वायवीयसंहिता उत्तरभाग — Adhyaya 34

उपमन्युरुवाच नित्यनैमित्तिकात्काम्याद्या सिद्धिरिह कीर्तिता सा सर्वा लभ्येत सद्यो लिंगबेरप्रतिष्ठया

upamanyuruvāca nityanaimittikātkāmyādyā siddhiriha kīrtitā sā sarvā labhyeta sadyo liṃgaberapratiṣṭhayā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.1

सर्वो लिंगमयो लोकस्सर्वं लिंगे प्रतिष्ठितम् तस्मात्प्रतिष्ठिते लिंगे भवेत्सर्वं पतिष्ठितम्

sarvo liṃgamayo lokassarvaṃ liṃge pratiṣṭhitam tasmātpratiṣṭhite liṃge bhavetsarvaṃ patiṣṭhitam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.2

ब्रह्मणा विष्णुना वापि रुद्रेणान्येन केन वा लिंगप्रतिष्ठामुत्सृज्य क्रियते स्वपदस्थितिः

brahmaṇā viṣṇunā vāpi rudreṇānyena kena vā liṃgapratiṣṭhāmutsṛjya kriyate svapadasthitiḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.3

किमन्यदिह वक्तव्यं प्रतिष्ठां प्रति कारणम् पर्तिष्ठितं शिवेनापि लिंगं वैश्वेश्वरं यतः

kimanyadiha vaktavyaṃ pratiṣṭhāṃ prati kāraṇam partiṣṭhitaṃ śivenāpi liṃgaṃ vaiśveśvaraṃ yataḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.4

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन परत्रेह च शर्मणे स्थापयेत्परमेशस्य लिंगं बेरमथापि वा

tasmātsarvaprayatnena paratreha ca śarmaṇe sthāpayetparameśasya liṃgaṃ beramathāpi vā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.5

श्रीकृष्ण उवाच किमिदं लिंगमाख्यातं कथं लिंगी महेश्वरः कथं च लिंगभावो ऽस्य कस्मादस्मिञ्छिवो ऽर्च्यते

śrīkṛṣṇa uvāca kimidaṃ liṃgamākhyātaṃ kathaṃ liṃgī maheśvaraḥ kathaṃ ca liṃgabhāvo 'sya kasmādasmiñchivo 'rcyate

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.6

उपमन्युरुवाच अव्यक्तं लिंगमाख्यातं त्रिगुणप्रभवाप्ययम् अनाद्यनंतं विश्वस्य यदुपादानकारणम्

upamanyuruvāca avyaktaṃ liṃgamākhyātaṃ triguṇaprabhavāpyayam anādyanaṃtaṃ viśvasya yadupādānakāraṇam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.7

तदेव मूलप्रकृतिर्माया च गगनात्मिका तत एव समुत्पन्नं जगदेतच्चराचरम्

tadeva mūlaprakṛtirmāyā ca gaganātmikā tata eva samutpannaṃ jagadetaccarācaram

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.8

अशुद्धं चैव शुद्धं यच्छुद्धाशुद्धं च तत्त्रिधा ततः शिवो महेशश्च रुद्रो विष्णुः पितामहः

aśuddhaṃ caiva śuddhaṃ yacchuddhāśuddhaṃ ca tattridhā tataḥ śivo maheśaśca rudro viṣṇuḥ pitāmahaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.9

भूतानि चेन्द्रियैर्जाता लीयन्ते ऽत्र शिवाज्ञया अत एव शिवो लिंगो लिंगमाज्ञापयेद्यतः

bhūtāni cendriyairjātā līyante 'tra śivājñayā ata eva śivo liṃgo liṃgamājñāpayedyataḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.10

यतो न तदनाज्ञातं कार्याय प्रभवेत्स्वतः ततो जातस्य विश्वस्य तत्रैव विलयो यतः

yato na tadanājñātaṃ kāryāya prabhavetsvataḥ tato jātasya viśvasya tatraiva vilayo yataḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.11

अनेन लिंगतां तस्य भवेन्नान्येन केनचित् लिंगं च शिवयोर्देहस्ताभ्यां यस्मादधिष्ठितम्

anena liṃgatāṃ tasya bhavennānyena kenacit liṃgaṃ ca śivayordehastābhyāṃ yasmādadhiṣṭhitam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.12

अतस्तत्र शिवः साम्बो नित्यमेव समर्चयेत् लिंगवेदी महादेवी लिंगं साक्षान्महेश्वरः

atastatra śivaḥ sāmbo nityameva samarcayet liṃgavedī mahādevī liṃgaṃ sākṣānmaheśvaraḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.13

तयोः संपूजनादेव स च सा च समर्चितौ न तयोर्लिंगदेहत्वं विद्यते परमार्थतः

tayoḥ saṃpūjanādeva sa ca sā ca samarcitau na tayorliṃgadehatvaṃ vidyate paramārthataḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.14

