Canto 6, Chapter 18

श्रीशुक उवाच पृश्निस्तु पत्नी सवितु: सावित्रीं व्याहृतिं त्रयीम् । अग्निहोत्रं पशुं सोमं चातुर्मास्यं महामखान् ॥ १ ॥

śrī-śuka uvācapṛśnis tu patnī savituḥsāvitrīṁ vyāhṛtiṁ trayīmagnihotraṁ paśuṁ somaṁcāturmāsyaṁ mahā-makhān

सिद्धिर्भगस्य भार्याङ्ग महिमानं विभुं प्रभुम् । आशिषं च वरारोहां कन्यां प्रासूत सुव्रताम् ॥ २ ॥

siddhir bhagasya bhāryāṅgamahimānaṁ vibhuṁ prabhumāśiṣaṁ ca varārohāṁkanyāṁ prāsūta suvratām

धातु: कुहू: सिनीवाली राका चानुमतिस्तथा । सायं दर्शमथ प्रात: पूर्णमासमनुक्रमात् ॥ ३ ॥ अग्नीन् पुरीष्यानाधत्त क्रियायां समनन्तर: । चर्षणी वरुणस्यासीद्यस्यां जातो भृगु: पुन: ॥ ४ ॥

dhātuḥ kuhūḥ sinīvālīrākā cānumatis tathāsāyaṁ darśam atha prātaḥpūrṇamāsam anukramāt

वाल्मीकिश्च महायोगी वल्मीकादभवत्किल । अगस्त्यश्च वसिष्ठश्च मित्रावरुणयोऋर्षी ॥ ५ ॥

vālmīkiś ca mahā-yogīvalmīkād abhavat kilaagastyaś ca vasiṣṭhaś camitrā-varuṇayor ṛṣī

रेत: सिषिचतु: कुम्भे उर्वश्या: सन्निधौ द्रुतम् । रेवत्यां मित्र उत्सर्गमरिष्टं पिप्पलं व्यधात् ॥ ६ ॥

retaḥ siṣicatuḥ kumbheurvaśyāḥ sannidhau drutamrevatyāṁ mitra utsargamariṣṭaṁ pippalaṁ vyadhāt

पौलोम्यामिन्द्र आधत्त त्रीन् पुत्रानिति न: श्रुतम् । जयन्तमृषभं तात तृतीयं मीढुषं प्रभु: ॥ ७ ॥

paulomyām indra ādhattatrīn putrān iti naḥ śrutamjayantam ṛṣabhaṁ tātatṛtīyaṁ mīḍhuṣaṁ prabhuḥ

उरुक्रमस्य देवस्य मायावामनरूपिण: । कीर्तौ पत्‍न्‍यां बृहच्छ्‌लोकस्तस्यासन् सौभगादय: ॥ ८ ॥

urukramasya devasyamāyā-vāmana-rūpiṇaḥkīrtau patnyāṁ bṛhacchlokastasyāsan saubhagādayaḥ

तत्कर्मगुणवीर्याणि काश्यपस्य महात्मन: । पश्चाद्वक्ष्यामहेऽदित्यां यथैवावततार ह ॥ ९ ॥

tat-karma-guṇa-vīryāṇikāśyapasya mahātmanaḥpaścād vakṣyāmahe ’dityāṁyathaivāvatatāra ha

अथ कश्यपदायादान् दैतेयान् कीर्तयामि ते । यत्र भागवत: श्रीमान् प्रह्रादो बलिरेव च ॥ १० ॥

atha kaśyapa-dāyādāndaiteyān kīrtayāmi teyatra bhāgavataḥ śrīmānprahrādo balir eva ca

दितेर्द्वावेव दायादौ दैत्यदानववन्दितौ । हिरण्यकशिपुर्नाम हिरण्याक्षश्च कीर्तितौ ॥ ११ ॥

diter dvāv eva dāyādaudaitya-dānava-vanditauhiraṇyakaśipur nāmahiraṇyākṣaś ca kīrtitau

