आचारखण्ड — Adhyaya 107

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे याज्ञवल्क्योक्ताशौचापद्वृत्त्योर्निरूपणं नाम पडुत्तरशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १०७ सूत उवाच । पराशरो ऽब्रवीद्व्यासं धर्मं वर्णाश्रमादिकम् । कल्पेकल्पे क्षयोत्पत्त्या क्षीयन्ते नु प्रजादयः

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe yājñavalkyoktāśaucāpadvṛttyornirūpaṇaṃ nāma paḍuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 107 sūta uvāca / parāśaro 'bravīdvyāsaṃ dharmaṃ varṇāśramādikam / kalpekalpe kṣayotpattyā kṣīyante nu prajādayaḥ

1.107.1

श्रुतिः स्मृतिः सदाचरो यः कश्चिद्वे दकर्तृकः । वेदाः स्मृता ब्राह्मणादौ धर्मा मन्वादिभिः सदा

śrutiḥ smṛtiḥ sadācaro yaḥ kaścidve dakartṛkaḥ / vedāḥ smṛtā brāhmaṇādau dharmā manvādibhiḥ sadā

1.107.2

दानं कलियुगे धर्मः कर्तारं च कलौ त्यजेत् । पापकृत्यं तु तत्रैव शापं फलति वर्षतः

dānaṃ kaliyuge dharmaḥ kartāraṃ ca kalau tyajet / pāpakṛtyaṃ tu tatraiva śāpaṃ phalati varṣataḥ

1.107.3

आचारात्प्राप्नुयात्सर्वं षट् कर्माणि दिनेदिने । सन्ध्या स्नानं जपो होमो देवातिथ्यादिपूजनम्

ācārātprāpnuyātsarvaṃ ṣaṭ karmāṇi dinedine / sandhyā snānaṃ japo homo devātithyādipūjanam

1.107.4

अपूर्वः सुव्रती विप्रो ह्यपूर्वा यतयस्तदा । क्षत्त्रियः परसैन्यानि जित्वा पृथ्वीं प्रपालयेत्

apūrvaḥ suvratī vipro hyapūrvā yatayastadā / kṣattriyaḥ parasainyāni jitvā pṛthvīṃ prapālayet

1.107.5

वणिक् कृष्यादि वैश्ये स्याद्द्विजभक्तिश्च शूद्रके । अभक्ष्यभक्षणाच्चौर्यादगम्या गमनात्पतेत्

vaṇik kṛṣyādi vaiśye syāddvijabhaktiśca śūdrake / abhakṣyabhakṣaṇāccauryādagamyā gamanātpatet

1.107.6

कृषिं कुर्वन्द्विजः श्रान्तं बलीवर्दं न वाहयेत् । दिनार्धं स्नानयोगादिकारी विप्रांश्च भोजयेत्

kṛṣiṃ kurvandvijaḥ śrāntaṃ balīvardaṃ na vāhayet / dinārdhaṃ snānayogādikārī viprāṃśca bhojayet

1.107.7

निर्वपेत्पञ्च यज्ञानि क्रूरे निन्दां च कारयेत् । तिलाज्यं न विक्रीणित सूनायज्ञमघान्वितः

nirvapetpañca yajñāni krūre nindāṃ ca kārayet / tilājyaṃ na vikrīṇita sūnāyajñamaghānvitaḥ

1.107.8

राज्ञो दत्त्वा तु षड्भागं देवतानां च विंशतिम् । त्रयस्त्रिंशच्च विप्राणां कृषिकर्ता न लिप्यते

rājño dattvā tu ṣaḍbhāgaṃ devatānāṃ ca viṃśatim / trayastriṃśacca viprāṇāṃ kṛṣikartā na lipyate

1.107.9

कर्षकाः क्षत्त्रविट्छूद्राः खले ऽदत्त्वा तु चौरकः । दिनत्रयेण शुध्येत ब्राह्मणः प्रेतसूतके

karṣakāḥ kṣattraviṭchūdrāḥ khale 'dattvā tu caurakaḥ / dinatrayeṇa śudhyeta brāhmaṇaḥ pretasūtake

1.107.10

क्षत्त्रो दशाहाद्वैश्यास्तु द्वादशाहान्मासि शूद्रकः । याति विप्रो दशाहात्तु क्षत्त्रो द्वादशकाद्दिनात्

kṣattro daśāhādvaiśyāstu dvādaśāhānmāsi śūdrakaḥ / yāti vipro daśāhāttu kṣattro dvādaśakāddināt

1.107.11

पञ्चदशाहाद्वैश्यस्तु शूद्रो मासेन शुध्यति । एकपिण्डास्तु दायादाः पृथग्द्वारनिकेतनाः

pañcadaśāhādvaiśyastu śūdro māsena śudhyati / ekapiṇḍāstu dāyādāḥ pṛthagdvāraniketanāḥ