यतस्त्वेतौ विशुद्धौ तौ देहस्तदुपचारतः तदेव परमा शक्तिः शिवस्य परमात्मनः

yatastvetau viśuddhau tau dehastadupacārataḥ tadeva paramā śaktiḥ śivasya paramātmanaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.15

शक्तिराज्ञां यदादत्ते प्रसूते तच्चराचरम् न तस्य महिमा शक्यो वक्तुं वर्षशतैरपि

śaktirājñāṃ yadādatte prasūte taccarācaram na tasya mahimā śakyo vaktuṃ varṣaśatairapi

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.16

येनादौ मोहितौ स्यातां ब्रह्मनारायणावपि पुरा त्रिभुवनस्यास्य प्रलये समुपस्थिते

yenādau mohitau syātāṃ brahmanārāyaṇāvapi purā tribhuvanasyāsya pralaye samupasthite

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.17

वारिशय्यागतो विष्णुः सुष्वापानाकुलः सुखम् यदृच्छया गतस्तत्र ब्रह्मा लोकपितामहः

vāriśayyāgato viṣṇuḥ suṣvāpānākulaḥ sukham yadṛcchayā gatastatra brahmā lokapitāmahaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.18

ददर्श पुण्डरीकाक्षं स्वपन्तं तमनाकुलम् मायया मोहितः शम्भोर्विष्णुमाह पितामहः

dadarśa puṇḍarīkākṣaṃ svapantaṃ tamanākulam māyayā mohitaḥ śambhorviṣṇumāha pitāmahaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.19

कस्त्वं वदेत्यमर्षेण प्रहृत्योत्थाप्य माधवम् स तु हस्तप्रहारेण तीव्रेणाभिहतः क्षणात्

kastvaṃ vadetyamarṣeṇa prahṛtyotthāpya mādhavam sa tu hastaprahāreṇa tīvreṇābhihataḥ kṣaṇāt

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.20

प्रबुद्धोत्थाय शयनाद्ददर्श परमेष्ठिनम् तमाह चांतस्संक्रुद्धः स्वयमक्रुद्धवद्धरिः

prabuddhotthāya śayanāddadarśa parameṣṭhinam tamāha cāṃtassaṃkruddhaḥ svayamakruddhavaddhariḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.21

कुतस्त्वमागतो वत्स कस्मात्त्वं व्याकुलो वद इति विष्णुवचः श्रुत्वा प्रभुत्वगुणसूचकम्

kutastvamāgato vatsa kasmāttvaṃ vyākulo vada iti viṣṇuvacaḥ śrutvā prabhutvaguṇasūcakam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.22

रजसा बद्धवैरस्तं ब्रह्मा पुनरभाषत वत्सेति मां कुतो ब्रूषे गुरुः शिष्यमिवात्मनः

rajasā baddhavairastaṃ brahmā punarabhāṣata vatseti māṃ kuto brūṣe guruḥ śiṣyamivātmanaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.23

मां न जानासि किं नाथं प्रपञ्चो यस्य मे कृतिः त्रिधात्मानं विभज्येदं सृष्ट्वाथ परिपाल्यते

māṃ na jānāsi kiṃ nāthaṃ prapañco yasya me kṛtiḥ tridhātmānaṃ vibhajyedaṃ sṛṣṭvātha paripālyate

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.24

संहरामि नमे कश्चित्स्रष्टा जगति विद्यते इत्युक्ते सति सो ऽप्याह ब्रह्माणं विष्णुरव्ययः

saṃharāmi name kaścitsraṣṭā jagati vidyate ityukte sati so 'pyāha brahmāṇaṃ viṣṇuravyayaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.25

अहमेवादिकर्तास्य हर्ता च परिपालकः भवानपि ममैवांगादवतीर्णः पुराव्ययात्

ahamevādikartāsya hartā ca paripālakaḥ bhavānapi mamaivāṃgādavatīrṇaḥ purāvyayāt

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.26

मन्नियोगात्त्वमात्मानं त्रिधा कृत्वा जगत्त्रयम् सृजस्यवसि चांते तत्पुनः प्रतिसृजस्यपि

manniyogāttvamātmānaṃ tridhā kṛtvā jagattrayam sṛjasyavasi cāṃte tatpunaḥ pratisṛjasyapi

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.27

विस्मृतोसि जगन्नाथं नारायणमनामयम् तवापि जनकं साक्षान्मामेवमवमन्यसे

vismṛtosi jagannāthaṃ nārāyaṇamanāmayam tavāpi janakaṃ sākṣānmāmevamavamanyase

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.28

तवापराधो नास्त्यत्र भ्रांतोसि मम मायया मत्प्रसादादियं भ्रांतिरपैष्यति तवाचिरात्

tavāparādho nāstyatra bhrāṃtosi mama māyayā matprasādādiyaṃ bhrāṃtirapaiṣyati tavācirāt