हिरण्यकशिपोर्भार्या कयाधुर्नाम दानवी । जम्भस्य तनया सा तु सुषुवे चतुर: सुतान् ॥ १२ ॥ संह्रादं प्रागनुह्रादं ह्रादं प्रह्रादमेव च । तत्स्वसा सिंहिका नाम राहुं विप्रचितोऽग्रहीत् ॥ १३ ॥

hiraṇyakaśipor bhāryākayādhur nāma dānavījambhasya tanayā sā tusuṣuve caturaḥ sutān

शिरोऽहरद्यस्य हरिश्चक्रेण पिबतोऽमृतम् । संह्रादस्य कृतिर्भार्यासूत पञ्चजनं तत: ॥ १४ ॥

śiro ’harad yasya hariścakreṇa pibato ’mṛtamsaṁhrādasya kṛtir bhāryā-sūta pañcajanaṁ tataḥ

ह्रादस्य धमनिर्भार्यासूत वातापिमिल्वलम् । योऽगस्त्याय त्वतिथये पेचे वातापिमिल्वल: ॥ १५ ॥

hrādasya dhamanir bhāryā-sūta vātāpim ilvalamyo ’gastyāya tv atithayepece vātāpim ilvalaḥ

अनुह्रादस्य सूर्यायां बाष्कलो महिषस्तथा । विरोचनस्तु प्राह्रादिर्देव्यां तस्याभवद्ब‍‌लि: ॥ १६ ॥

anuhrādasya sūryāyāṁbāṣkalo mahiṣas tathāvirocanas tu prāhrādirdevyāṁ tasyābhavad baliḥ

बाणज्येष्ठं पुत्रशतमशनायां ततोऽभवत् । तस्यानुभावंसुश्लोक्यं पश्चादेवाभिधास्यते ॥ १७ ॥

bāṇa-jyeṣṭhaṁ putra-śatamaśanāyāṁ tato ’bhavattasyānubhāvaṁ suślokyaṁpaścād evābhidhāsyate

बाण आराध्य गिरिशं लेभे तद्गणमुख्यताम् । यत्पार्श्वेभगवानास्ते ह्यद्यापि पुरपालक: ॥ १८ ॥

bāṇa ārādhya giriśaṁlebhe tad-gaṇa-mukhyatāmyat-pārśve bhagavān āstehy adyāpi pura-pālakaḥ

मरुतश्च दिते:पुत्राश्चत्वारिंशन्नवाधिका: । त आसन्नप्रजा: सर्वे नीता इन्द्रेणसात्मताम् ॥ १९ ॥

marutaś ca diteḥ putrāścatvāriṁśan navādhikāḥta āsann aprajāḥ sarvenītā indreṇa sātmatām

श्रीराजोवाचकथं त आसुरं भावमपोह्यौत्पत्तिकं गुरो । इन्द्रेण प्रापिता: सात्म्यं किं तत्साधु कृतं हि तै: ॥ २० ॥

śrī-rājovācakathaṁ ta āsuraṁ bhāvamapohyautpattikaṁ guroindreṇa prāpitāḥ sātmyaṁkiṁ tat sādhu kṛtaṁ hi taiḥ

इमे श्रद्दधते ब्रह्मन्नृषयो हि मया सह । परिज्ञानाय भगवंस्तन्नो व्याख्यातुमर्हसि ॥ २१ ॥

ime śraddadhate brahmannṛṣayo hi mayā sahaparijñānāya bhagavaṁstan no vyākhyātum arhasi

श्रीसूत उवाच तद्विष्णुरातस्य स बादरायणि-र्वचो निशम्याद‍ृतमल्पमर्थवत् । सभाजयन् सन्निभृतेन चेतसाजगाद सत्रायण सर्वदर्शन: ॥ २२ ॥

śrī-sūta uvācatad viṣṇurātasya sa bādarāyaṇirvaco niśamyādṛtam alpam arthavatsabhājayan san nibhṛtena cetasājagāda satrāyaṇa sarva-darśanaḥ

श्रीशुक उवाच हतपुत्रा दिति: शक्रपार्ष्णिग्राहेण विष्णुना । मन्युना शोकदीप्तेन ज्वलन्ती पर्यचिन्तयत् ॥ २३ ॥