1.107.12

जन्मना च विपत्तौ च भवेत्तेषां च सूतकम् । चतुर्थे दशरात्रं स्यात्षण्णिशाः पुंसि पञ्चमे

janmanā ca vipattau ca bhavetteṣāṃ ca sūtakam / caturthe daśarātraṃ syātṣaṇṇiśāḥ puṃsi pañcame

1.107.13

षष्ठे चतुर हाच्छुद्धिः सप्तमे च दिनत्रयम् । देशान्तरे मृते बाले सद्यः शुद्धिर्यतो मृते

ṣaṣṭhe catura hācchuddhiḥ saptame ca dinatrayam / deśāntare mṛte bāle sadyaḥ śuddhiryato mṛte

1.107.14

अजातदन्ता ये बाला ये च गर्भाद्विनिः सृताः । न तेषामग्निसंस्कारो न पिण्डं नोदकक्रिया

ajātadantā ye bālā ye ca garbhādviniḥ sṛtāḥ / na teṣāmagnisaṃskāro na piṇḍaṃ nodakakriyā

1.107.15

यदि गर्भो विपद्यत स्त्रवते वापि योषितः । यावन्मासं स्थितो गर्भस्तावद्दिनानि सूतकम्

yadi garbho vipadyata stravate vāpi yoṣitaḥ / yāvanmāsaṃ sthito garbhastāvaddināni sūtakam

1.107.16

आनामकरणात्सद्य आचूडान्तादहर्निशम् । आव्रतात्तु त्रिरात्रेण तदूर्ध्वन्दशभिर्दिनैः

ānāmakaraṇātsadya ācūḍāntādaharniśam / āvratāttu trirātreṇa tadūrdhvandaśabhirdinaiḥ

1.107.17

आचतुर्थाद्भवेत्स्त्रवः पातः पञ्चमषष्ठयोः । ब्रह्मचर्या दग्निहोत्रान्नाशुद्धिः सङ्गवर्जनात्

ācaturthādbhavetstravaḥ pātaḥ pañcamaṣaṣṭhayoḥ / brahmacaryā dagnihotrānnāśuddhiḥ saṅgavarjanāt

1.107.18

शिल्पिनः कारवो वैद्या दासीदासाश्च भृत्यकाः । अग्निमाञ्छ्रोत्रियो राजा सद्यः शौचाः प्रकीर्तिताः

śilpinaḥ kāravo vaidyā dāsīdāsāśca bhṛtyakāḥ / agnimāñchrotriyo rājā sadyaḥ śaucāḥ prakīrtitāḥ

1.107.19

दशाहाच्छुध्यते माता स्नानात्सूते पिता शुचिः । सङ्गात्सूतौ सूतकं स्यादुपस्पृश्य पिता शुचिः

daśāhācchudhyate mātā snānātsūte pitā śuciḥ / saṅgātsūtau sūtakaṃ syādupaspṛśya pitā śuciḥ

1.107.20

विवाहोत्सवयज्ञेषु अन्तरा मृतसूतके । पूर्वसंकल्पितादन्यवर्जनं च विधीयते

vivāhotsavayajñeṣu antarā mṛtasūtake / pūrvasaṃkalpitādanyavarjanaṃ ca vidhīyate

1.107.21

मृतेन शुध्यते सूतिः मृतवज्जातकं जनौ । गोग्रहादौ विपन्नानामेकरात्रं तु सूतकम्

mṛtena śudhyate sūtiḥ mṛtavajjātakaṃ janau / gograhādau vipannānāmekarātraṃ tu sūtakam

1.107.22

अनाथप्रेतवहनात्प्राणायामेन शुध्यति । प्रेतशूद्रस्य वहनान्त्रिरात्रमशुचिर्भवेत्

anāthapretavahanātprāṇāyāmena śudhyati / pretaśūdrasya vahanāntrirātramaśucirbhavet

1.107.23

आत्मघातिविषोद्वन्धकृमिदष्टे न संस्कृतिः । गोहतं कृमिदष्टं च स्पृष्ट्वा कृच्छ्रेण शुध्यति

ātmaghātiviṣodvandhakṛmidaṣṭe na saṃskṛtiḥ / gohataṃ kṛmidaṣṭaṃ ca spṛṣṭvā kṛcchreṇa śudhyati

1.107.24

अदुष्टापतितं भार्या यौवने या परित्यजेत् । सप्तजन्म भवेत्स्त्रीत्वं वैधव्यं च पुनः पुनः

aduṣṭāpatitaṃ bhāryā yauvane yā parityajet / saptajanma bhavetstrītvaṃ vaidhavyaṃ ca punaḥ punaḥ

1.107.25

बालहत्या त्वगमनादृतौ च स्त्री तु सूकरि । अगम्या व्रतकारिण्यो भ्रष्टपानोदकक्रियाः

bālahatyā tvagamanādṛtau ca strī tu sūkari / agamyā vratakāriṇyo bhraṣṭapānodakakriyāḥ

