आचारखण्ड — Adhyaya 129

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे व्रतपरिभाषा नामाष्टाविंशत्युत्तरशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १२९ ब्रह्मोवाच । वक्ष्ये प्रतिपदादीनि व्रतानि व्यास शृण्वथ । वाश्वानरपदं याति शिखिव्रतमिदं स्मृतम्

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe vrataparibhāṣā nāmāṣṭāviṃśatyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 129 brahmovāca / vakṣye pratipadādīni vratāni vyāsa śṛṇvatha / vāśvānarapadaṃ yāti śikhivratamidaṃ smṛtam

1.129.1

प्रतिपद्येकभक्ताशी समाप्ते कपिलाप्रदः । चैत्रादौ कारयेच्चैव ब्रह्मपूजां यथाविधि । गन्धपुष्पार्चनैर्दानैर्माल्याद्यैश्च मनोरमैः

pratipadyekabhaktāśī samāpte kapilāpradaḥ / caitrādau kārayeccaiva brahmapūjāṃ yathāvidhi / gandhapuṣpārcanairdānairmālyādyaiśca manoramaiḥ

1.129.2

सहोमैः पूजयेद्देवं सर्वान्कामानवाप्नुयात् । कार्तिके त सिते ऽष्टम्यां पुष्पहारी च वत्सरम्

sahomaiḥ pūjayeddevaṃ sarvānkāmānavāpnuyāt / kārtike ta site 'ṣṭamyāṃ puṣpahārī ca vatsaram

1.129.3

पुष्पादिदाता रूपेण रूपभागी भवेन्नरः । कृष्णपक्षे तृतीयायां श्रावणे श्रीधरं श्रिया

puṣpādidātā rūpeṇa rūpabhāgī bhavennaraḥ / kṛṣṇapakṣe tṛtīyāyāṃ śrāvaṇe śrīdharaṃ śriyā

1.129.4

यजेदशून्यशय्यायां फलं दद्याद्द्विजातये । शय्यां दत्त्वा प्रार्थयेच्च श्रीधराय नमः श्रियै

yajedaśūnyaśayyāyāṃ phalaṃ dadyāddvijātaye / śayyāṃ dattvā prārthayecca śrīdharāya namaḥ śriyai

1.129.5

उमांशिवं हुताशं च तृतीयायां च पूजयेत् । हविष्यमन्न नैवेद्य देय दमनकं तथा

umāṃśivaṃ hutāśaṃ ca tṛtīyāyāṃ ca pūjayet / haviṣyamanna naivedya deya damanakaṃ tathā

1.129.6

चैत्रादौ फलमाप्नोति उमया मे प्रभाषितम् । फाल्गुनादितृतीयायां लवणं यस्तु वर्जयेत्

caitrādau phalamāpnoti umayā me prabhāṣitam / phālgunāditṛtīyāyāṃ lavaṇaṃ yastu varjayet

1.129.7

समाप्ते शयनं दद्याद्गृहं चोपस्करान्वितम् । संपूज्य विप्रमिथनं भवानी प्रीयतामिति

samāpte śayanaṃ dadyādgṛhaṃ copaskarānvitam / saṃpūjya vipramithanaṃ bhavānī prīyatāmiti

1.129.8

गौरीलोके वसेन्नित्यं सौभाग्यकरमुत्तमम् । गौरी काली उमा भद्रा दुर्गा कान्तिः सरस्वती

gaurīloke vasennityaṃ saubhāgyakaramuttamam / gaurī kālī umā bhadrā durgā kāntiḥ sarasvatī

1.129.9

मङ्गला वैष्णवी लक्ष्मीः शिवा नारायणी क्रमात् । मार्गेतृतीयामारभ्य अवियोगादिमाप्नुयात्

maṅgalā vaiṣṇavī lakṣmīḥ śivā nārāyaṇī kramāt / mārgetṛtīyāmārabhya aviyogādimāpnuyāt

