Adhyaya 32

द्वात्रिंशो ऽध्यायः मदालसोवाच अतः परं शृणुष्वेमं पुत्र ! भक्त्या यदाहृतम् । पितॄणां प्रीतये यद्वा वर्ज्यं वा प्रीतिकारकम्

dvātriṃśo 'dhyāyaḥ madālasovāca ataḥ paraṃ śṛṇuṣvemaṃ putra ! bhaktyā yadāhṛtam / pitṝṇāṃ prītaye yadvā varjyaṃ vā prītikārakam

32.1

मासं पितॄणां तृप्तिश्च हविष्यान्नेन जायते । मासद्वयं मत्स्यमांसैस्तृप्तिं यान्ति पितामहाः

māsaṃ pitṝṇāṃ tṛptiśca haviṣyānnena jāyate / māsadvayaṃ matsyamāṃsaistṛptiṃ yānti pitāmahāḥ

32.2

त्रीन् मासान् हारिणां मांसं विज्ञेयं पितृतृप्तये । चतुर्मासांस्तु पुष्णाति शशस्य पिशितं पितॄन्

trīn māsān hāriṇāṃ māṃsaṃ vijñeyaṃ pitṛtṛptaye / caturmāsāṃstu puṣṇāti śaśasya piśitaṃ pitṝn

32.3

शाकुनं पञ्च वै मासान् षण्मासान् शूकरामिषम् । छागलं सप्त वै मासानैणेयञ्चाष्टमासिकीम्

śākunaṃ pañca vai māsān ṣaṇmāsān śūkarāmiṣam / chāgalaṃ sapta vai māsānaiṇeyañcāṣṭamāsikīm

32.4

करोति तृप्तिं नव वै रुरोर्मांसं न संशयः । गवयस्यामिषं तृप्तिं करोति दशमासिकीम्

karoti tṛptiṃ nava vai rurormāṃsaṃ na saṃśayaḥ / gavayasyāmiṣaṃ tṛptiṃ karoti daśamāsikīm

32.5

तथैकादशमासंस्तु औरभ्रं पितृतृप्तिदम् । संवत्सरं तथा गव्यं पयः पायसमेव वा

tathaikādaśamāsaṃstu aurabhraṃ pitṛtṛptidam / saṃvatsaraṃ tathā gavyaṃ payaḥ pāyasameva vā

32.6

वाध्रीणसामिषं लौहं कालशाकन्तथा मधु । दौहित्रामिषमन्यच्च यच्चान्यत् स्वकुलोद्भवैः

vādhrīṇasāmiṣaṃ lauhaṃ kālaśākantathā madhu / dauhitrāmiṣamanyacca yaccānyat svakulodbhavaiḥ

32.7

अनन्तां वै प्रयच्छन्ति तृप्तिं गौरीसुतस्तथा । पितॄणां नात्र सन्देहो गायाश्राद्धञ्च पुत्रक

anantāṃ vai prayacchanti tṛptiṃ gaurīsutastathā / pitṝṇāṃ nātra sandeho gāyāśrāddhañca putraka

32.8

श्यामाकराजश्यामाकौ तद्वच्चैव प्रसातिकाः । नीवाराः पौष्कलाश्चैव धान्यानां पितृतृप्तये

śyāmākarājaśyāmākau tadvaccaiva prasātikāḥ / nīvārāḥ pauṣkalāścaiva dhānyānāṃ pitṛtṛptaye

32.9

यवव्रीहिसगोधूमतिला मुद्गाः ससर्षपाः । प्रियङ्गवः कोविदारा निष्पावाश्चातिशोभनाः

yavavrīhisagodhūmatilā mudgāḥ sasarṣapāḥ / priyaṅgavaḥ kovidārā niṣpāvāścātiśobhanāḥ

32.10

वर्ज्या मर्कटकाः श्राद्धे राजमाषास्तथाणवः । विप्राषिका मसूराश्च श्राद्धकर्मणि गर्हिताः

varjyā markaṭakāḥ śrāddhe rājamāṣāstathāṇavaḥ / viprāṣikā masūrāśca śrāddhakarmaṇi garhitāḥ

32.11

लशुनं गृञ्जनञ्चैव पलाण्डं,पिण्डमूलकम् । करम्भं यानि चान्यानि हीनानि रसवर्णतः

laśunaṃ gṛñjanañcaiva palāṇḍaṃ,piṇḍamūlakam / karambhaṃ yāni cānyāni hīnāni rasavarṇataḥ

32.12

गान्धारिकामलाबूनि लवणान्यूषराणि च । आरक्ता ये च निर्यासाः प्रत्यक्षलवणानि च

gāndhārikāmalābūni lavaṇānyūṣarāṇi ca / āraktā ye ca niryāsāḥ pratyakṣalavaṇāni ca

