विद्येश्वरसंहिता — Adhyaya 19

इति श्रीशैवे महापुराणे विद्येश्वरसंहितायां साध्यसाधनखंडे शिवलिंगमहिमावर्णनं नामाष्टादशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः सूतसूतचिरंजीवधन्यस्त्वंशिवभक्तिमान् सम्यगुक्तस्त्वयालिंगमहिमासत्फलप्रदः

iti śrīśaive mahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ sādhyasādhanakhaṃḍe śivaliṃgamahimāvarṇanaṃ nāmāṣṭādaśo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ sūtasūtaciraṃjīvadhanyastvaṃśivabhaktimān samyaguktastvayāliṃgamahimāsatphalapradaḥ

Vidyeshvara Samhita 19.1

यत्रपार्थिवमाहेशलिंगस्यमहिमाधुना सर्वोत्कृष्टश्चकथितोव्यासतोब्रूहितंपुनः

yatrapārthivamāheśaliṃgasyamahimādhunā sarvotkṛṣṭaścakathitovyāsatobrūhitaṃpunaḥ

Vidyeshvara Samhita 19.2

सूत उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे सद्भक्त्या हरतो खिलाः शिवपार्थिवलिंगस्यमहिमाप्रोच्यतेमया

sūta uvāca śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve sadbhaktyā harato khilāḥ śivapārthivaliṃgasyamahimāprocyatemayā

Vidyeshvara Samhita 19.3

उक्तेष्वेतेषु लिंगेषु पार्थिवं लिंगमुत्तमम् तस्यपूजनतोविप्राबहवः सिद्धिमागताः

ukteṣveteṣu liṃgeṣu pārthivaṃ liṃgamuttamam tasyapūjanatoviprābahavaḥ siddhimāgatāḥ

Vidyeshvara Samhita 19.4

हरिर्ब्रह्मा च ऋषयः सप्रजापतयस्तथा संपूज्य पार्थिवंलिंगंप्रापुःसर्वेप्सितंद्विजाः

harirbrahmā ca ṛṣayaḥ saprajāpatayastathā saṃpūjya pārthivaṃliṃgaṃprāpuḥsarvepsitaṃdvijāḥ

Vidyeshvara Samhita 19.5

देवासुरमनुष्याश्चगंधर्वोरगराक्षसाः अन्येपिबहवस्तंसंपूज्यसिद्धिंगताःपरम्

devāsuramanuṣyāścagaṃdharvoragarākṣasāḥ anyepibahavastaṃsaṃpūjyasiddhiṃgatāḥparam

Vidyeshvara Samhita 19.6

कृतेरत्नमयंलिंगंत्रेतायांहेमसंभवम् द्वापरेपारदंश्रेष्ठंपार्थिवंतुकलौयुगे

kṛteratnamayaṃliṃgaṃtretāyāṃhemasaṃbhavam dvāparepāradaṃśreṣṭhaṃpārthivaṃtukalauyuge

Vidyeshvara Samhita 19.7

अष्टमूर्तिषुसर्वासुमूर्तिर्वैपार्थिवीवराः अनन्यपूजिताविप्रास्तपस्तस्मान्महत्फलम्

aṣṭamūrtiṣusarvāsumūrtirvaipārthivīvarāḥ ananyapūjitāviprāstapastasmānmahatphalam

Vidyeshvara Samhita 19.8

यथासर्वेषुदेवेषुज्येष्ठःश्रेष्ठोमहेश्वरः एवंसर्वेषु लिंगेषुपार्थिवंश्रेष्टमुच्यते

yathāsarveṣudeveṣujyeṣṭhaḥśreṣṭhomaheśvaraḥ evaṃsarveṣu liṃgeṣupārthivaṃśreṣṭamucyate

Vidyeshvara Samhita 19.9

यथानदीषुसर्वासुज्येष्ठाश्रेष्ठासुरापगा तथासर्वेषुलिंगेषुपार्थिवंश्रेष्ठमुच्यते

yathānadīṣusarvāsujyeṣṭhāśreṣṭhāsurāpagā tathāsarveṣuliṃgeṣupārthivaṃśreṣṭhamucyate

Vidyeshvara Samhita 19.10

यथासर्वेषुमंत्रेषुप्रणवो हि महान्स्मृतः तथेदंपार्थिवंश्रेष्ठमाराध्यंपूज्यमेवहि

yathāsarveṣumaṃtreṣupraṇavo hi mahānsmṛtaḥ tathedaṃpārthivaṃśreṣṭhamārādhyaṃpūjyamevahi

Vidyeshvara Samhita 19.11

यथासर्वेषुवर्णेषुब्राह्मणःश्रेष्ठ उच्यते तथासर्वेषुलिंगेषुपार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते

yathāsarveṣuvarṇeṣubrāhmaṇaḥśreṣṭha ucyate tathāsarveṣuliṃgeṣupārthivaṃ śreṣṭhamucyate