śrī-śuka uvācahata-putrā ditiḥ śakra-pārṣṇi-grāheṇa viṣṇunāmanyunā śoka-dīptenajvalantī paryacintayat

कदा नु भ्रातृहन्तारमिन्द्रियाराममुल्बणम् । अक्लिन्नहृदयं पापं घातयित्वा शये सुखम् ॥ २४ ॥

kadā nu bhrātṛ-hantāramindriyārāmam ulbaṇamaklinna-hṛdayaṁ pāpaṁghātayitvā śaye sukham

कृमिविड्भस्मसंज्ञासीद्यस्येशाभिहितस्य च । भूतध्रुक् तत्कृते स्वार्थं किं वेद निरयो यत: ॥ २५ ॥

kṛmi-viḍ-bhasma-saṁjñāsīdyasyeśābhihitasya cabhūta-dhruk tat-kṛte svārthaṁkiṁ veda nirayo yataḥ

आशासानस्य तस्येदं ध्रुवमुन्नद्धचेतस: । मदशोषक इन्द्रस्य भूयाद्येन सुतो हि मे ॥ २६ ॥

āśāsānasya tasyedaṁdhruvam unnaddha-cetasaḥmada-śoṣaka indrasyabhūyād yena suto hi me

इति भावेन सा भर्तुराचचारासकृत्प्रियम् । शुश्रूषयानुरागेण प्रश्रयेण दमेन च ॥ २७ ॥ भक्त्या परमया राजन् मनोज्ञैर्वल्गुभाषितै: । मनो जग्राह भावज्ञा सस्मितापाङ्गवीक्षणै: ॥ २८ ॥

iti bhāvena sā bharturācacārāsakṛt priyamśuśrūṣayānurāgeṇapraśrayeṇa damena ca

एवं स्त्रिया जडीभूतो विद्वानपि मनोज्ञया । बाढमित्याह विवशो न तच्चित्रं हि योषिति ॥ २९ ॥

evaṁ striyā jaḍībhūtovidvān api manojñayābāḍham ity āha vivaśona tac citraṁ hi yoṣiti

विलोक्यैकान्तभूतानि भूतान्यादौ प्रजापति: । स्त्रियं चक्रे स्वदेहार्धं यया पुंसां मतिर्हृता ॥ ३० ॥

vilokyaikānta-bhūtānibhūtāny ādau prajāpatiḥstriyaṁ cakre sva-dehārdhaṁyayā puṁsāṁ matir hṛtā

एवं शुश्रूषितस्तात भगवान् कश्यप: स्त्रिया । प्रहस्य परमप्रीतो दितिमाहाभिनन्द्य च ॥ ३१ ॥

evaṁ śuśrūṣitas tātabhagavān kaśyapaḥ striyāprahasya parama-prītoditim āhābhinandya ca

श्रीकश्यप उवाच वरं वरय वामोरु प्रीतस्तेऽहमनिन्दिते । स्त्रिया भर्तरि सुप्रीते क: काम इह चागम: ॥ ३२ ॥

śrī-kaśyapa uvācavaraṁ varaya vāmoruprītas te ’ham aninditestriyā bhartari suprītekaḥ kāma iha cāgamaḥ

पतिरेव हि नारीणां दैवतं परमं स्मृतम् । मानस: सर्वभूतानां वासुदेव: श्रिय: पति: ॥ ३३ ॥ स एव देवतालिङ्गैर्नामरूपविकल्पितै: । इज्यते भगवान् पुम्भि: स्त्रीभिश्च पतिरूपधृक् ॥ ३४ ॥

patir eva hi nārīṇāṁdaivataṁ paramaṁ smṛtammānasaḥ sarva-bhūtānāṁvāsudevaḥ śriyaḥ patiḥ

तस्मात्पतिव्रता नार्य: श्रेयस्कामा: सुमध्यमे । यजन्तेऽनन्यभावेन पतिमात्मानमीश्वरम् ॥ ३५ ॥

tasmāt pati-vratā nāryaḥśreyas-kāmāḥ sumadhyameyajante ’nanya-bhāvenapatim ātmānam īśvaram