32.13

वर्ज्यान्येतानि वै श्राद्धे यच्च वाचा न शस्यते । यच्चोत्कोचादिना प्राप्तं पतिताद्यदुपार्जितम्

varjyānyetāni vai śrāddhe yacca vācā na śasyate / yaccotkocādinā prāptaṃ patitādyadupārjitam

32.14

अन्यायकन्याशुल्कोत्थं द्रव्यञ्चात्र विगर्हितम् । दुर्गन्धि फेनिलञ्चाम्बु तथैवाल्पतरोदकम्

anyāyakanyāśulkotthaṃ dravyañcātra vigarhitam / durgandhi phenilañcāmbu tathaivālpatarodakam

32.15

न लभेद्यत्र गौस्तृप्तिं नक्तं यच्चाप्युपाहृतम् । यन्न सर्वापचोत्सृष्टं यच्चाभोज्यं निपानजम्

na labhedyatra gaustṛptiṃ naktaṃ yaccāpyupāhṛtam / yanna sarvāpacotsṛṣṭaṃ yaccābhojyaṃ nipānajam

32.16

तद्वर्ज्यं सलिलं तात ! सदैव पितृकर्मणि । मार्गमाविकमौष्ट्रञ्च सर्वमैकशफञ्च यत्

tadvarjyaṃ salilaṃ tāta ! sadaiva pitṛkarmaṇi / mārgamāvikamauṣṭrañca sarvamaikaśaphañca yat

32.17

माहिषञ्चामरञ्चैव धेन्वा गोश्चाप्यनिर्दशम् । पित्रर्थं मे प्रयच्छस्वेत्युक्त्वा यच्चाप्युपाहृतम्

māhiṣañcāmarañcaiva dhenvā goścāpyanirdaśam / pitrarthaṃ me prayacchasvetyuktvā yaccāpyupāhṛtam

32.18

वर्जनीयं सदा सदिभस्तत्पयः श्राद्धकर्मणि । वर्ज्या जन्तुमती रूक्षा क्षितिः प्लुष्टा तथाग्निना

varjanīyaṃ sadā sadibhastatpayaḥ śrāddhakarmaṇi / varjyā jantumatī rūkṣā kṣitiḥ pluṣṭā tathāgninā

32.19

अनिष्टदुष्टशब्दोग्रदुर्गन्धा चात्र कर्मणि । कुलापमानकाः श्राद्धे व्यायुज्य कुलहिंसकाः

aniṣṭaduṣṭaśabdogradurgandhā cātra karmaṇi / kulāpamānakāḥ śrāddhe vyāyujya kulahiṃsakāḥ

32.20

नग्नाः पातकिनश्चैव हन्युर्दृष्ट्या पितृक्रियाम् । अपुमानपविद्धश्च कुक्कुटो ग्रामशूकरः

nagnāḥ pātakinaścaiva hanyurdṛṣṭyā pitṛkriyām / apumānapaviddhaśca kukkuṭo grāmaśūkaraḥ

32.21

श्वा चैव हन्ति श्राद्धानि यातुधानाश्च दर्शनात् । तस्मात् सुसंवृतो दद्यात्तिलैश्चावकिरन्महीम्

śvā caiva hanti śrāddhāni yātudhānāśca darśanāt / tasmāt susaṃvṛto dadyāttilaiścāvakiranmahīm

32.22

एवं रक्षा भवेच्छ्राद्धे कृता तातोभयोरपि । शावसूतकसंस्पृष्टं दीर्घरोगिभिरेव च

evaṃ rakṣā bhavecchrāddhe kṛtā tātobhayorapi / śāvasūtakasaṃspṛṣṭaṃ dīrgharogibhireva ca

32.23

पतितैर्मलिनैश्चैव न पुष्णाति पितामहान् । वर्जनीयं तथा श्राद्धे तथोदक्याश्च दर्शनम्

patitairmalinaiścaiva na puṣṇāti pitāmahān / varjanīyaṃ tathā śrāddhe tathodakyāśca darśanam

32.24

मुण्डशौण्डसमाभ्यासो यजमानेन यादरात् । केशकीटावपन्नञ्च तथाश्वभिरवेक्षितम्

muṇḍaśauṇḍasamābhyāso yajamānena yādarāt / keśakīṭāvapannañca tathāśvabhiravekṣitam

32.25

पूति पर्युषितञ्चैव वार्ताक्यभिषवांस्तथा । वर्जनीयानि वै श्राद्धे यच्च वस्त्रानिलाहतम्

pūti paryuṣitañcaiva vārtākyabhiṣavāṃstathā / varjanīyāni vai śrāddhe yacca vastrānilāhatam

