आचारखण्ड — Adhyaya 106

इति श्रागारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे याज्ञवल्क्योक्तप्रायश्चित्तविवेको नाम पञ्चोत्तरशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १०६ याज्ञवल्क्य उवाच । प्रेता (त) शौचं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुध्वं यतव्रताः । ऊनद्विवर्षं निखनेन्न कुर्यादु दकं ततः

iti śrāgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe yājñavalkyoktaprāyaścittaviveko nāma pañcottaraśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 106 yājñavalkya uvāca / pretā (ta) śaucaṃ pravakṣyāmi tacchṛṇudhvaṃ yatavratāḥ / ūnadvivarṣaṃ nikhanenna kuryādu dakaṃ tataḥ

1.106.1

आ श्मशानादनुव्रज्य इतरैर्ज्ञातिभिर्युतः । यमसूक्तं तथा जप्यं जपद्भिर्लौकिकाग्निना

ā śmaśānādanuvrajya itarairjñātibhiryutaḥ / yamasūktaṃ tathā japyaṃ japadbhirlaukikāgninā

1.106.2

स दग्धव्य उपेतश्चैदाहिताग्न्यावृतार्थवत् । सप्तमाद्दशमाद्वापि ज्ञातयो ऽभ्युपयान्त्यपः

sa dagdhavya upetaścaidāhitāgnyāvṛtārthavat / saptamāddaśamādvāpi jñātayo 'bhyupayāntyapaḥ

1.106.3

अपनः शोशुचदघमनेन पितृदिङ्मुखाः । एवं मातामहाचार्यपत्नीनां चोदकक्रियाः

apanaḥ śośucadaghamanena pitṛdiṅmukhāḥ / evaṃ mātāmahācāryapatnīnāṃ codakakriyāḥ

1.106.4

कामोदकाः पुत्रसखिस्वस्त्रीयश्वशुरर्त्विजः । नामगोत्रेण ह्युदकं सकृत्सिञ्चन्ति वाग्यताः

kāmodakāḥ putrasakhisvastrīyaśvaśurartvijaḥ / nāmagotreṇa hyudakaṃ sakṛtsiñcanti vāgyatāḥ

1.106.5

पाषण्डपतितानां तु न कुर्युरुदकक्रियाः । नब्रह्मचारिणो व्रात्या योषितः कामगास्तथा

pāṣaṇḍapatitānāṃ tu na kuryurudakakriyāḥ / nabrahmacāriṇo vrātyā yoṣitaḥ kāmagāstathā

1.106.6

सुराप्यस्त्वात्मघातिन्यो नाशौचोदकभाजनाः । ततो न रोदितव्यं हि त्वनित्या जीवसं स्थितिः

surāpyastvātmaghātinyo nāśaucodakabhājanāḥ / tato na roditavyaṃ hi tvanityā jīvasaṃ sthitiḥ

1.106.7

क्रिया कार्या यथाशक्ति ततो गच्छेद्गृहान्प्रति । विदश्य निम्बपत्राणि नियता द्वारि वेश्मनः

kriyā kāryā yathāśakti tato gacchedgṛhānprati / vidaśya nimbapatrāṇi niyatā dvāri veśmanaḥ

1.106.8

आचम्याथाग्निमुदकं गोमयं गौरसर्षपान् । प्रविशेयुः समालभ्य कृत्वाश्मनि पदं शनैः

ācamyāthāgnimudakaṃ gomayaṃ gaurasarṣapān / praviśeyuḥ samālabhya kṛtvāśmani padaṃ śanaiḥ

1.106.9

प्रवेशनादिकं कर्म प्रेतसंस्पर्शनादपि । ईक्षतां तत्क्षणाच्छुद्धिः परेषां स्नानसंयमात्

praveśanādikaṃ karma pretasaṃsparśanādapi / īkṣatāṃ tatkṣaṇācchuddhiḥ pareṣāṃ snānasaṃyamāt

1.106.10

क्रीतलब्धाशना भूमौ स्वपेयुस्ते पृथक्पृथक् । पिण्डयज्ञकृता देयं प्रेतायान्नं दिनत्रयम्

krītalabdhāśanā bhūmau svapeyuste pṛthakpṛthak / piṇḍayajñakṛtā deyaṃ pretāyānnaṃ dinatrayam

1.106.11

जलमेकाहमाकाशे स्थाप्यं क्षीरं तु मृन्मये । वैतानोपासनाः कार्याः क्रियाश्च श्रुतिचोदिताः

jalamekāhamākāśe sthāpyaṃ kṣīraṃ tu mṛnmaye / vaitānopāsanāḥ kāryāḥ kriyāśca śruticoditāḥ

1.106.12

आदन्तजन्मनः सद्यः आचूडं नैशिकी स्मृता । त्रिरात्रमा व्रतादेशाद्दशरात्रमतः परम्

ādantajanmanaḥ sadyaḥ ācūḍaṃ naiśikī smṛtā / trirātramā vratādeśāddaśarātramataḥ param