सोऽहं त्वयार्चितो भद्रे ईद‍ृग्भावेन भक्तित: । तं ते सम्पादये काममसतीनां सुदुर्लभम् ॥ ३६ ॥

so ’haṁ tvayārcito bhadreīdṛg-bhāvena bhaktitaḥtaṁ te sampādaye kāmamasatīnāṁ sudurlabham

दितिरुवाचवरदो यदि मे ब्रह्मन् पुत्रमिन्द्रहणं वृणे । अमृत्युं मृतपुत्राहं येन मे घातितौ सुतौ ॥ ३७ ॥

ditir uvācavarado yadi me brahmanputram indra-haṇaṁ vṛṇeamṛtyuṁ mṛta-putrāhaṁyena me ghātitau sutau

निशम्य तद्वचो विप्रो विमना: पर्यतप्यत । अहो अधर्म: सुमहानद्य मे समुपस्थित: ॥ ३८ ॥

niśamya tad-vaco viprovimanāḥ paryatapyataaho adharmaḥ sumahānadya me samupasthitaḥ

अहो अर्थेन्द्रियारामो योषिन्मय्येह मायया । गृहीतचेता: कृपण: पतिष्ये नरके ध्रुवम् ॥ ३९ ॥

aho arthendriyārāmoyoṣin-mayyeha māyayāgṛhīta-cetāḥ kṛpaṇaḥpatiṣye narake dhruvam

कोऽतिक्रमोऽनुवर्तन्त्या: स्वभावमिह योषित: । धिङ्‌मां बताबुधं स्वार्थे यदहं त्वजितेन्द्रिय: ॥ ४० ॥

ko ’tikramo ’nuvartantyāḥsvabhāvam iha yoṣitaḥdhiṅ māṁ batābudhaṁ svārtheyad ahaṁ tv ajitendriyaḥ

शरत्पद्मोत्सवं वक्त्रं वचश्च श्रवणामृतम् । हृदयं क्षुरधाराभं स्त्रीणां को वेद चेष्टितम् ॥ ४१ ॥

śarat-padmotsavaṁ vaktraṁvacaś ca śravaṇāmṛtamhṛdayaṁ kṣura-dhārābhaṁstrīṇāṁ ko veda ceṣṭitam

न हि कश्चित्प्रिय: स्त्रीणामञ्जसा स्वाशिषात्मनाम् । पतिं पुत्रं भ्रातरं वा घ्नन्त्यर्थे घातयन्ति च ॥ ४२ ॥

na hi kaścit priyaḥ strīṇāmañjasā svāśiṣātmanāmpatiṁ putraṁ bhrātaraṁ vāghnanty arthe ghātayanti ca

प्रतिश्रुतं ददामीति वचस्तन्न मृषा भवेत् । वधं नार्हति चेन्द्रोऽपि तत्रेदमुपकल्पते ॥ ४३ ॥

pratiśrutaṁ dadāmītivacas tan na mṛṣā bhavetvadhaṁ nārhati cendro ’pitatredam upakalpate

इति सञ्चिन्त्य भगवान्मारीच: कुरुनन्दन । उवाच किञ्चित् कुपित आत्मानं च विगर्हयन् ॥ ४४ ॥

iti sañcintya bhagavānmārīcaḥ kurunandanauvāca kiñcit kupitaātmānaṁ ca vigarhayan

श्रीकश्यप उवाच पुत्रस्ते भविता भद्रे इन्द्रहादेवबान्धव: । संवत्सरं व्रतमिदं यद्यञ्जो धारयिष्यसि ॥ ४५ ॥

śrī-kaśyapa uvācaputras te bhavitā bhadreindra-hādeva-bāndhavaḥsaṁvatsaraṁ vratam idaṁyady añjo dhārayiṣyasi