32.26

श्रद्धया परया दत्तं पितॄणां नामगोत्रतः । यदाहारास्तु ते जातास्तदाहारत्वमेति तत्

śraddhayā parayā dattaṃ pitṝṇāṃ nāmagotrataḥ / yadāhārāstu te jātāstadāhāratvameti tat

32.27

तस्मात् श्रद्धावता पात्रे यच्छस्तं पितृकर्मणि । यथावच्चैव दातव्यं पितॄणां तृप्तिमिच्छता

tasmāt śraddhāvatā pātre yacchastaṃ pitṛkarmaṇi / yathāvaccaiva dātavyaṃ pitṝṇāṃ tṛptimicchatā

32.28

योगिनश्च सदा श्राद्धे भोजनीया विपश्चिता । योगाधारा हि पिररस्तस्मात् तान् पूजयेत् सदा

yoginaśca sadā śrāddhe bhojanīyā vipaścitā / yogādhārā hi pirarastasmāt tān pūjayet sadā

32.29

ब्राह्मणानां सहस्रेभ्यो योगी त्वग्राशनी यदि । यजमानञ्च भोक्तॄंश्च नौरिवाम्भसि तारयेत्

brāhmaṇānāṃ sahasrebhyo yogī tvagrāśanī yadi / yajamānañca bhoktṝṃśca naurivāmbhasi tārayet

32.30

पितृगाथास्तथवात्र गीयन्ते ब्रह्मवादिभिः । या गीताः पितृभिः पूर्वमैलस्यासीन्महीपतेः

pitṛgāthāstathavātra gīyante brahmavādibhiḥ / yā gītāḥ pitṛbhiḥ pūrvamailasyāsīnmahīpateḥ

32.31

कदा नः सन्ततावग्र्यः कस्यचिद् भविता सुतः । यो योगिभुक्तशोषान्नो भुवि पिण्डं प्रदास्यति

kadā naḥ santatāvagryaḥ kasyacid bhavitā sutaḥ / yo yogibhuktaśoṣānno bhuvi piṇḍaṃ pradāsyati

32.32

गयायामथवा पिण्डं खड्गमांसं महाहविः । कालशाकं तिलाढ्यं वा कृसरं मासतृप्तये

gayāyāmathavā piṇḍaṃ khaḍgamāṃsaṃ mahāhaviḥ / kālaśākaṃ tilāḍhyaṃ vā kṛsaraṃ māsatṛptaye

32.33

वैश्वदेवञ्च सौम्यञ्च खड्गमांसं परं हविः । विषाणवर्ज्यखड्गाप्त्या आसूर्यञ्चाश्नुवामहे

vaiśvadevañca saumyañca khaḍgamāṃsaṃ paraṃ haviḥ / viṣāṇavarjyakhaḍgāptyā āsūryañcāśnuvāmahe

32.34

दद्यात् श्राद्धं त्रयोदश्यां मघासु च यथाविधि । मधुसर्पिः समायुक्तं पायसं दक्षिणायने

dadyāt śrāddhaṃ trayodaśyāṃ maghāsu ca yathāvidhi / madhusarpiḥ samāyuktaṃ pāyasaṃ dakṣiṇāyane

32.35

तस्मात् सम्पूजयेत् भक्त्या स्वपितॄन् पुत्र मानवः । कामानभीप्सन् सकलान् पापाच्चात्मविमोचनम्

tasmāt sampūjayet bhaktyā svapitṝn putra mānavaḥ / kāmānabhīpsan sakalān pāpāccātmavimocanam

32.36

वसून् रुद्रांस्तथादित्यान्नक्षत्रग्रहतारकाः । प्रीणयन्ति मनुष्याणां पितरः श्राद्धतर्पिताः

vasūn rudrāṃstathādityānnakṣatragrahatārakāḥ / prīṇayanti manuṣyāṇāṃ pitaraḥ śrāddhatarpitāḥ

32.37

आयुः प्रज्ञां धनं विद्यां स्वर्गं मोक्षं सुखानि च । प्रयच्छन्ति तथा राज्यं पितरः श्राद्धतर्पिताः

āyuḥ prajñāṃ dhanaṃ vidyāṃ svargaṃ mokṣaṃ sukhāni ca / prayacchanti tathā rājyaṃ pitaraḥ śrāddhatarpitāḥ

32.38

एतत् ते पुत्र ! कथितं श्राद्धकर्म यथोदितम् । काम्यानां श्रूयतां वत्स ! श्राद्धानां तिथिकीर्तनम्

etat te putra ! kathitaṃ śrāddhakarma yathoditam / kāmyānāṃ śrūyatāṃ vatsa ! śrāddhānāṃ tithikīrtanam

32.39