वायवीयसंहिता उत्तरभाग — Adhyaya 26

उपमन्युरुवाच ब्रह्मघ्नो वा सुरापो वा स्तेयीवा गुरुतल्पगः मातृहा पितृहा वापि वीरहा भ्रूणहापि वा

upamanyuruvāca brahmaghno vā surāpo vā steyīvā gurutalpagaḥ mātṛhā pitṛhā vāpi vīrahā bhrūṇahāpi vā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.1

संपूज्यामन्त्रकं भक्त्या शिवं परमकारणम् तैस्तैः पापैः प्रमुच्येत वर्षैर्द्वादशभिः क्रमात्

saṃpūjyāmantrakaṃ bhaktyā śivaṃ paramakāraṇam taistaiḥ pāpaiḥ pramucyeta varṣairdvādaśabhiḥ kramāt

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.2

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पतितो ऽपि यजेच्छिवम् भक्तश्चेन्नापरः कश्चिद्भिक्षाहारो जितेंद्रियः

tasmātsarvaprayatnena patito 'pi yajecchivam bhaktaścennāparaḥ kaścidbhikṣāhāro jiteṃdriyaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.3

कृत्वापि सुमहत्पापं भक्त्या पञ्चाक्षरेण तु पूजयेद्यदि देवेशं तस्मात्पापात्प्रमुच्यते

kṛtvāpi sumahatpāpaṃ bhaktyā pañcākṣareṇa tu pūjayedyadi deveśaṃ tasmātpāpātpramucyate

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.4

अब्भक्षा वायुभक्षाश्च ये चान्ये व्रतकर्शिताः तेषामेतैर्व्रतैर्नास्ति शिवलोकसमागमः

abbhakṣā vāyubhakṣāśca ye cānye vratakarśitāḥ teṣāmetairvratairnāsti śivalokasamāgamaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.5

भक्त्या पञ्चाक्षरेणैव यः शिवं सकृदर्चयेत् सोपि गच्छेच्छिवस्थानं शिवमन्त्रस्य गौरवात्

bhaktyā pañcākṣareṇaiva yaḥ śivaṃ sakṛdarcayet sopi gacchecchivasthānaṃ śivamantrasya gauravāt

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.6

तस्मात्तपांसि यज्ञांश्च सर्वे सर्वस्वदक्षिणाः शिवमूर्त्यर्चनस्यैते कोट्यंशेनापि नो समाः

tasmāttapāṃsi yajñāṃśca sarve sarvasvadakṣiṇāḥ śivamūrtyarcanasyaite koṭyaṃśenāpi no samāḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.7

बद्धो वाप्यथ मुक्तो वा पश्चात्पञ्चाक्षरेण चेत् पूजयन्मुच्यते भक्तो नात्र कार्या विचारणा

baddho vāpyatha mukto vā paścātpañcākṣareṇa cet pūjayanmucyate bhakto nātra kāryā vicāraṇā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.8

अरुद्रो वा सरुद्रो वा सूक्तेन शिवमर्चयेत् यः सकृत्पतितो वापिमूढो वा मुच्यते नरः

arudro vā sarudro vā sūktena śivamarcayet yaḥ sakṛtpatito vāpimūḍho vā mucyate naraḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.9

षडक्षरेण वा देवं सूक्तमन्त्रेण पूजयेत् शिवभक्तो जितक्रोधो ह्यलब्धो लब्ध एव च

ṣaḍakṣareṇa vā devaṃ sūktamantreṇa pūjayet śivabhakto jitakrodho hyalabdho labdha eva ca

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.10

अलब्धाल्लब्ध एवात्र विशिष्टो नात्र संशयः स ब्रह्मांगेन वा तेन सहंसेन विमुच्यते

alabdhāllabdha evātra viśiṣṭo nātra saṃśayaḥ sa brahmāṃgena vā tena sahaṃsena vimucyate

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.11

तस्मान्नित्यं शिवं भक्त्या सूक्तमन्त्रेण पूजयेत् एककालं द्विकालं वा त्रिकालं नित्यमेव वा

tasmānnityaṃ śivaṃ bhaktyā sūktamantreṇa pūjayet ekakālaṃ dvikālaṃ vā trikālaṃ nityameva vā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.12

