजः

vibudho devamīḍhāttu vibudhāttu mahādhṛtiḥ / mahādhṛteḥ kīrtirāto mahāromā tadātmajaḥ

1.138.50

महारोम्णः स्वर्णरोमा ह्रस्वरोमा तदात्मजः । सीरध्वजो ह्रस्वरोम्णः तस्य सीताभवत्सुता

mahāromṇaḥ svarṇaromā hrasvaromā tadātmajaḥ / sīradhvajo hrasvaromṇaḥ tasya sītābhavatsutā

1.138.51

भ्राता कुशध्वजस्तस्य सीरध्वजात्तु भानुमान् । शतद्युम्नो भानुमतः शतद्युम्नाच्छुचिः स्मृतः

bhrātā kuśadhvajastasya sīradhvajāttu bhānumān / śatadyumno bhānumataḥ śatadyumnācchuciḥ smṛtaḥ

1.138.52

ऊर्जनामा शुचेः पुत्रः सनद्वाजस्तदात्मजः । सनद्वाजात्कुलिर्जातो ऽनञ्जनस्तु कुलेः सुतः

ūrjanāmā śuceḥ putraḥ sanadvājastadātmajaḥ / sanadvājātkulirjāto 'nañjanastu kuleḥ sutaḥ

1.138.53

अनञ्जनाच्च कुलजित्तस्यापि चाधिनेमिकः । श्रुतायुस्तस्य पुत्रो ऽभूत्सुपार्श्वश्च तदात्मजः

anañjanācca kulajittasyāpi cādhinemikaḥ / śrutāyustasya putro 'bhūtsupārśvaśca tadātmajaḥ

1.138.54

सुपार्श्वात्सृंजयो जातः क्षेमारिः सृजयात्समृतः । क्षेमारि तस्त्वनेनाश्च तस्य रामरथः स्मृतः

supārśvātsṛṃjayo jātaḥ kṣemāriḥ sṛjayātsamṛtaḥ / kṣemāri tastvanenāśca tasya rāmarathaḥ smṛtaḥ

1.138.55

सत्यरथो रामरथात्तस्मादुपगुरुः स्मृतः । उपगुरोरुपगुप्तः स्वागतश्चोपगुप्ततः

satyaratho rāmarathāttasmādupaguruḥ smṛtaḥ / upagurorupaguptaḥ svāgataścopaguptataḥ

1.138.56

स्वनरः स्वागताज्जज्ञे सुवर्चास्तस्य चात्मजः । सुवर्चसः सुपार्श्वस्तु सुश्रुतश्च सुपार्श्वतः

svanaraḥ svāgatājjajñe suvarcāstasya cātmajaḥ / suvarcasaḥ supārśvastu suśrutaśca supārśvataḥ

1.138.57

जयस्तु सुश्रुताज्जज्ञे जयात्तु विजयो ऽभवत् । विजयस्य ऋतः पुत्रः ऋतस्य सुनयः सुतः

jayastu suśrutājjajñe jayāttu vijayo 'bhavat / vijayasya ṛtaḥ putraḥ ṛtasya sunayaḥ sutaḥ

1.138.58

सुनयाद्वीतहव्यस्तु वीतहव्याद्धतिः स्मृतः । बहुलाश्वो धृतेः पुत्रो बहुलाश्वात्कृतिः स्मृतः

sunayādvītahavyastu vītahavyāddhatiḥ smṛtaḥ / bahulāśvo dhṛteḥ putro bahulāśvātkṛtiḥ smṛtaḥ

1.138.59

जनकस्य द्वये वंशे उक्तो योगसमाश्रयः

janakasya dvaye vaṃśe ukto yogasamāśrayaḥ

1.138.60