1.129.10

चतुर्थ्यां सितमाघादौ निराहारो व्रतान्वितः । दत्त्वा तिलांस्तु विप्राय स्वयं भुङ्क्ते तिलोदकम्

caturthyāṃ sitamāghādau nirāhāro vratānvitaḥ / dattvā tilāṃstu viprāya svayaṃ bhuṅkte tilodakam

1.129.11

वर्षद्वये समाप्तिश्च निर्विघ्नादिं समाप्नुयात् । गः स्वाहा मूलमन्त्रो ऽयं प्रणवेन समन्वितः

varṣadvaye samāptiśca nirvighnādiṃ samāpnuyāt / gaḥ svāhā mūlamantro 'yaṃ praṇavena samanvitaḥ

1.129.12

ग्लैं ग्लांहृदये गां गीं हूं ह्रीं ह्रीं शिरः शिखा । गूं वर्म ग्ॐ च गैं नेत्रं ग्ॐ च आवाहनादिषु

glaiṃ glāṃhṛdaye gāṃ gīṃ hūṃ hrīṃ hrīṃ śiraḥ śikhā / gūṃ varma goṃ ca gaiṃ netraṃ goṃ ca āvāhanādiṣu

1.129.13

आगच्छोल्काय गनन्धोल्कः पुष्पोल्को धूपकोल्ककः । दीपोल्काय महोल्काय बलिश्चाथ विस (मार्) जनम्

āgaccholkāya ganandholkaḥ puṣpolko dhūpakolkakaḥ / dīpolkāya maholkāya baliścātha visa (mār) janam

1.129.14

सिदेधोल्काय च गायत्त्री (त्र) न्यास्ॐगुष्ठादिरीरितः । ॐ महाकर्णाय विद्महे--वक्रतुण्डाय धीमहि--तन्नो दन्तिः प्रचोदयात्

sidedholkāya ca gāyattrī (tra) nyāsoṃguṣṭhādirīritaḥ / oṃ mahākarṇāya vidmahe--vakratuṇḍāya dhīmahi--tanno dantiḥ pracodayāt

1.129.15

पूजयोत्तिलहोमैश्च एते पूज्या गणास्तथा । गणाय गणपतये स्वाहा कूष्माण्डकाय च

pūjayottilahomaiśca ete pūjyā gaṇāstathā / gaṇāya gaṇapataye svāhā kūṣmāṇḍakāya ca

1.129.16

अमोघोल्कायैकदन्ताय त्रिपुरान्तकरूपिणे । ॐ श्याम (व) दन्तविकरालास्याहवेपाय वै नमः

amogholkāyaikadantāya tripurāntakarūpiṇe / oṃ śyāma (va) dantavikarālāsyāhavepāya vai namaḥ

1.129.17

पद्मदंष्टाय स्वाहान्ते मुद्रा वै नर्तनं गणे । हस्ततालश्च हसनं सौभाग्यादिफलं भवेत्

padmadaṃṣṭāya svāhānte mudrā vai nartanaṃ gaṇe / hastatālaśca hasanaṃ saubhāgyādiphalaṃ bhavet

1.129.18

मार्गशीर्षे तथा शुक्लचतुर्थ्यां पूजयेद्गण । अब्दं प्राप्नोति विद्याश्रीकीर्त्यायुः पुत्रसन्ततिम्

mārgaśīrṣe tathā śuklacaturthyāṃ pūjayedgaṇa / abdaṃ prāpnoti vidyāśrīkīrtyāyuḥ putrasantatim

1.129.19

सोमवारे चतुर्थ्यां च समुपोष्यार्चयेद्गणम् । जपञ्जुह्वत्स्मरन्विद्या स्वर्गं निर्वाणतां व्रजेत्

somavāre caturthyāṃ ca samupoṣyārcayedgaṇam / japañjuhvatsmaranvidyā svargaṃ nirvāṇatāṃ vrajet