ये ऽर्चयंति महादेवं विज्ञेयास्ते महेश्वराः ज्ञानेनात्मसहायेन नार्चितो भगवाञ्छिवः

ye 'rcayaṃti mahādevaṃ vijñeyāste maheśvarāḥ jñānenātmasahāyena nārcito bhagavāñchivaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.13

स चिरं संसरत्यस्मिन्संसारे दुःखसागरे दुर्ल्लभं प्राप्य मानुष्यं मूढो नार्चयते शिवम्

sa ciraṃ saṃsaratyasminsaṃsāre duḥkhasāgare durllabhaṃ prāpya mānuṣyaṃ mūḍho nārcayate śivam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.14

निष्फलं तस्य तज्जन्म मोक्षाय न भवेद्यतः दुर्ल्लभं प्राप्य मानुष्यं ये ऽर्चयन्ति पिनाकिनम्

niṣphalaṃ tasya tajjanma mokṣāya na bhavedyataḥ durllabhaṃ prāpya mānuṣyaṃ ye 'rcayanti pinākinam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.15

तेषां हि सफलं जन्म कृतार्थास्ते नरोत्तमाः भवभक्तिपरा ये च भवप्रणतचेतसः

teṣāṃ hi saphalaṃ janma kṛtārthāste narottamāḥ bhavabhaktiparā ye ca bhavapraṇatacetasaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.16

भवसंस्मरणोद्युक्ता न ते दुःखस्य भागिनः भवनानि मनोज्ञानि विभ्रमाभरणाः स्त्रियः

bhavasaṃsmaraṇodyuktā na te duḥkhasya bhāginaḥ bhavanāni manojñāni vibhramābharaṇāḥ striyaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.17

धनं चातृप्तिपर्यन्तं शिवपूजाविधेः फलम् ये वाञ्छन्ति महाभोगान्राज्यं च त्रिदशालये

dhanaṃ cātṛptiparyantaṃ śivapūjāvidheḥ phalam ye vāñchanti mahābhogānrājyaṃ ca tridaśālaye

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.18

ते वाञ्छन्ति सदाकालं हरस्य चरणाम्बुजम् सौभाग्यं कान्तिमद्रूपं सत्त्वं त्यागार्द्रभावता

te vāñchanti sadākālaṃ harasya caraṇāmbujam saubhāgyaṃ kāntimadrūpaṃ sattvaṃ tyāgārdrabhāvatā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.19

शौर्यं वै जगति ख्यातिश्शिवमर्चयतो भवेत् तस्मात्सर्वं परित्यज्य शिवैकाहितमानसः

śauryaṃ vai jagati khyātiśśivamarcayato bhavet tasmātsarvaṃ parityajya śivaikāhitamānasaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.20

शिवपूजाविधिं कुर्याद्यदीच्छेच्छिवमात्मनः त्वरितं जीवितं याति त्वरितं याति यौवनम्

śivapūjāvidhiṃ kuryādyadīcchecchivamātmanaḥ tvaritaṃ jīvitaṃ yāti tvaritaṃ yāti yauvanam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.21

त्वरितं व्याधिरभ्येति तस्मात्पूज्यः पिनाकधृक् यावन्नायाति मरणं यावन्नाक्रमते जरा

tvaritaṃ vyādhirabhyeti tasmātpūjyaḥ pinākadhṛk yāvannāyāti maraṇaṃ yāvannākramate jarā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.22

यावन्नेन्द्रियवैकल्यं तावत्पूजय शंकरम् न शिवार्चनतुल्यो ऽस्ति धर्मो ऽन्यो भुवनत्रये

yāvannendriyavaikalyaṃ tāvatpūjaya śaṃkaram na śivārcanatulyo 'sti dharmo 'nyo bhuvanatraye

