आचारखण्ड — Adhyaya 100

इति श्रागारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे याज्ञवल्क्योक्तश्राद्धविधिनिरूपणं नाम नवनवतितमो ऽध्यायः श्रागरुडमहापुराणम्- १०० याज्ञवल्क्य उवाच । विनायकोपसृष्टस्य लक्षणानि निबोधत । स्वप्ने ऽवगाहते ऽत्यर्थं जलं मुण्डांश्च पश्यति

iti śrāgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe yājñavalkyoktaśrāddhavidhinirūpaṇaṃ nāma navanavatitamo 'dhyāyaḥ śrāgaruḍamahāpurāṇam- 100 yājñavalkya uvāca / vināyakopasṛṣṭasya lakṣaṇāni nibodhata / svapne 'vagāhate 'tyarthaṃ jalaṃ muṇḍāṃśca paśyati

1.100.1

विमना विफलारम्भः संसदित्यनिमित्ततः । राजा राज्यं कुमारी च पतिं पुत्रं च गुर्विणी

vimanā viphalārambhaḥ saṃsadityanimittataḥ / rājā rājyaṃ kumārī ca patiṃ putraṃ ca gurviṇī

1.100.2

नाप्नुयात्स्नापनं तस्य पुण्ये ऽह्निविधिपूर्वकम् । गौरसर्षपकल्केन साज्येनोत्सारितस्य तु

nāpnuyātsnāpanaṃ tasya puṇye 'hnividhipūrvakam / gaurasarṣapakalkena sājyenotsāritasya tu

1.100.3

सर्वौषधैः सर्वगन्धैर्विलिप्तशिरसस्तथा । भद्रासनोपविष्टस्य स्वस्ति वाच्यं द्विजाञ्छुभान्

sarvauṣadhaiḥ sarvagandhairviliptaśirasastathā / bhadrāsanopaviṣṭasya svasti vācyaṃ dvijāñchubhān

1.100.4

मृत्तिकां रोचनां गन्धान् गुग्गुलुं चाप्सु निः क्षिपेत् । या आहृता एकवर्णैश्चतुर्भिः कलशैर्ह्रदात्

mṛttikāṃ rocanāṃ gandhān gugguluṃ cāpsu niḥ kṣipet / yā āhṛtā ekavarṇaiścaturbhiḥ kalaśairhradāt

1.100.5

चर्मण्यानुडुहे रक्ते स्थाप्यं भद्रासने तथा । सहस्राक्षं शतधारमृषिभिः पावनं स्मृतम्

carmaṇyānuḍuhe rakte sthāpyaṃ bhadrāsane tathā / sahasrākṣaṃ śatadhāramṛṣibhiḥ pāvanaṃ smṛtam

1.100.6

तेन त्वामभिषिञ्चामि पावमान्यः पुनन्तु ते । भगं तु वरुणो राजा भगं सूर्यो बृहस्पतिः

tena tvāmabhiṣiñcāmi pāvamānyaḥ punantu te / bhagaṃ tu varuṇo rājā bhagaṃ sūryo bṛhaspatiḥ

1.100.7

भगमिन्द्रश्च वायुश्च भगं सप्तर्षयो ददुः । यत्ते केशेषु दौर्भाग्यं सीमन्ते यच्च मूर्धनि

bhagamindraśca vāyuśca bhagaṃ saptarṣayo daduḥ / yatte keśeṣu daurbhāgyaṃ sīmante yacca mūrdhani

1.100.8

ललाटे कर्णयोरक्ष्णोरापस्तद्घ्नुन्तु ते सदा । स्नातस्य सार्षपं तैलं स्नुवेणौदुम्बरेण तु

lalāṭe karṇayorakṣṇorāpastadghnuntu te sadā / snātasya sārṣapaṃ tailaṃ snuveṇaudumbareṇa tu

1.100.9

जुहुयान्मूर्धनि कुशान्सव्येन परिगृह्य च । मितश्चसमितश्चैव तथा शालकटङ्कटौ

juhuyānmūrdhani kuśānsavyena parigṛhya ca / mitaścasamitaścaiva tathā śālakaṭaṅkaṭau

1.100.10

कुष्माण्डो राजपुत्रश्च अन्ते स्वाहासमन्वितैः । दद्याच्चतुष्पथे भूमौ कुशानास्तीर्य सर्वशः

kuṣmāṇḍo rājaputraśca ante svāhāsamanvitaiḥ / dadyāccatuṣpathe bhūmau kuśānāstīrya sarvaśaḥ

1.100.11

कृताकृतांस्तण्डुलांश्च पललौदनमेव च । पुष्पं चित्रं सुगन्धं च सुरां च त्रिविधामपि

kṛtākṛtāṃstaṇḍulāṃśca palalaudanameva ca / puṣpaṃ citraṃ sugandhaṃ ca surāṃ ca trividhāmapi

1.100.12

मूलकं पूरिकापूपं तथैवौण्डेरकस्त्रजः । दधि पायसमन्नं च गुडपिष्टं समोदकम्

mūlakaṃ pūrikāpūpaṃ tathaivauṇḍerakastrajaḥ / dadhi pāyasamannaṃ ca guḍapiṣṭaṃ samodakam

1.100.13

एतान्सर्वानुपाहृत्य भूमौ कृत्वा ततः शिरः । अम्बिकामुपतिष्ठेच्च दद्यादर्घ्यं कृताञ्जलिः

etānsarvānupāhṛtya bhūmau kṛtvā tataḥ śiraḥ / ambikāmupatiṣṭhecca dadyādarghyaṃ kṛtāñjaliḥ

1.100.14

दूर्वासर्षपपुष्पैश्च पुत्रजन्मभिरन्ततः । कृतस्वस्त्ययनं चैव प्रार्थयेदम्बिकां सतीम्

dūrvāsarṣapapuṣpaiśca putrajanmabhirantataḥ / kṛtasvastyayanaṃ caiva prārthayedambikāṃ satīm

1.100.15

रूपं देहि यशोदेहि भगं भगवति ! देहि मे । पुत्रान्देहि श्रियं देहि सर्वान्कामांश्च देहि मे

rūpaṃ dehi yaśodehi bhagaṃ bhagavati ! dehi me / putrāndehi śriyaṃ dehi sarvānkāmāṃśca dehi me

1.100.16

ब्राह्मणान् भोजयेत्पश्चाच्छुक्लवस्त्रानुलेपनैः । वस्त्रयुग्मङ्गुरोर्दद्यासंपूज्य च ग्रहांस्तथा । श्रेयः कर्मफलं विन्द्यात्सूर्यार्चनरतस्तथा

brāhmaṇān bhojayetpaścācchuklavastrānulepanaiḥ / vastrayugmaṅgurordadyāsaṃpūjya ca grahāṃstathā / śreyaḥ karmaphalaṃ vindyātsūryārcanaratastathā

1.100.17