आचारखण्ड — Adhyaya 202

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे गजाश्वायुर्वेदनिरूपणं नामैकाधिकद्विशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- २०२ हरिरुवाच । एकं पुनर्नवामूलमपामार्गस्य वा शिव । सरसं योनिनिः क्षिप्तं वराङ्गस्य व्यथां हरेत् । प्रसूतिवेदनाञ्चैव तरुणीनां व्यथां हरेत्

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe gajāśvāyurvedanirūpaṇaṃ nāmaikādhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 202 hariruvāca / ekaṃ punarnavāmūlamapāmārgasya vā śiva / sarasaṃ yoniniḥ kṣiptaṃ varāṅgasya vyathāṃ haret / prasūtivedanāñcaiva taruṇīnāṃ vyathāṃ haret

1.202.1

भूमि कूष्माण्डमूलं वै शालिचूर्णमथापि वा । सप्ताहं दुग्धपीतं स्यात्स्त्रीणां बहुपयस्करम्

bhūmi kūṣmāṇḍamūlaṃ vai śālicūrṇamathāpi vā / saptāhaṃ dugdhapītaṃ syātstrīṇāṃ bahupayaskaram

1.202.2

रुद्रेन्द्रवारुणीमुलं लेपात्स्त्रीस्तनवेदना । नश्येत घृतपक्वा च कार्यावश्यन्तु पोलिका

rudrendravāruṇīmulaṃ lepātstrīstanavedanā / naśyeta ghṛtapakvā ca kāryāvaśyantu polikā

1.202.3

भक्षिता सा महेशान योनिशूलं विनाशयेत् । प्रलेपिता कारवेल्लमूलेनैव विनिर्गता

bhakṣitā sā maheśāna yoniśūlaṃ vināśayet / pralepitā kāravellamūlenaiva vinirgatā

1.202.4

योनिः प्रवेशमायाति नात्र कार्या विचारणा । नीलीपटोलमूलानि साज्यानि तिलवारिणा

yoniḥ praveśamāyāti nātra kāryā vicāraṇā / nīlīpaṭolamūlāni sājyāni tilavāriṇā

1.202.5

पिष्टान्येषां प्रलेपो वै ज्वालागर्दभरागनत् । पाठामूलं रुद्र पीतं पिष्टं तण्डुलवारिणा

piṣṭānyeṣāṃ pralepo vai jvālāgardabharāganat / pāṭhāmūlaṃ rudra pītaṃ piṣṭaṃ taṇḍulavāriṇā

1.202.6

पापरोगहरं स्याच्च कुष्ठपानं तथैव च । वास्योदकञ्च समधु पीतमन्तर्गतस्य वै

pāparogaharaṃ syācca kuṣṭhapānaṃ tathaiva ca / vāsyodakañca samadhu pītamantargatasya vai

1.202.7

पापरोगस्य सन्तापनिवृक्तिं कुरुते शिव । घृततुल्या रुद्र लाक्षा पीता क्षीरेण वै सह

pāparogasya santāpanivṛktiṃ kurute śiva / ghṛtatulyā rudra lākṣā pītā kṣīreṇa vai saha

1.202.8

प्रदरं हरते रोगं नात्र कार्या विचारणा । द्विजयष्टी त्रिकटुकं चूर्णं पीतं हरेच्छिव

pradaraṃ harate rogaṃ nātra kāryā vicāraṇā / dvijayaṣṭī trikaṭukaṃ cūrṇaṃ pītaṃ harecchiva

1.202.9

तिलक्वाथेन संयुक्तं रक्तगुल्मं स्त्रिया हर । कुसुमस्य निबद्धञ्च तरुणीनां महेश्वर

tilakvāthena saṃyuktaṃ raktagulmaṃ striyā hara / kusumasya nibaddhañca taruṇīnāṃ maheśvara

1.202.10

रक्तोत्पलस्य वै कन्दं-शर्करातिलसंयुतम् । पीतं सशर्करं स्त्रीणां धारयेद्गर्भपातनम्

raktotpalasya vai kandaṃ-śarkarātilasaṃyutam / pītaṃ saśarkaraṃ strīṇāṃ dhārayedgarbhapātanam

1.202.11

रक्तस्त्रावस्य नाशः स्याच्छीतोदकनिषेवणात् । पीतन्तु काञ्जिक रुद्र क्वथितं शरपुङ्खया

raktastrāvasya nāśaḥ syācchītodakaniṣevaṇāt / pītantu kāñjika rudra kvathitaṃ śarapuṅkhayā

1.202.12

हिङ्गुस्त्रैन्धवसंयुक्तं शीघ्रं स्त्रीणां प्रसूतिकृत् । मातुलुङ्गस्य वै मूलं कटिबद्धं प्रसूतिकृत्

hiṅgustraindhavasaṃyuktaṃ śīghraṃ strīṇāṃ prasūtikṛt / mātuluṅgasya vai mūlaṃ kaṭibaddhaṃ prasūtikṛt

