आचारखण्ड — Adhyaya 124

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे भीष्मपञ्चकादिव्रतं नाम त्रयोविंशत्युत्तरशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १२४ ब्रह्मोवाच । शिवरात्रिव्रतं वक्ष्ये कथां वै सर्वकामदाम् । यथा च गौरी भूतेशं पृच्छति स्म परं व्रतम्

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe bhīṣmapañcakādivrataṃ nāma trayoviṃśatyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 124 brahmovāca / śivarātrivrataṃ vakṣye kathāṃ vai sarvakāmadām / yathā ca gaurī bhūteśaṃ pṛcchati sma paraṃ vratam

1.124.1

ईश्वरौवाच । माघफाल्गुनयोर्मध्ये कृष्णा या तु चतुर्दशी । तस्यां जागरणाद्रुद्रः पूजितो भुक्तिमुक्तिदः

īśvarauvāca / māghaphālgunayormadhye kṛṣṇā yā tu caturdaśī / tasyāṃ jāgaraṇādrudraḥ pūjito bhuktimuktidaḥ

1.124.2

कामयुक्तो हरः पूज्यो द्वादश्यामि केशवः । उपोषितैः पूजितः सन्नरकात्तरयत्तथा

kāmayukto haraḥ pūjyo dvādaśyāmi keśavaḥ / upoṣitaiḥ pūjitaḥ sannarakāttarayattathā

1.124.3

निषादश्चर्बुदे राजा पापी सुन्दरसेनकः । स कुक्रुरैः समायुक्तो मृगान्हन्तुं वनं गतः

niṣādaścarbude rājā pāpī sundarasenakaḥ / sa kukruraiḥ samāyukto mṛgānhantuṃ vanaṃ gataḥ

1.124.4

मृगादि कमसंप्राप्य क्षुत्पिपासार्दितो गिरौ । रात्रौ तडागतीरेषु निकुञ्जे जाग्रदास्थितः

mṛgādi kamasaṃprāpya kṣutpipāsārdito girau / rātrau taḍāgatīreṣu nikuñje jāgradāsthitaḥ

1.124.5

तत्रास्ति लिङ्गं स्वं रक्षञ्छरीरं चाक्षिपत्ततः । पर्णानि चापतन्मूर्ध्नि लिङ्गस्यैव न जानतः

tatrāsti liṅgaṃ svaṃ rakṣañcharīraṃ cākṣipattataḥ / parṇāni cāpatanmūrdhni liṅgasyaiva na jānataḥ

1.124.6

तेन धूलिनिरोधाय क्षिप्तं नीरं च लिङ्गके । शरः प्रमादेनैकस्तु प्रच्युतः करपल्लवात्

tena dhūlinirodhāya kṣiptaṃ nīraṃ ca liṅgake / śaraḥ pramādenaikastu pracyutaḥ karapallavāt

1.124.7

जानुभ्यामवनीं गत्वा लिङ्गं स्प्टष्ट्वा गृहीतवान् । एवं स्नानं स्पर्शनं च पूजनं जागरो ऽभवत्

jānubhyāmavanīṃ gatvā liṅgaṃ spṭaṣṭvā gṛhītavān / evaṃ snānaṃ sparśanaṃ ca pūjanaṃ jāgaro 'bhavat

1.124.8

प्रातर्गृहागतो भार्यादत्तान्नं भुक्तवान्स च । काले मृतो यमभटैः पाशैर्बद्ध्वा तु नीयते

prātargṛhāgato bhāryādattānnaṃ bhuktavānsa ca / kāle mṛto yamabhaṭaiḥ pāśairbaddhvā tu nīyate

1.124.9

तदा मम गणैर्युद्धे जित्वा मुक्तीकृतः स च । कुक्कुरेण सहैवाभूद्गणो मत्पार्श्वगो ऽमलः

tadā mama gaṇairyuddhe jitvā muktīkṛtaḥ sa ca / kukkureṇa sahaivābhūdgaṇo matpārśvago 'malaḥ

1.124.10

एवमज्ञानतः पुण्यञ्ज्ञानात्पुण्यमथाक्षयम् । त्रयोदश्यां शिवं पूज्य कुर्यात्त नियमं व्रती

evamajñānataḥ puṇyañjñānātpuṇyamathākṣayam / trayodaśyāṃ śivaṃ pūjya kuryātta niyamaṃ vratī