दितिरुवाचधारयिष्ये व्रतं ब्रह्मन्ब्रूहि कार्याणि यानि मे । यानि चेह निषिद्धानि न व्रतं घ्नन्ति यान्युत ॥ ४६ ॥

ditir uvācadhārayiṣye vrataṁ brahmanbrūhi kāryāṇi yāni meyāni ceha niṣiddhānina vrataṁ ghnanti yāny uta

श्रीकश्यप उवाच न हिंस्याद्भ‍ूतजातानि न शपेन्नानृतं वदेत् । न छिन्द्यान्नखरोमाणि न स्पृशेद्यदमङ्गलम् ॥ ४७ ॥

śrī-kaśyapa uvācana hiṁsyād bhūta-jātānina śapen nānṛtaṁ vadetna chindyān nakha-romāṇina spṛśed yad amaṅgalam

नाप्सु स्‍नायान्न कुप्येत न सम्भाषेत दुर्जनै: । न वसीताधौतवास: स्रजं च विधृतां क्‍वचित् ॥ ४८ ॥

nāpsu snāyān na kupyetana sambhāṣeta durjanaiḥna vasītādhauta-vāsaḥsrajaṁ ca vidhṛtāṁ kvacit

नोच्छिष्टं चण्डिकान्नं च सामिषं वृषलाहृतम् । भुञ्जीतोदक्यया द‍ृष्टं पिबेन्नाञ्जलिना त्वप: ॥ ४९ ॥

nocchiṣṭaṁ caṇḍikānnaṁ casāmiṣaṁ vṛṣalāhṛtambhuñjītodakyayā dṛṣṭaṁpiben nāñjalinā tv apaḥ

नोच्छिष्टास्पृष्टसलिला सन्ध्यायां मुक्तमूर्धजा । अनर्चितासंयतवाक्नासंवीता बहिश्चरेत् ॥ ५० ॥

nocchiṣṭāspṛṣṭa-salilāsandhyāyāṁ mukta-mūrdhajāanarcitāsaṁyata-vāknāsaṁvītā bahiś caret

नाधौतपादाप्रयता नार्द्रपादा उदक्शिरा: । शयीत नापराङ्‌नान्यैर्न नग्ना न च सन्ध्ययो: ॥ ५१ ॥

nādhauta-pādāprayatānārdra-pādā udak-śirāḥśayīta nāparāṅ nānyairna nagnā na ca sandhyayoḥ

धौतवासा शुचिर्नित्यं सर्वमङ्गलसंयुता । पूजयेत्प्रातराशात्प्राग्गोविप्राञ् श्रियमच्युतम् ॥ ५२ ॥

dhauta-vāsā śucir nityaṁsarva-maṅgala-saṁyutāpūjayet prātarāśāt prāggo-viprāñ śriyam acyutam

स्त्रियो वीरवतीश्चार्चेत्स्रग्गन्धबलिमण्डनै: । पतिं चार्च्योपतिष्ठेत ध्यायेत्कोष्ठगतं च तम् ॥ ५३ ॥

striyo vīravatīś cārcetsrag-gandha-bali-maṇḍanaiḥpatiṁ cārcyopatiṣṭhetadhyāyet koṣṭha-gataṁ ca tam

सांवत्सरं पुंसवनं व्रतमेतदविप्लुतम् । धारयिष्यसि चेत्तुभ्यं शक्रहा भविता सुत: ॥ ५४ ॥

sāṁvatsaraṁ puṁsavanaṁvratam etad aviplutamdhārayiṣyasi cet tubhyaṁśakra-hā bhavitā sutaḥ

बाढमित्यभ्युपेत्याथ दिती राजन्महामना: । कश्यपाद् गर्भमाधत्त व्रतं चाञ्जो दधार सा ॥ ५५ ॥

bāḍham ity abhyupetyāthaditī rājan mahā-manāḥkaśyapād garbham ādhattavrataṁ cāñjo dadhāra sā

मातृष्वसुरभिप्रायमिन्द्र आज्ञाय मानद । शुश्रूषणेनाश्रमस्थां दितिं पर्यचरत्कवि: ॥ ५६ ॥

mātṛ-ṣvasur abhiprāyamindra ājñāya mānadaśuśrūṣaṇenāśrama-sthāṁditiṁ paryacarat kaviḥ