1.202.13

अपामार्गस्य वै मूले गर्भवत्यास्तु नामतः । उत्पाट्यमाने सकले पुत्त्रः स्यादान्यथा सुता

apāmārgasya vai mūle garbhavatyāstu nāmataḥ / utpāṭyamāne sakale puttraḥ syādānyathā sutā

1.202.14

अपामार्गस्य वै मूले नारीणां शिरसि स्थिते । गर्भशूलं विनश्येत नात्र कार्या विचारणा

apāmārgasya vai mūle nārīṇāṃ śirasi sthite / garbhaśūlaṃ vinaśyeta nātra kāryā vicāraṇā

1.202.15

कर्पूर-मदनफल-मधुकैः पूरितः शिव । योनिः सुभा स्याद्वृद्धाया युवत्याः किं पुनर्हर

karpūra-madanaphala-madhukaiḥ pūritaḥ śiva / yoniḥ subhā syādvṛddhāyā yuvatyāḥ kiṃ punarhara

1.202.16

यस्य बालस्य तिलकः कृतो गौरोचनाख्यया । शर्करा-कुष्ठपानञ्च दत्तं स स्याच्च निर्भयः । विष-भूत-ग्रहादिभ्यो व्याधिभ्यो बालकः शिव

yasya bālasya tilakaḥ kṛto gaurocanākhyayā / śarkarā-kuṣṭhapānañca dattaṃ sa syācca nirbhayaḥ / viṣa-bhūta-grahādibhyo vyādhibhyo bālakaḥ śiva

1.202.17

शङ्ख-नाभि-वचा-कुष्ठ-लोहानां धारणं सदा । बालानामुपसर्गेभ्यो रुद्र रक्षाकरं भवेत्

śaṅkha-nābhi-vacā-kuṣṭha-lohānāṃ dhāraṇaṃ sadā / bālānāmupasargebhyo rudra rakṣākaraṃ bhavet

1.202.18

पलाशचूर्णं समधु गव्याज्यामलकान्वितम् । सविडङ्गं पीतमात्रं नरं कुर्यान्महामतिम्

palāśacūrṇaṃ samadhu gavyājyāmalakānvitam / saviḍaṅgaṃ pītamātraṃ naraṃ kuryānmahāmatim

1.202.19

मासैकेन महादेव जरा-मरणवर्जितः

māsaikena mahādeva jarā-maraṇavarjitaḥ

1.202.20

पलाशबीजं सघृतं तिल-मध्वन्वितं समम् । सप्ताहं भक्षितं रुद्र जरां नयति संक्षयम्

palāśabījaṃ saghṛtaṃ tila-madhvanvitaṃ samam / saptāhaṃ bhakṣitaṃ rudra jarāṃ nayati saṃkṣayam

1.202.21

रुद्रामलकचूर्णं वै मधु-तैल घृतान्वितम् । जग्ध्वा मासं युवा स्याच्च नरो वागीश्वरी भवेत्

rudrāmalakacūrṇaṃ vai madhu-taila ghṛtānvitam / jagdhvā māsaṃ yuvā syācca naro vāgīśvarī bhavet

1.202.22

शिवामलकचूर्णं वै मधुना उदकेन वा । बलानि कुर्यान्नासायाः प्रत्यूषे भक्षितं शिव

śivāmalakacūrṇaṃ vai madhunā udakena vā / balāni kuryānnāsāyāḥ pratyūṣe bhakṣitaṃ śiva

1.202.23

कुष्ठचूर्णं साज्य-मधु प्रातर्जग्ध्वा भवेन्नरः । साक्षात्सुरभिदेहो वै जीवेद्वर्षसहस्रकम्

kuṣṭhacūrṇaṃ sājya-madhu prātarjagdhvā bhavennaraḥ / sākṣātsurabhideho vai jīvedvarṣasahasrakam

1.202.24

माषस्य विदलान्ये वितुषाणि महेश्वर । घृतभावितशुष्काणि पयसा साधितानि वै

māṣasya vidalānye vituṣāṇi maheśvara / ghṛtabhāvitaśuṣkāṇi payasā sādhitāni vai

1.202.25

समाध्वाज्यपयोभिश्च भक्षयित्वा च कामयेत् । स्त्रीणां शतं महादेव तत्क्षणान्नात्र संशयः

samādhvājyapayobhiśca bhakṣayitvā ca kāmayet / strīṇāṃ śataṃ mahādeva tatkṣaṇānnātra saṃśayaḥ

1.202.26

रसश्चैरण्डतैलेन गन्धकेन शुभो भवेत् । त्रिकालोदकसंघुष्टो बलकृद्भक्षणाद्भवेत्

rasaścairaṇḍatailena gandhakena śubho bhavet / trikālodakasaṃghuṣṭo balakṛdbhakṣaṇādbhavet

1.202.27

दुग्धं वितुषमाषैश्च शिम्बाबीजैश्च साधितम् । अपामार्गस्य तैलेन पीतं स्त्रीशतकामकृत्

dugdhaṃ vituṣamāṣaiśca śimbābījaiśca sādhitam / apāmārgasya tailena pītaṃ strīśatakāmakṛt

1.202.28