ब्रह्मखण्ड — Adhyaya 27

इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे तृतीयांशे ब्रह्मकाण्डे व्यङ्कटगिरिमाहात्म्ये स्वामिपुष्करिण्यादितीर्थतत्रत्यदेवतदीयशालग्रामलक्षण तद्दानादिवर्णनं नाम षड्विंशोध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- २७ श्रीकृष्ण उवाच । सा गता स्नातुकामाथ नन्दां पापनिवारिणीम् । पप्रच्छ तं गुरुं विप्रं विनयावनता सुधीः

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe tṛtīyāṃśe brahmakāṇḍe vyaṅkaṭagirimāhātmye svāmipuṣkariṇyāditīrthatatratyadevatadīyaśālagrāmalakṣaṇa taddānādivarṇanaṃ nāma ṣaḍviṃśodhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 27 śrīkṛṣṇa uvāca / sā gatā snātukāmātha nandāṃ pāpanivāriṇīm / papraccha taṃ guruṃ vipraṃ vinayāvanatā sudhīḥ

3.27.1

किन्नामेयं नदी विप्र किं कार्यं चात्र मे वद । जैगीषव्यस्त्वेवमुक्तो वाक्यमेतदुवाच ह

kinnāmeyaṃ nadī vipra kiṃ kāryaṃ cātra me vada / jaigīṣavyastvevamukto vākyametaduvāca ha

3.27.2

जैगीषव्य उवाच । शृणु भद्रे प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं पापनाशनम् । इयं नदी महाभागे सदा पापविनाशिनी

jaigīṣavya uvāca / śṛṇu bhadre pravakṣyāmi māhātmyaṃ pāpanāśanam / iyaṃ nadī mahābhāge sadā pāpavināśinī

3.27.3

ब्रह्महत्यादिपापौघो यत्र स्नानेन नश्यति । प्रत्यक्षं दृश्यते ह्यत्र स्नानं कर्तुं समुद्यतैः

brahmahatyādipāpaugho yatra snānena naśyati / pratyakṣaṃ dṛśyate hyatra snānaṃ kartuṃ samudyataiḥ

3.27.4

जलं चाशुभ्ररूपेण पापैश्च परिदृश्यते । यावच्छुभ्रोदकं देवि तावत्सनानं च कारयेत्

jalaṃ cāśubhrarūpeṇa pāpaiśca paridṛśyate / yāvacchubhrodakaṃ devi tāvatsanānaṃ ca kārayet

3.27.5

यावच्छुभ्रोदकं नैव तावत्पापं न नश्यति । शुद्धोदके समायाते पापं नष्टमिति ध्रुवम्

yāvacchubhrodakaṃ naiva tāvatpāpaṃ na naśyati / śuddhodake samāyāte pāpaṃ naṣṭamiti dhruvam

3.27.6

कलावित्थं विशालाक्षि महिमा दृश्यते भुवि । अत्र स्नानं प्रकर्तव्यं दातव्यं दान मुत्तमम् । ततश्च ज्ञानमासाद्य विविष्णुलोकं स गच्छति

kalāvitthaṃ viśālākṣi mahimā dṛśyate bhuvi / atra snānaṃ prakartavyaṃ dātavyaṃ dāna muttamam / tataśca jñānamāsādya viviṣṇulokaṃ sa gacchati

3.27.7

गुरुस्त्रीगमनाच्चन्द्र अहल्यायां गतो हरिः । सुरापानाच्च शुक्रस्तु सुवर्णहरणाद्बलिः

gurustrīgamanāccandra ahalyāyāṃ gato hariḥ / surāpānācca śukrastu suvarṇaharaṇādbaliḥ

3.27.8

ब्रह्महत्यायाश्च रुद्रो नागो दत्तापहारकः । सूतस्य हननाद्रामो निर्मुक्तो ह्यत्र भामिनि

brahmahatyāyāśca rudro nāgo dattāpahārakaḥ / sūtasya hananādrāmo nirmukto hyatra bhāmini