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.29

शृणु सत्यं चतुर्वक्त्र सर्वदेवेश्वरो ह्यहम् कर्ता भर्ता च हर्ता च न मयास्ति समो विभुः

śṛṇu satyaṃ caturvaktra sarvadeveśvaro hyaham kartā bhartā ca hartā ca na mayāsti samo vibhuḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.30

एवमेव विवादोभूद्ब्रह्मविष्ण्वोः परस्परम् अभवच्च महायुद्धं भैरवं रोमहर्षणम्

evameva vivādobhūdbrahmaviṣṇvoḥ parasparam abhavacca mahāyuddhaṃ bhairavaṃ romaharṣaṇam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.31

मुष्टिभिर्न्निघ्नतोस्तीव्रं रजसा बद्धवैरयोः तयोर्दर्पापहाराय प्रबोधाय च देवयोः

muṣṭibhirnnighnatostīvraṃ rajasā baddhavairayoḥ tayordarpāpahārāya prabodhāya ca devayoḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.32

मध्ये समाविरभवल्लिंगमैश्वरमद्भुतम् ज्वालामालासहस्राढ्यमप्रमेयमनौपमम्

madhye samāvirabhavalliṃgamaiśvaramadbhutam jvālāmālāsahasrāḍhyamaprameyamanaupamam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.33

क्षयवृद्धिविनिर्मुक्तमादिमध्यांतवर्जितम् तस्य ज्वालासहस्रेण ब्रह्मविष्णू विमोहितौ

kṣayavṛddhivinirmuktamādimadhyāṃtavarjitam tasya jvālāsahasreṇa brahmaviṣṇū vimohitau

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.34

विसृज्य युद्धं किं त्वेतदित्यचिंतयतां तदा न तयोस्तस्य याथात्म्यं प्रबुद्धमभवद्यदा

visṛjya yuddhaṃ kiṃ tvetadityaciṃtayatāṃ tadā na tayostasya yāthātmyaṃ prabuddhamabhavadyadā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.35

तदा समुद्यतौ स्यातां तस्याद्यंतं परीक्षितुम्

tadā samudyatau syātāṃ tasyādyaṃtaṃ parīkṣitum

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.36

तत्र हंसाकृतिर्ब्रह्मा विश्वतः पक्षसंयुतः मनोनिलजवो भूत्वा गतस्तूर्ध्वं प्रयत्नतः

tatra haṃsākṛtirbrahmā viśvataḥ pakṣasaṃyutaḥ manonilajavo bhūtvā gatastūrdhvaṃ prayatnataḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.37

नारायणोपि विश्वात्मा लीलाञ्जनचयोपमम् वाराहममितं रूपमस्थाय गतवानधः

nārāyaṇopi viśvātmā līlāñjanacayopamam vārāhamamitaṃ rūpamasthāya gatavānadhaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.38

एवं वर्षसहस्रं तु त्वरन् विष्णुरधोगतः नापश्यदल्पमप्यस्य मूलं लिंगस्य सूकरः

evaṃ varṣasahasraṃ tu tvaran viṣṇuradhogataḥ nāpaśyadalpamapyasya mūlaṃ liṃgasya sūkaraḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.39

तावत्कालं गतश्चोर्ध्वं तस्यांतं ज्ञातुमिच्छया श्रांतोत्यंतमदृष्ट्वांतं पापताधः पितामहः

tāvatkālaṃ gataścordhvaṃ tasyāṃtaṃ jñātumicchayā śrāṃtotyaṃtamadṛṣṭvāṃtaṃ pāpatādhaḥ pitāmahaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.40

तथैव भगवान् विष्णुः श्रांतः संविग्नलोचनः क्लेशेन महता तूर्णमधस्तादुत्थितो ऽभवत्

tathaiva bhagavān viṣṇuḥ śrāṃtaḥ saṃvignalocanaḥ kleśena mahatā tūrṇamadhastādutthito 'bhavat

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.41

समागतावथान्योन्यं विस्मयस्मेरवीक्षणौ मायया मोहितौ शंभोः कृत्याकृत्यं न जग्मतुः

samāgatāvathānyonyaṃ vismayasmeravīkṣaṇau māyayā mohitau śaṃbhoḥ kṛtyākṛtyaṃ na jagmatuḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.42

पृष्ठतः पार्श्वतस्तस्य चाग्रतश्च स्थितावुभौ प्रणिपत्य किमात्मेदमित्यचिंतयतां तदा

pṛṣṭhataḥ pārśvatastasya cāgrataśca sthitāvubhau praṇipatya kimātmedamityaciṃtayatāṃ tadā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 34.43