Vidyeshvara Samhita 19.12

यथापुरीषुसर्वासुकाशीश्रेष्ठतमास्मृता तथासर्वेषुलिंगेषुपार्थिवंश्रेष्ठमुच्यते

yathāpurīṣusarvāsukāśīśreṣṭhatamāsmṛtā tathāsarveṣuliṃgeṣupārthivaṃśreṣṭhamucyate

Vidyeshvara Samhita 19.13

यथाव्रतेषुसर्वेषुशिवरात्रिव्रतंपरम् तथासर्वेषुलिंगेषुपार्थिवंश्रेष्थमुच्यते

yathāvrateṣusarveṣuśivarātrivrataṃparam tathāsarveṣuliṃgeṣupārthivaṃśreṣthamucyate

Vidyeshvara Samhita 19.14

यथादेवीषुसर्वासुशैवीशक्तिः परास्मृता तथा सर्वेषु लिंगेषु पार्थिवं श्रेष्ठमुच्यते

yathādevīṣusarvāsuśaivīśaktiḥ parāsmṛtā tathā sarveṣu liṃgeṣu pārthivaṃ śreṣṭhamucyate

Vidyeshvara Samhita 19.15

प्रकृत्यपार्थिवंलिंगंयोन्यदेवंप्रपूजयेत् वृथा भवति सा पूजा स्नानदानादिकंवृथा

prakṛtyapārthivaṃliṃgaṃyonyadevaṃprapūjayet vṛthā bhavati sā pūjā snānadānādikaṃvṛthā

Vidyeshvara Samhita 19.16

पार्थिवाराधनंपुण्यंधन्यमायुर्विवर्धनम् तुष्टिदंपुष्टिदंश्रीदंकार्यंसाधकसत्तमैः

pārthivārādhanaṃpuṇyaṃdhanyamāyurvivardhanam tuṣṭidaṃpuṣṭidaṃśrīdaṃkāryaṃsādhakasattamaiḥ

Vidyeshvara Samhita 19.17

यथालब्धोपचारैश्चभक्त्या श्रद्धासमन्वितः पूजयेत्पार्थिवं लिंगं सर्वकामार्थसिद्धिदम्

yathālabdhopacāraiścabhaktyā śraddhāsamanvitaḥ pūjayetpārthivaṃ liṃgaṃ sarvakāmārthasiddhidam

Vidyeshvara Samhita 19.18

यःकृत्वापार्थिवंलिंगेपूजयेच्छुभवेदिकम् इहैवधनवाञ्छ्रीमानंतेरुद्रोभिजायते

yaḥkṛtvāpārthivaṃliṃgepūjayecchubhavedikam ihaivadhanavāñchrīmānaṃterudrobhijāyate

Vidyeshvara Samhita 19.19

त्रिसंध्यंयोर्चयंल्लिंगंकृत्वाबिल्वेनपार्थिवम् दशैकादशकंयावत्तस्यपुण्यफलंशृणु

trisaṃdhyaṃyorcayaṃlliṃgaṃkṛtvābilvenapārthivam daśaikādaśakaṃyāvattasyapuṇyaphalaṃśṛṇu

Vidyeshvara Samhita 19.20

अनेनैव स्वदेहेन रुद्रलोकेमहीयते पापहं सर्वमर्त्यानां दर्शनात्स्पर्शनादपि

anenaiva svadehena rudralokemahīyate pāpahaṃ sarvamartyānāṃ darśanātsparśanādapi

Vidyeshvara Samhita 19.21

जीवन्मुक्तः सवैज्ञानीशिव एव न संशयः तस्यदर्शनमात्रेणभुक्तिर्मुक्तिश्च जायते

jīvanmuktaḥ savaijñānīśiva eva na saṃśayaḥ tasyadarśanamātreṇabhuktirmuktiśca jāyate

Vidyeshvara Samhita 19.22

शिवं यः पूजयेन्नित्यं कृत्वालिंगं तु पार्थिवम् यावज्जीवनपर्यंतं स याति शिवमन्दिरम्

śivaṃ yaḥ pūjayennityaṃ kṛtvāliṃgaṃ tu pārthivam yāvajjīvanaparyaṃtaṃ sa yāti śivamandiram

Vidyeshvara Samhita 19.23

मृडेनाप्रमितान्वर्षाञ्छिवलोकेहि तिष्ठति सकामः पुनरागत्य राजेन्द्रोभारतेभवेत्

mṛḍenāpramitānvarṣāñchivalokehi tiṣṭhati sakāmaḥ punarāgatya rājendrobhāratebhavet

Vidyeshvara Samhita 19.24

निष्कामः पूजयेन्नित्यं पार्थिवंलिंगमुत्तमम् शिवलोके सदा तिष्ठेत्ततः सायुज्यमाप्नुयात्

niṣkāmaḥ pūjayennityaṃ pārthivaṃliṃgamuttamam śivaloke sadā tiṣṭhettataḥ sāyujyamāpnuyāt