3.27.9

नानेन सदृशं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । स्नानं कुरु महाभागे तेन सिद्धिं ह्यवाप्स्यसि

nānena sadṛśaṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati / snānaṃ kuru mahābhāge tena siddhiṃ hyavāpsyasi

3.27.10

जैगीषव्येण मुनिना पित्रा सह च कन्यका । स्नानं चकार विधिवदुदतिष्ठच्च भामिनि

jaigīṣavyeṇa muninā pitrā saha ca kanyakā / snānaṃ cakāra vidhivadudatiṣṭhacca bhāmini

3.27.11

यावच्च पौरुषं सूक्तं तावत्कालं हि तिष्ठति । पश्चाज्जप्त्वा महामन्त्रं वेङ्कटेशाभिधं परम्

yāvacca pauruṣaṃ sūktaṃ tāvatkālaṃ hi tiṣṭhati / paścājjaptvā mahāmantraṃ veṅkaṭeśābhidhaṃ param

3.27.12

द्विजातीन्प्रीणयित्वा सा वस्त्रद्रव्यादिभूषणैः । तस्माच्च प्रययौ देवी कमारीतीर्थमुत्तमम्

dvijātīnprīṇayitvā sā vastradravyādibhūṣaṇaiḥ / tasmācca prayayau devī kamārītīrthamuttamam

3.27.13

कुमारीमहिमानं च श्रुत्वा स्नानं चकार सा । पुनरावृत्य सा देवी ह्यन्तरा विरजानदीम्

kumārīmahimānaṃ ca śrutvā snānaṃ cakāra sā / punarāvṛtya sā devī hyantarā virajānadīm

3.27.14

दृष्ट्वा पप्रच्छ सा देवी जैगीषव्यं गुरुं प्रभुम् । किं संज्ञिकेयं विप्रेन्द्र किं कार्यं ह्यत्र मे वद

dṛṣṭvā papraccha sā devī jaigīṣavyaṃ guruṃ prabhum / kiṃ saṃjñikeyaṃ viprendra kiṃ kāryaṃ hyatra me vada

3.27.15

जैगीषव्यः पृष्ट एव मुवाच करुणानिधिः । इयं भागीरथी कन्ये आयाति ह्यन्तरेण तु

jaigīṣavyaḥ pṛṣṭa eva muvāca karuṇānidhiḥ / iyaṃ bhāgīrathī kanye āyāti hyantareṇa tu

3.27.16

अतः सा प्रोच्यते ह्यन्तर्गङ्गेति परमर्षिभिः । कन्ये त्वस्यास्तु सलिलं श्रीनिनिवासप्रियं सदा

ataḥ sā procyate hyantargaṅgeti paramarṣibhiḥ / kanye tvasyāstu salilaṃ śrīninivāsapriyaṃ sadā

3.27.17

अत्र स्नानं यः करोति स याति परमां गतिम् । स्नानं चकार सा कन्या जले परमपावने

atra snānaṃ yaḥ karoti sa yāti paramāṃ gatim / snānaṃ cakāra sā kanyā jale paramapāvane

3.27.18

दानादिकं तथा ज्ञात्वा जजाप परमं मनुम् । श्रीनिवाससमीपं तु पुनरागत्य भामिनी

dānādikaṃ tathā jñātvā jajāpa paramaṃ manum / śrīnivāsasamīpaṃ tu punarāgatya bhāminī

3.27.19

अङ्गप्रदक्षिणं चक्रे भक्त्या वेङ्कटनायकम् । ब्राह्मणादीन्प्रीणयित्वा वस्त्रगन्धादिभूषणैः

aṅgapradakṣiṇaṃ cakre bhaktyā veṅkaṭanāyakam / brāhmaṇādīnprīṇayitvā vastragandhādibhūṣaṇaiḥ