1.106.13

त्रिरात्रं दशरात्रं वा शावमाशौचमुच्यते । ऊनद्विवर्ष उभयोः सूतकं मातुरेव हि

trirātraṃ daśarātraṃ vā śāvamāśaucamucyate / ūnadvivarṣa ubhayoḥ sūtakaṃ mātureva hi

1.106.14

अन्तरा जन्ममरणे शेषाहोभिर्विशुध्यति । दश द्वादश वर्णानां तथा पञ्चदशैव च

antarā janmamaraṇe śeṣāhobhirviśudhyati / daśa dvādaśa varṇānāṃ tathā pañcadaśaiva ca

1.106.15

त्रिंशद्दिनानि च तथा भवति प्रेतसूतकम् । अहस्त्वदत्तकन्यासु बालेषु च विशोधनम्

triṃśaddināni ca tathā bhavati pretasūtakam / ahastvadattakanyāsu bāleṣu ca viśodhanam

1.106.16

गुर्वन्तेवास्यनूचानमातुलश्रोत्रियेषु च । अनौरसेषु पुत्रेषु भार्यास्वन्यगतासु च

gurvantevāsyanūcānamātulaśrotriyeṣu ca / anauraseṣu putreṣu bhāryāsvanyagatāsu ca

1.106.17

निवासराजनि तथा तदहः शुद्धिकार(ण)म् । हतानां नृपगोविप्रैरन्वक्षं चात्मघातिनाम्

nivāsarājani tathā tadahaḥ śuddhikāra(ṇa)m / hatānāṃ nṛpagoviprairanvakṣaṃ cātmaghātinām

1.106.18

विषाद्यैश्च हतानां च नाशौचं पृथिवीपतेः । सत्रिव्रतिब्रह्मचारिदातृब्रह्मविदां तथा

viṣādyaiśca hatānāṃ ca nāśaucaṃ pṛthivīpateḥ / satrivratibrahmacāridātṛbrahmavidāṃ tathā

1.106.19

दाने विवाहे यज्ञे च संग्रामे देशविप्लवे । आपद्यपि च कष्टायां सद्यः शौचं विधीयते

dāne vivāhe yajñe ca saṃgrāme deśaviplave / āpadyapi ca kaṣṭāyāṃ sadyaḥ śaucaṃ vidhīyate

1.106.20

कालो ऽग्निः कर्ममृद्वायुर्मनो ज्ञानं तपो जपः (लम्) । पश्चात्ताषो निराहारः सर्वेषां शुद्धिहेतवः

kālo 'gniḥ karmamṛdvāyurmano jñānaṃ tapo japaḥ (lam) / paścāttāṣo nirāhāraḥ sarveṣāṃ śuddhihetavaḥ

1.106.21

अकार्यकारिणां दानं वेगो नद्यास्तु शुद्धिकृत् । क्षात्त्रेण कर्मणा जीवेद्विशां वाप्यापदि द्विजः

akāryakāriṇāṃ dānaṃ vego nadyāstu śuddhikṛt / kṣāttreṇa karmaṇā jīvedviśāṃ vāpyāpadi dvijaḥ

1.106.22

फलसोमक्षौमवीरुद्दधि क्षीरं घृतं जलम् । तिलोदनरसक्षारमधु लाक्षा शृतं हविः

phalasomakṣaumavīruddadhi kṣīraṃ ghṛtaṃ jalam / tilodanarasakṣāramadhu lākṣā śṛtaṃ haviḥ

1.106.23

वस्त्रोपलासवं पुष्पं शाकमृच्चर्मपादुकम् । एणत्वचं च कौशेयं लवणं मासमेव च

vastropalāsavaṃ puṣpaṃ śākamṛccarmapādukam / eṇatvacaṃ ca kauśeyaṃ lavaṇaṃ māsameva ca

1.106.24

पिण्याकमूलगन्धांश्च वैश्यवृत्तो न विक्रयेत् । धर्मार्थं विक्रयं नेयास्तिला धान्येन तत्समाः

piṇyākamūlagandhāṃśca vaiśyavṛtto na vikrayet / dharmārthaṃ vikrayaṃ neyāstilā dhānyena tatsamāḥ

1.106.25

लवणादि न विक्रीयात्तथा चापद्गतो द्विजः । हीनाद्विप्रो विगृह्णंश्च लिप्यते नार्कवद्द्विजः

lavaṇādi na vikrīyāttathā cāpadgato dvijaḥ / hīnādvipro vigṛhṇaṃśca lipyate nārkavaddvijaḥ

1.106.26

कुर्यात्कृष्यादिकं तद्वदविक्रेया हयास्तथा । बुभुक्षितस्त्र्यं स्थित्वा दृष्ट्वा वृत्तिविवर्जितम् । राजा धर्म्यां प्रकुर्वीत वृत्तिं विप्रादिकस्य च

kuryātkṛṣyādikaṃ tadvadavikreyā hayāstathā / bubhukṣitastryaṃ sthitvā dṛṣṭvā vṛttivivarjitam / rājā dharmyāṃ prakurvīta vṛttiṃ viprādikasya ca

1.106.27