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.23

इति विज्ञाय यत्नेन पूजनीयस्सदाशिवः द्वारयागं जवनिकां परिवारबलिक्रियाम्

iti vijñāya yatnena pūjanīyassadāśivaḥ dvārayāgaṃ javanikāṃ parivārabalikriyām

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.24

नित्योत्सवं च कुर्वीत प्रसादे यदि पूजयेत् हविर्निवेदनादूर्ध्वं स्वयं चानुचरो ऽपि वा

nityotsavaṃ ca kurvīta prasāde yadi pūjayet havirnivedanādūrdhvaṃ svayaṃ cānucaro 'pi vā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.25

प्रसादपरिवारेभ्यो बलिं दद्याद्यथाक्रमम् निर्गम्य सह वादित्रैस्तदाशाभिमुखः स्थितः

prasādaparivārebhyo baliṃ dadyādyathākramam nirgamya saha vāditraistadāśābhimukhaḥ sthitaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.26

पुष्पं धूपं च दीपञ्च दद्यादन्नं जलैः सह ततो दद्यान्महापीठे तिष्ठन्बलिमुदङ्मुखः

puṣpaṃ dhūpaṃ ca dīpañca dadyādannaṃ jalaiḥ saha tato dadyānmahāpīṭhe tiṣṭhanbalimudaṅmukhaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.27

ततो निवेदितं देवे यत्तदन्नादिकं पुरा तत्सर्वं सावशेषं वा चण्डाय विनिवेदयेत्

tato niveditaṃ deve yattadannādikaṃ purā tatsarvaṃ sāvaśeṣaṃ vā caṇḍāya vinivedayet

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.28

हुत्वा च विधिवत्पश्चात्पूजाशेषं समापयेत् कृत्वा प्रयोगं विधिवद्यावन्मन्त्रं जपं ततः

hutvā ca vidhivatpaścātpūjāśeṣaṃ samāpayet kṛtvā prayogaṃ vidhivadyāvanmantraṃ japaṃ tataḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.29

नित्योत्सवं प्रकुर्वीत यथोक्तं शिवशासने विपुले तैजसे पात्रे रक्तपद्मोपशोभिते

nityotsavaṃ prakurvīta yathoktaṃ śivaśāsane vipule taijase pātre raktapadmopaśobhite

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.30

अस्त्रं पाशुपतं दिव्यं तत्रावाह्य समर्चयेत् शिवस्यारोप्यः तत्पात्रं द्विजस्यालंकृतस्य च

astraṃ pāśupataṃ divyaṃ tatrāvāhya samarcayet śivasyāropyaḥ tatpātraṃ dvijasyālaṃkṛtasya ca

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.31

न्यस्तास्त्रवपुषा तेन दीप्तयष्टिधरस्य च प्रासादपरिवारेभ्यो बहिर्मंगलनिःस्वनैः

nyastāstravapuṣā tena dīptayaṣṭidharasya ca prāsādaparivārebhyo bahirmaṃgalaniḥsvanaiḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.32

नृत्यगेयादिभिश्चैव सह दीपध्वजादिभिः प्रदक्षिणत्रयं कृत्वा न द्रुतं चाविलम्बितम्

nṛtyageyādibhiścaiva saha dīpadhvajādibhiḥ pradakṣiṇatrayaṃ kṛtvā na drutaṃ cāvilambitam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.33

महापीठं समावृत्य त्रिःप्रदक्षिणयोगतः पुनः प्रविष्टो द्वारस्थो यजमानः कृताञ्जलिः आदायाभ्यंतरं नीत्वा ह्यस्त्रमुद्वासयेत् ततः

mahāpīṭhaṃ samāvṛtya triḥpradakṣiṇayogataḥ punaḥ praviṣṭo dvārastho yajamānaḥ kṛtāñjaliḥ ādāyābhyaṃtaraṃ nītvā hyastramudvāsayet tataḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.34

प्रदक्षिणादिकं कृत्वा यथापूर्वोदितं क्रमात् आदाय चाष्टपुष्पाणि पूजामथ समापयेत्

pradakṣiṇādikaṃ kṛtvā yathāpūrvoditaṃ kramāt ādāya cāṣṭapuṣpāṇi pūjāmatha samāpayet

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 26.35