Canto 1, Chapter 1

ॐ नमो भगवते वासुदेवायजन्माद्यस्य यतोऽन्वयादितरतश्चार्थेष्वभिज्ञ: स्वराट्तेने ब्रह्म हृदा य आदिकवये मुह्यन्ति यत्सूरय: । तेजोवारिमृदां यथा विनिमयो यत्र त्रिसर्गोऽमृषाधाम्ना स्वेन सदा निरस्तकुहकं सत्यं परं धीमहि ॥ १ ॥

oṁ namo bhagavate vāsudevāyajanmādy asya yato ’nvayād itarataś cārtheṣv abhijñaḥ svarāṭtene brahma hṛdā ya ādi-kavaye muhyanti yat sūrayaḥtejo-vāri-mṛdāṁ yathā vinimayo yatra tri-sargo ’mṛṣādhāmnā svena sadā nirasta-kuhakaṁ satyaṁ paraṁ dhīmahi

धर्म: प्रोज्झितकैतवोऽत्र परमो निर्मत्सराणां सतांवेद्यं वास्तवमत्र वस्तु शिवदं तापत्रयोन्मूलनम् । श्रीमद्भागवते महामुनिकृते किं वा परैरीश्वर:सद्यो हृद्यवरुध्यतेऽत्र कृतिभि: शुश्रूषुभिस्तत्क्षणात् ॥ २ ॥

dharmaḥ projjhita-kaitavo ’tra paramo nirmatsarāṇāṁ satāṁvedyaṁ vāstavam atra vastu śivadaṁ tāpa-trayonmūlanamśrīmad-bhāgavate mahā-muni-kṛte kiṁ vā parair īśvaraḥsadyo hṛdy avarudhyate ’tra kṛtibhiḥ śuśrūṣubhis tat-kṣaṇāt

निगमकल्पतरोर्गलितं फलंशुकमुखादमृतद्रवसंयुतम् । पिबत भागवतं रसमालयंमुहुरहो रसिका भुवि भावुका: ॥ ३ ॥

nigama-kalpa-taror galitaṁ phalaṁśuka-mukhād amṛta-drava-saṁyutampibata bhāgavataṁ rasam ālayammuhur aho rasikā bhuvi bhāvukāḥ

नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषय: शौनकादय: । सत्रं स्वर्गायलोकाय सहस्रसममासत ॥ ४ ॥

naimiṣe ’nimiṣa-kṣetreṛṣayaḥ śaunakādayaḥsatraṁ svargāya lokāyasahasra-samam āsata

त एकदा तु मुनय: प्रातर्हुतहुताग्नय: । सत्कृतं सूतमासीनं पप्रच्छुरिदमादरात् ॥ ५ ॥

ta ekadā tu munayaḥprātar huta-hutāgnayaḥsat-kṛtaṁ sūtam āsīnaṁpapracchur idam ādarāt

त्वया खलु पुराणानि सेतिहासानि चानघ । आख्यातान्यप्यधीतानि धर्मशास्त्राणि यान्युत ॥ ६ ॥

ṛṣaya ūcuḥtvayā khalu purāṇānisetihāsāni cānaghaākhyātāny apy adhītānidharma-śāstrāṇi yāny uta

यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायण: । अन्ये च मुनय: सूत परावरविदो विदु: ॥ ७ ॥

yāni veda-vidāṁ śreṣṭhobhagavān bādarāyaṇaḥanye ca munayaḥ sūtaparāvara-vido viduḥ

वेत्थ त्वं सौम्य तत्सर्वं तत्त्वतस्तदनुग्रहात् । ब्रूयु: स्‍निग्धस्य शिष्यस्य गुरवो गुह्यमप्युत ॥ ८ ॥

vettha tvaṁ saumya tat sarvaṁtattvatas tad-anugrahātbrūyuḥ snigdhasya śiṣyasyaguravo guhyam apy uta

तत्र तत्राञ्जसायुष्मन् भवता यद्विनिश्चितम् । पुंसामेकान्तत: श्रेयस्तन्न: शंसितुमर्हसि ॥ ९ ॥

tatra tatrāñjasāyuṣmanbhavatā yad viniścitampuṁsām ekāntataḥ śreyastan naḥ śaṁsitum arhasi

प्रायेणाल्पायुष: सभ्य कलावस्मिन् युगे जना: । मन्दा: सुमन्दमतयो मन्दभाग्या ह्युपद्रुता: ॥ १० ॥

prāyeṇālpāyuṣaḥ sabhyakalāv asmin yuge janāḥmandāḥ sumanda-matayomanda-bhāgyā hy upadrutāḥ