नित्यं वनात्सुमनस: फलमूलसमित्कुशान् । पत्राङ्कुरमृदोऽपश्च काले काल उपाहरत् ॥ ५७ ॥

nityaṁ vanāt sumanasaḥphala-mūla-samit-kuśānpatrāṅkura-mṛdo ’paś cakāle kāla upāharat

एवं तस्या व्रतस्थाया व्रतच्छिद्रं हरिर्नृप । प्रेप्सु: पर्यचरज्जिह्मो मृगहेव मृगाकृति: ॥ ५८ ॥

evaṁ tasyā vrata-sthāyāvrata-cchidraṁ harir nṛpaprepsuḥ paryacaraj jihmomṛga-heva mṛgākṛtiḥ

नाध्यगच्छद्‌व्रतच्छिद्रं तत्परोऽथ महीपते । चिन्तां तीव्रां गत: शक्र: केन मे स्याच्छिवं त्विह ॥ ५९ ॥

nādhyagacchad vrata-cchidraṁtat-paro ’tha mahī-patecintāṁ tīvrāṁ gataḥ śakraḥkena me syāc chivaṁ tv iha

एकदा सा तु सन्ध्यायामुच्छिष्टा व्रतकर्शिता । अस्पृष्टवार्यधौताङ्‌घ्रि: सुष्वाप विधिमोहिता ॥ ६० ॥

ekadā sā tu sandhyāyāmucchiṣṭā vrata-karśitāaspṛṣṭa-vāry-adhautāṅghriḥsuṣvāpa vidhi-mohitā

लब्ध्वा तदन्तरं शक्रो निद्रापहृतचेतस: । दिते: प्रविष्ट उदरं योगेशो योगमायया ॥ ६१ ॥

labdhvā tad-antaraṁ śakronidrāpahṛta-cetasaḥditeḥ praviṣṭa udaraṁyogeśo yoga-māyayā

चकर्त सप्तधा गर्भं वज्रेण कनकप्रभम् । रुदन्तं सप्तधैकैकं मा रोदीरिति तान् पुन: ॥ ६२ ॥

cakarta saptadhā garbhaṁvajreṇa kanaka-prabhamrudantaṁ saptadhaikaikaṁmā rodīr iti tān punaḥ

तमूचु: पाट्यमानास्ते सर्वे प्राञ्जलयो नृप । किं न इन्द्र जिघांससि भ्रातरो मरुतस्तव ॥ ६३ ॥

tam ūcuḥ pāṭyamānās tesarve prāñjalayo nṛpakiṁ na indra jighāṁsasibhrātaro marutas tava

मा भैष्ट भ्रातरो मह्यं यूयमित्याह कौशिक: । अनन्यभावान् पार्षदानात्मनो मरुतां गणान् ॥ ६४ ॥

mā bhaiṣṭa bhrātaro mahyaṁyūyam ity āha kauśikaḥananya-bhāvān pārṣadānātmano marutāṁ gaṇān

न ममार दितेर्गर्भ: श्रीनिवासानुकम्पया । बहुधा कुलिशक्षुण्णो द्रौण्यस्त्रेण यथा भवान् ॥ ६५ ॥

na mamāra diter garbhaḥśrīnivāsānukampayābahudhā kuliśa-kṣuṇṇodrauṇy-astreṇa yathā bhavān

सकृदिष्ट्वादिपुरुषं पुरुषो याति साम्यताम् । संवत्सरं किञ्चिदूनं दित्या यद्धरिरर्चित: ॥ ६६ ॥ सजूरिन्द्रेण पञ्चाशद्देवास्ते मरुतोऽभवन् । व्यपोह्य मातृदोषं ते हरिणा सोमपा: कृता: ॥ ६७ ॥

sakṛd iṣṭvādi-puruṣaṁpuruṣo yāti sāmyatāmsaṁvatsaraṁ kiñcid ūnaṁdityā yad dharir arcitaḥ