Vidyeshvara Samhita 19.25

पार्थिवं शिवलिंगं च विप्रो यदि न पूजयेत् सयातिनरकंघोरंशूलप्रोतं सुदारुणम्

pārthivaṃ śivaliṃgaṃ ca vipro yadi na pūjayet sayātinarakaṃghoraṃśūlaprotaṃ sudāruṇam

Vidyeshvara Samhita 19.26

यथाकथंचिद्विधिनारम्यं लिंगं प्रकारयेत् पञ्चसूत्रविधानां च पार्थिवेन विचारयेत्

yathākathaṃcidvidhināramyaṃ liṃgaṃ prakārayet pañcasūtravidhānāṃ ca pārthivena vicārayet

Vidyeshvara Samhita 19.27

अखण्डंतद्धिकर्तव्यंनविखण्डंप्रकारयेत् द्विखण्डंतुप्रकुर्वाणोनैवपूजाफलंलभेत्

akhaṇḍaṃtaddhikartavyaṃnavikhaṇḍaṃprakārayet dvikhaṇḍaṃtuprakurvāṇonaivapūjāphalaṃlabhet

Vidyeshvara Samhita 19.28

रत्नजं हेमजं लिंगं पारदं स्फाटिकं तथा पार्थिवं पुष्परागोत्थमखंडं तु प्रकारयेत्

ratnajaṃ hemajaṃ liṃgaṃ pāradaṃ sphāṭikaṃ tathā pārthivaṃ puṣparāgotthamakhaṃḍaṃ tu prakārayet

Vidyeshvara Samhita 19.29

अखंडं तु चरं लिंगंद्विखंडमचरं स्मृतम् खंडाखंडविचारोयं सचराचरयोः स्मृतः

akhaṃḍaṃ tu caraṃ liṃgaṃdvikhaṃḍamacaraṃ smṛtam khaṃḍākhaṃḍavicāroyaṃ sacarācarayoḥ smṛtaḥ

Vidyeshvara Samhita 19.30

वेदिकातुमहाविद्यालिंगंदेवो महेश्वरः अतो हि स्थावरेलिंगे स्मृताश्रेष्ठादिखंडिता

vedikātumahāvidyāliṃgaṃdevo maheśvaraḥ ato hi sthāvareliṃge smṛtāśreṣṭhādikhaṃḍitā

Vidyeshvara Samhita 19.31

द्विखंडंस्थावरंलिंगंकर्तव्यंहिविधानतः अखंडंजंगमंप्रोक्तंशैवसिद्धान्तवेदिभिः

dvikhaṃḍaṃsthāvaraṃliṃgaṃkartavyaṃhividhānataḥ akhaṃḍaṃjaṃgamaṃproktaṃśaivasiddhāntavedibhiḥ

Vidyeshvara Samhita 19.32

द्विखंडंतुचरांलिंगंकुर्वन्त्यज्ञानमोहिताः नैवसिद्धान्तवेत्तारो मुनयः शास्त्रकोविदाः

dvikhaṃḍaṃtucarāṃliṃgaṃkurvantyajñānamohitāḥ naivasiddhāntavettāro munayaḥ śāstrakovidāḥ

Vidyeshvara Samhita 19.33

अखंडंस्थावरंलिंगंद्विखंडंचरमेवच येकुर्वन्तिनरामूढानपूजाफलभागिनः

akhaṃḍaṃsthāvaraṃliṃgaṃdvikhaṃḍaṃcaramevaca yekurvantinarāmūḍhānapūjāphalabhāginaḥ

Vidyeshvara Samhita 19.34

तस्माच्छास्त्रोक्तविधिना अखंडंचरसंज्ञकम् द्विखंडं स्थावरं लिंगं कर्तव्यं परया मुदा

tasmācchāstroktavidhinā akhaṃḍaṃcarasaṃjñakam dvikhaṃḍaṃ sthāvaraṃ liṃgaṃ kartavyaṃ parayā mudā

Vidyeshvara Samhita 19.35

अखंडे तु चरे पूजासम्पूर्णफलदायिनी द्विखंडे तु चरे पूजामहाहानिप्रदा स्मृता

akhaṃḍe tu care pūjāsampūrṇaphaladāyinī dvikhaṃḍe tu care pūjāmahāhānipradā smṛtā

Vidyeshvara Samhita 19.36

अखंडे स्थावरे पूजा न कामफलदायिनी प्रत्यवायकरीनित्यमित्युक्तंशास्त्रवेदिभिः

akhaṃḍe sthāvare pūjā na kāmaphaladāyinī pratyavāyakarīnityamityuktaṃśāstravedibhiḥ

Vidyeshvara Samhita 19.37