भूरीणि भूरिकर्माणि श्रोतव्यानि विभागश: । अत: साधोऽत्र यत्सारं समुद्‍धृत्य मनीषया । ब्रूहि भद्रायभूतानां येनात्मा सुप्रसीदति ॥ ११ ॥

bhūrīṇi bhūri-karmāṇiśrotavyāni vibhāgaśaḥataḥ sādho ’tra yat sāraṁsamuddhṛtya manīṣayābrūhi bhadrāya bhūtānāmyenātmā suprasīdati

सूत जानासि भद्रं ते भगवान् सात्वतां पति: । देवक्यां वसुदेवस्य जातो यस्य चिकीर्षया ॥ १२ ॥

sūta jānāsi bhadraṁ tebhagavān sātvatāṁ patiḥdevakyāṁ vasudevasyajāto yasya cikīrṣayā

तन्न: शुश्रूषमाणानामर्हस्यङ्गानुवर्णितुम् । यस्यावतारो भूतानां क्षेमाय च भवाय च ॥ १३ ॥

tan naḥ śuśrūṣamāṇānāmarhasy aṅgānuvarṇitumyasyāvatāro bhūtānāṁkṣemāya ca bhavāya ca

आपन्न: संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् । तत: सद्यो विमुच्येत यद्ब‍िभेति स्वयं भयम् ॥ १४ ॥

āpannaḥ saṁsṛtiṁ ghorāṁyan-nāma vivaśo gṛṇantataḥ sadyo vimucyetayad bibheti svayaṁ bhayam

यत्पादसंश्रया: सूत मुनय: प्रशमायना: । सद्य: पुनन्त्युपस्पृष्टा: स्वर्धुन्यापोऽनुसेवया ॥ १५ ॥

yat-pāda-saṁśrayāḥ sūtamunayaḥ praśamāyanāḥsadyaḥ punanty upaspṛṣṭāḥsvardhuny-āpo ’nusevayā

को वा भगवतस्तस्य पुण्यश्लोकेड्यकर्मण: । शुद्धिकामो न श‍ृणुयाद्यश: कलिमलापहम् ॥ १६ ॥

ko vā bhagavatas tasyapuṇya-ślokeḍya-karmaṇaḥśuddhi-kāmo na śṛṇuyādyaśaḥ kali-malāpaham

तस्य कर्माण्युदाराणि परिगीतानि सूरिभि: । ब्रूहि न: श्रद्दधानानां लीलया दधत: कला: ॥ १७ ॥

tasya karmāṇy udārāṇiparigītāni sūribhiḥbrūhi naḥ śraddadhānānāṁlīlayā dadhataḥ kalāḥ

अथाख्याहिहरेर्धीमन्नवतारकथा: शुभा: । लीला विदधत: स्वैरमीश्वरस्यात्ममायया ॥ १८ ॥

athākhyāhi harer dhīmannavatāra-kathāḥ śubhāḥlīlā vidadhataḥ svairamīśvarasyātma-māyayā

वयं तु न वितृप्याम उत्तमश्लोकविक्रमे । यच्छृण्वतां रसज्ञानां स्वादु स्वादु पदे पदे ॥ १९ ॥

vayaṁ tu na vitṛpyāmauttama-śloka-vikrameyac-chṛṇvatāṁ rasa-jñānāṁsvādu svādu pade pade

कृतवान् किल कर्माणि सह रामेण केशव: । अतिमर्त्यानि भगवान् गूढ: कपटमानुष: ॥ २० ॥

kṛtavān kila karmāṇisaha rāmeṇa keśavaḥatimartyāni bhagavāngūḍhaḥ kapaṭa-mānuṣaḥ

कलिमागतमाज्ञाय क्षेत्रेऽस्मिन् वैष्णवे वयम् । आसीना दीर्घसत्रेण कथायां सक्षणा हरे: ॥ २१ ॥

kalim āgatam ājñāyakṣetre ’smin vaiṣṇave vayamāsīnā dīrgha-satreṇakathāyāṁ sakṣaṇā hareḥ

त्वं न: सन्दर्शितो धात्रा दुस्तरं निस्तितीर्षताम् । कलिं सत्त्वहरं पुंसां कर्णधार इवार्णवम् ॥ २२ ॥

tvaṁ naḥ sandarśito dhātrādustaraṁ nistitīrṣatāmkaliṁ sattva-haraṁ puṁsāṁkarṇa-dhāra ivārṇavam

ब्रूहि योगेश्वरे कृष्णे ब्रह्मण्ये धर्मवर्मणि । स्वां काष्ठामधुनोपेते धर्म: कं शरणं गत: ॥ २३ ॥

brūhi yogeśvare kṛṣṇebrahmaṇye dharma-varmaṇisvāṁ kāṣṭhām adhunopetedharmaḥ kaṁ śaraṇaṁ gataḥ