1.124.11

प्रातर्देव ! चतुर्दश्यां जागरिष्याम्यहं निशि । पूजां दानं तपो होमं करिष्याम्यात्मशक्तितः

prātardeva ! caturdaśyāṃ jāgariṣyāmyahaṃ niśi / pūjāṃ dānaṃ tapo homaṃ kariṣyāmyātmaśaktitaḥ

1.124.12

चतुर्दश्यां निराहारो भूत्वा शम्भो परे ऽहनि । भोक्ष्ये ऽहं भुक्तिमुक्त्यर्थं शरणं मे भवेश्वर

caturdaśyāṃ nirāhāro bhūtvā śambho pare 'hani / bhokṣye 'haṃ bhuktimuktyarthaṃ śaraṇaṃ me bhaveśvara

1.124.13

पञ्चगव्यामृतैः स्नाप्य तत्काले गुरुं श्रितः । ॐ नमो नमः शिवाय गन्धाद्यः पूजयेद्धरम्

pañcagavyāmṛtaiḥ snāpya tatkāle guruṃ śritaḥ / oṃ namo namaḥ śivāya gandhādyaḥ pūjayeddharam

1.124.14

तिलतण्डुलव्रीहींश्च जुहुयात्सघृतं चरुम् । हुत्वा पूर्णाहुतिं दत्त्वा शृणुयाद्गीतसत्कथाम्

tilataṇḍulavrīhīṃśca juhuyātsaghṛtaṃ carum / hutvā pūrṇāhutiṃ dattvā śṛṇuyādgītasatkathām

1.124.15

अर्धरात्रे त्रियामे च चतुर्थे च पुनयर्जत् । मूलमन्त्रं तथा जप्त्वा प्रभाते तु क्षमापयेत्

ardharātre triyāme ca caturthe ca punayarjat / mūlamantraṃ tathā japtvā prabhāte tu kṣamāpayet

1.124.16

अविघ्नेन व्रतं देव ! त्वत्प्रसदान्मयार्चितम् । क्षमस्व जगतां नाथ ! त्रैलोक्याधिपते हर !

avighnena vrataṃ deva ! tvatprasadānmayārcitam / kṣamasva jagatāṃ nātha ! trailokyādhipate hara !

1.124.17

यन्मयाद्य कृतं पुण्यं यद्रुद्रस्य निवेदितम् । त्वत्प्रसादान्मया देव ! व्रतमद्य समापितम्

yanmayādya kṛtaṃ puṇyaṃ yadrudrasya niveditam / tvatprasādānmayā deva ! vratamadya samāpitam

1.124.18

प्रसन्नो भव मे श्रीमन् गृहं प्रति च गम्यताम् । त्वदालोकनमात्रेण पवित्रो ऽस्मि न संशयः

prasanno bhava me śrīman gṛhaṃ prati ca gamyatām / tvadālokanamātreṇa pavitro 'smi na saṃśayaḥ

1.124.19

भोजयेद्ध्याननिष्ठांश्च वस्त्रच्छत्रादिकं ददेत् । देवादिदेव भूतेश लोकानुग्रहकारक

bhojayeddhyānaniṣṭhāṃśca vastracchatrādikaṃ dadet / devādideva bhūteśa lokānugrahakāraka

1.124.20

यन्मया श्रद्धया दत्तं प्रीयतां तेन मे प्रभुः । इति क्षमाप्य च व्रती कुर्याद्वादशवार्षिकम्

yanmayā śraddhayā dattaṃ prīyatāṃ tena me prabhuḥ / iti kṣamāpya ca vratī kuryādvādaśavārṣikam

1.124.21

कीर्तिश्रीपुत्रराज्यादि प्राप्य शैवं पुरं व्रजेत् । द्वादशेष्वपि मासेषु प्रकुर्यादिह जागरम्

kīrtiśrīputrarājyādi prāpya śaivaṃ puraṃ vrajet / dvādaśeṣvapi māseṣu prakuryādiha jāgaram

1.124.22

व्रती द्वादश संभोज्य दीपदः स्वर्गमाप्नुयात्

vratī dvādaśa saṃbhojya dīpadaḥ svargamāpnuyāt

1.124.23