दितिरुत्थाय दद‍ृशे कुमाराननलप्रभान् । इन्द्रेण सहितान् देवी पर्यतुष्यदनिन्दिता ॥ ६८ ॥

ditir utthāya dadṛśekumārān anala-prabhānindreṇa sahitān devīparyatuṣyad aninditā

अथेन्द्रमाह ताताहमादित्यानां भयावहम् । अपत्यमिच्छन्त्यचरं व्रतमेतत्सुदुष्करम् ॥ ६९ ॥

athendram āha tātāhamādityānāṁ bhayāvahamapatyam icchanty acaraṁvratam etat suduṣkaram

एक: सङ्कल्पित: पुत्र: सप्त सप्ताभवन् कथम् । यदि ते विदितं पुत्र सत्यं कथय मा मृषा ॥ ७० ॥

ekaḥ saṅkalpitaḥ putraḥsapta saptābhavan kathamyadi te viditaṁ putrasatyaṁ kathaya mā mṛṣā

इन्द्र उवाच अम्ब तेऽहं व्यवसितमुपधार्यागतोऽन्तिकम् । लब्धान्तरोऽच्छिदं गर्भमर्थबुद्धिर्न धर्मद‍ृक् ॥ ७१ ॥

indra uvācaamba te ’haṁ vyavasitamupadhāryāgato ’ntikamlabdhāntaro ’cchidaṁ garbhamartha-buddhir na dharma-dṛk

कृत्तो मे सप्तधा गर्भ आसन् सप्त कुमारका: । तेऽपि चैकैकशो वृक्णा: सप्तधा नापि मम्रिरे ॥ ७२ ॥

kṛtto me saptadhā garbhaāsan sapta kumārakāḥte ’pi caikaikaśo vṛkṇāḥsaptadhā nāpi mamrire

ततस्तत्परमाश्चर्यं वीक्ष्य व्यवसितं मया । महापुरुषपूजाया: सिद्धि: काप्यानुषङ्गिणी ॥ ७३ ॥

tatas tat paramāścaryaṁvīkṣya vyavasitaṁ mayāmahāpuruṣa-pūjāyāḥsiddhiḥ kāpy ānuṣaṅgiṇī

आराधनं भगवत ईहमाना निराशिष: । ये तु नेच्छन्त्यपि परं ते स्वार्थकुशला: स्मृता: ॥ ७४ ॥

ārādhanaṁ bhagavataīhamānā nirāśiṣaḥye tu necchanty api paraṁte svārtha-kuśalāḥ smṛtāḥ

आराध्यात्मप्रदं देवं स्वात्मानं जगदीश्वरम् । को वृणीत गुणस्पर्शं बुध: स्यान्नरकेऽपि यत् ॥ ७५ ॥

ārādhyātma-pradaṁ devaṁsvātmānaṁ jagad-īśvaramko vṛṇīta guṇa-sparśaṁbudhaḥ syān narake ’pi yat

तदिदं मम दौर्जन्यं बालिशस्य महीयसि । क्षन्तुमर्हसि मातस्त्वं दिष्ट्या गर्भो मृतोत्थित: ॥ ७६ ॥

tad idaṁ mama daurjanyaṁbāliśasya mahīyasikṣantum arhasi mātas tvaṁdiṣṭyā garbho mṛtotthitaḥ

श्रीशुक उवाच इन्द्रस्तयाभ्यनुज्ञात: शुद्धभावेन तुष्टया । मरुद्भ‍ि: सह तां नत्वा जगाम त्रिदिवं प्रभु: ॥ ७७ ॥

śrī-śuka uvācaindras tayābhyanujñātaḥśuddha-bhāvena tuṣṭayāmarudbhiḥ saha tāṁ natvājagāma tri-divaṁ prabhuḥ

एवं ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । मङ्गलं मरुतां जन्म किं भूय: कथयामि ते ॥ ७८ ॥

evaṁ te sarvam ākhyātaṁyan māṁ tvaṁ paripṛcchasimaṅgalaṁ marutāṁ janmakiṁ bhūyaḥ kathayāmi te