3.27.20

पुनः परदिने प्रातः स्वामिपुष्करिणीजले । स्नानं कृत्वा महाभागा ययौ तुंबुरुसंज्ञिकाम्

punaḥ paradine prātaḥ svāmipuṣkariṇījale / snānaṃ kṛtvā mahābhāgā yayau tuṃburusaṃjñikām

3.27.21

पप्रच्छ तं गुरुं देवी नाथं किन्नामिका त्वयम् । जैगीषव्य उवाच । इयं तुंबरुकाभिज्ञा नारी वै वरवर्णिनी

papraccha taṃ guruṃ devī nāthaṃ kinnāmikā tvayam / jaigīṣavya uvāca / iyaṃ tuṃbarukābhijñā nārī vai varavarṇinī

3.27.22

पुरा तुं बुरुणा साकं नारदस्तपसि स्थितः । अत्र प्रादुरभूद्विष्णुर्नारदस्य हिताय च

purā tuṃ buruṇā sākaṃ nāradastapasi sthitaḥ / atra prādurabhūdviṣṇurnāradasya hitāya ca

3.27.23

स्नानं यः कुरुते ह्यत्र स याति परमां गतिम् । अत्र स्नानं मनुष्याणां सर्वेषां दुर्लभं कलौ

snānaṃ yaḥ kurute hyatra sa yāti paramāṃ gatim / atra snānaṃ manuṣyāṇāṃ sarveṣāṃ durlabhaṃ kalau

3.27.24

अत्र स्नानं मनुष्याणां नाल्पस्य तपसः फलम् । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च दत्त्वा दानान्यकेशः

atra snānaṃ manuṣyāṇāṃ nālpasya tapasaḥ phalam / tatra snātvā ca pītvā ca dattvā dānānyakeśaḥ

3.27.25

पुनरागत्य सा देवी श्रीनिवासं ननाम ह । तस्मिमन्दिने ब्राह्मणांश्च तर्पयामास भमिनि

punarāgatya sā devī śrīnivāsaṃ nanāma ha / tasmimandine brāhmaṇāṃśca tarpayāmāsa bhamini

3.27.26

स्वामिपुष्करिणीं प्राप्य दीपान्प्राज्वालयत्सती । सोपानेषु महाभागा दीपावलिभिरञ्जसा । प्रीणयामास देवेशं श्रीनिवासं जगद्गुरुम्

svāmipuṣkariṇīṃ prāpya dīpānprājvālayatsatī / sopāneṣu mahābhāgā dīpāvalibhirañjasā / prīṇayāmāsa deveśaṃ śrīnivāsaṃ jagadgurum

3.27.27

पुनः परदिने प्राप्ते शक्रतीर्थमनुत्तमम् । कपिलाख्योर्ध्वदेशे तु तत्तीर्थं पावनं स्मृतम्

punaḥ paradine prāpte śakratīrthamanuttamam / kapilākhyordhvadeśe tu tattīrthaṃ pāvanaṃ smṛtam

3.27.28

तत्र स्नात्वा महाभागा तदूर्ध्वं स्नापयेत्स्वयम् । विष्वसेनसरस्तत्र सर्वपापविनाशनम्

tatra snātvā mahābhāgā tadūrdhvaṃ snāpayetsvayam / viṣvasenasarastatra sarvapāpavināśanam

3.27.29

तत ऊर्ध्वं महाभागा ययौ तत्र ददर्श सा । पञ्चायुधानां तीर्थानि तेषु स्नानं चकार सा

tata ūrdhvaṃ mahābhāgā yayau tatra dadarśa sā / pañcāyudhānāṃ tīrthāni teṣu snānaṃ cakāra sā

3.27.30

तदूर्ध्वं चाग्निकुण्डं स्याद्दुरारोहं ततोग्रतः । तस्योपरि ब्रह्मतीर्थं ब्रह्महत्याविमोचनम्

tadūrdhvaṃ cāgnikuṇḍaṃ syāddurārohaṃ tatogrataḥ / tasyopari brahmatīrthaṃ brahmahatyāvimocanam