1.107.26

औरसः क्षेत्रजः पुत्रः पितृजौ पिण्डदौ पितुः । परिवित्तेस्तु कृच्छ्रं स्यात्कन्यायाः कृच्छ्रमेव च

aurasaḥ kṣetrajaḥ putraḥ pitṛjau piṇḍadau pituḥ / parivittestu kṛcchraṃ syātkanyāyāḥ kṛcchrameva ca

1.107.27

अतिकृच्छ्रं चरेद्दाता होता चान्द्रायणञ्चरेत् । कुब्जवामनषण्डेषु गद्गदेषु जडेषु च

atikṛcchraṃ careddātā hotā cāndrāyaṇañcaret / kubjavāmanaṣaṇḍeṣu gadgadeṣu jaḍeṣu ca

1.107.28

जात्यन्धबधिरे मूके न दोषः परिवेदने । नष्टे मृते प्रव्रजिते क्लीबे वा पतिते पतौ

jātyandhabadhire mūke na doṣaḥ parivedane / naṣṭe mṛte pravrajite klībe vā patite patau

1.107.29

पञ्चस्वापत्सु नारीणां पतिरन्यो विधीयते । भर्त्रा सहमृता नारी रोमाब्दानि वसेद्दिवि

pañcasvāpatsu nārīṇāṃ patiranyo vidhīyate / bhartrā sahamṛtā nārī romābdāni vaseddivi

1.107.30

श्वादिदष्टस्तु गायत्त्र्या जपाच्छुद्धो भवेन्नरः । दाह्यो लोकाग्निना विप्रश्चाण्डालाद्यैर्हतो ऽग्निमान्

śvādidaṣṭastu gāyattryā japācchuddho bhavennaraḥ / dāhyo lokāgninā vipraścāṇḍālādyairhato 'gnimān

1.107.31

क्षीरैः प्रक्षाल्य तस्यास्थि स्वाग्निना मन्त्रतो दहेत् । प्रवासे तु मृते भूयः कृत्वा कुशमयं दहेत्

kṣīraiḥ prakṣālya tasyāsthi svāgninā mantrato dahet / pravāse tu mṛte bhūyaḥ kṛtvā kuśamayaṃ dahet

1.107.32

कृष्णाजिने समास्तीर्य षट् शतानि पलाशजान् । शमीं शिश्रे विनिः क्षिप्य अरणिं वृषणे क्षिपेत्

kṛṣṇājine samāstīrya ṣaṭ śatāni palāśajān / śamīṃ śiśre viniḥ kṣipya araṇiṃ vṛṣaṇe kṣipet

1.107.33

कण्डं दक्षिणहस्ते तु वामहस्ते तथोपभृत् । पार्श्वे तूलूखलं दद्यात्पृष्ठे तु मुसलं ददेत्

kaṇḍaṃ dakṣiṇahaste tu vāmahaste tathopabhṛt / pārśve tūlūkhalaṃ dadyātpṛṣṭhe tu musalaṃ dadet

1.107.34

उरे निः क्षिप्य दृषदं तण्डुलाज्यतिलान्मुखे । श्रोत्र च प्रोक्षणीं दाद्यदाज्यस्थालीं च चक्षुषोः

ure niḥ kṣipya dṛṣadaṃ taṇḍulājyatilānmukhe / śrotra ca prokṣaṇīṃ dādyadājyasthālīṃ ca cakṣuṣoḥ

1.107.35

कर्णे नेत्रे मुखे घ्राणे हिरण्यशकलान् क्षिपेत् । अग्निहोत्रोपकरणाद्ब्रह्मलोकगतिर्भवेत्

karṇe netre mukhe ghrāṇe hiraṇyaśakalān kṣipet / agnihotropakaraṇādbrahmalokagatirbhavet

1.107.36

असौ स्वर्गाय लोकाय स्वाहेत्याज्याहुतिः सकृत् । हंससारसक्रौञ्चानां चक्रवाकं च कुक्रुटम्

asau svargāya lokāya svāhetyājyāhutiḥ sakṛt / haṃsasārasakrauñcānāṃ cakravākaṃ ca kukruṭam

1.107.37

मयरमेषघाती च अहोरात्रेण शुध्यति । पक्षिणः सकलान्हत्वा अहोरात्रेण शुध्यति

mayarameṣaghātī ca ahorātreṇa śudhyati / pakṣiṇaḥ sakalānhatvā ahorātreṇa śudhyati

1.107.38

सर्वांश्चतुष्पदान्हत्वा अहोरात्रो षितो जपेत् । शूद्रं हत्वा चरेत्कृच्छ्रमतिकृच्छ्रं तु वैश्यहा । क्षत्त्रं चान्द्रायणं विप्रं द्वाविंशात्रिंशमाहरे (वहे) त्

sarvāṃścatuṣpadānhatvā ahorātro ṣito japet / śūdraṃ hatvā caretkṛcchramatikṛcchraṃ tu vaiśyahā / kṣattraṃ cāndrāyaṇaṃ vipraṃ dvāviṃśātriṃśamāhare (vahe) t

1.107.39