3.27.31

सप्तर्षीणां तदूर्ध्वं तु पुण्यतीर्थं च सत्फलम् । दशाधिकफलं तेषा तीर्थानामुत्तरोत्तरम्

saptarṣīṇāṃ tadūrdhvaṃ tu puṇyatīrthaṃ ca satphalam / daśādhikaphalaṃ teṣā tīrthānāmuttarottaram

3.27.32

एतेषां चैव माहात्म्यं को वा वक्तुमिहार्हति । ऋषितीर्थेषु सा कन्या चचार तप उत्तमम्

eteṣāṃ caiva māhātmyaṃ ko vā vaktumihārhati / ṛṣitīrtheṣu sā kanyā cacāra tapa uttamam

3.27.33

ममावतारपर्यन्तं चरित्वा तप उत्तमम् । योगधारण या देहं त्यक्त्वा जांबवतो गृहे

mamāvatāraparyantaṃ caritvā tapa uttamam / yogadhāraṇa yā dehaṃ tyaktvā jāṃbavato gṛhe

3.27.34

जाता जांबवती नाम ववृधे तस्य वेश्मनि । तस्याः पिता जांबवान्स समादात्कन्यकां तदा । रुक्म्या अनं तरा सैषा मम भार्या खगेश्वर

jātā jāṃbavatī nāma vavṛdhe tasya veśmani / tasyāḥ pitā jāṃbavānsa samādātkanyakāṃ tadā / rukmyā anaṃ tarā saiṣā mama bhāryā khageśvara

3.27.35

इदं हि परमाख्यानं वेङ्कटाद्रेर्महागिरेः । को वा वर्णयितुं शक्तो मदन्यः पुरुषो भुवि

idaṃ hi paramākhyānaṃ veṅkaṭādrermahāgireḥ / ko vā varṇayituṃ śakto madanyaḥ puruṣo bhuvi

3.27.36

वेङ्कटेशस्य नैवेद्यं सदा लक्ष्मीः करोति वै । ब्रह्मा पूजयते नित्यमेवं शास्त्रस्य निर्णयः

veṅkaṭeśasya naivedyaṃ sadā lakṣmīḥ karoti vai / brahmā pūjayate nityamevaṃ śāstrasya nirṇayaḥ

3.27.37

नैवेद्यभक्षिणां पुंसामुपहासं न कारयेत् । स्वस्य प्राशस्त्यभावे तु नैवेद्यादि गुडादिकम् । ग्राह्यमेव न संदेहो अन्यथा नारकी भवेत्

naivedyabhakṣiṇāṃ puṃsāmupahāsaṃ na kārayet / svasya prāśastyabhāve tu naivedyādi guḍādikam / grāhyameva na saṃdeho anyathā nārakī bhavet

3.27.38

श्रीनिवासात्परो देवो न भूतो न भविष्यति । स्वयं च पाचयित्वात्वं घृतपक्वादिकं तथा । श्रीनिवासस्य नैवेद्यं दत्त्वा भोजनमाचरेत्

śrīnivāsātparo devo na bhūto na bhaviṣyati / svayaṃ ca pācayitvātvaṃ ghṛtapakvādikaṃ tathā / śrīnivāsasya naivedyaṃ dattvā bhojanamācaret

3.27.39

इदं तु परमं गोप्यं तवोक्तं च खगेश्वर । न कस्यापि च वक्तव्यं गोप्यत्वात्खगसत्तम । इतः परं प्रवक्ष्यामि तारतम्यं शृणु प्रभो

idaṃ tu paramaṃ gopyaṃ tavoktaṃ ca khageśvara / na kasyāpi ca vaktavyaṃ gopyatvātkhagasattama / itaḥ paraṃ pravakṣyāmi tāratamyaṃ śṛṇu prabho

3.27.40