1.129.20

यजेच्छुक्लचतुर्थ्यां यः खण्डलड्डुकमोद (मण्ड) कैः । विघ्नाचनेन सर्वान्स कामान्सौभाग्यमाप्नुयात्

yajecchuklacaturthyāṃ yaḥ khaṇḍalaḍḍukamoda (maṇḍa) kaiḥ / vighnācanena sarvānsa kāmānsaubhāgyamāpnuyāt

1.129.21

पुत्रादिकं दमनकैर्दमनाख्या चतुर्थ्यपि । आं गणपतये नमः चतुर्थ्यन्तं यजेद्गणम्

putrādikaṃ damanakairdamanākhyā caturthyapi / āṃ gaṇapataye namaḥ caturthyantaṃ yajedgaṇam

1.129.22

मासे तु यस्मिन्कस्मिंश्चिज्जुहुयाद्वा जपेत्स्मरेत् । सर्वान्कामानवाप्नोति सर्वविघ्नविनाशनम्

māse tu yasminkasmiṃścijjuhuyādvā japetsmaret / sarvānkāmānavāpnoti sarvavighnavināśanam

1.129.23

विनायकं मूर्तिकाद्यं यजेदेभिश्च नामभिः । सो ऽपि सद्गतिमाप्नोति स्वर्गमोक्षसुखानि च

vināyakaṃ mūrtikādyaṃ yajedebhiśca nāmabhiḥ / so 'pi sadgatimāpnoti svargamokṣasukhāni ca

1.129.24

गणपूज्यो वक्रतुण्ड एकदंष्ट्री त्रियम्बकः । नीलग्रीवो लम्बोदरो विकटो विघ्नराजकः

gaṇapūjyo vakratuṇḍa ekadaṃṣṭrī triyambakaḥ / nīlagrīvo lambodaro vikaṭo vighnarājakaḥ

1.129.25

धूम्रवर्णो भालचन्द्रो दशमस्त विनायकः । गणपतिर्हस्तिमुखो द्वादशारे यजेद्गणम्

dhūmravarṇo bhālacandro daśamasta vināyakaḥ / gaṇapatirhastimukho dvādaśāre yajedgaṇam

1.129.26

पृथक् समस्तं मधावी सर्वान्कामान वाप्नुयात् । श्रावणे चाश्विने भाद्रे पञ्चम्यां कात्तिक शुभे

pṛthak samastaṃ madhāvī sarvānkāmāna vāpnuyāt / śrāvaṇe cāśvine bhādre pañcamyāṃ kāttika śubhe

1.129.27

वासुकिस्तक्षकश्चैव कालीयो मणिभद्रकः । ऐरावतो धृतराष्टः कर्कोटकधनञ्जयौ

vāsukistakṣakaścaiva kālīyo maṇibhadrakaḥ / airāvato dhṛtarāṣṭaḥ karkoṭakadhanañjayau

1.129.28

घृताद्यैः स्नापिता ह्येते आयुरारोग्यसम्पदः । अनन्तं वासुकिं शङ्खं पद्मं कम्बलमेव च

ghṛtādyaiḥ snāpitā hyete āyurārogyasampadaḥ / anantaṃ vāsukiṃ śaṅkhaṃ padmaṃ kambalameva ca

1.129.29

तथा कर्काटकं नागं धृतराष्ट्रं च शङ्खकम् । कालीयं तक्षकं चैव पिङ्गलं मासिमासि च

tathā karkāṭakaṃ nāgaṃ dhṛtarāṣṭraṃ ca śaṅkhakam / kālīyaṃ takṣakaṃ caiva piṅgalaṃ māsimāsi ca

1.129.30

यजेद्भाद्रसिते नागानष्टौ मुक्तिं दिवं व्रजेत् । द्वारस्योभयतो लेख्याः श्रावणे तु सिते यजेत्

yajedbhādrasite nāgānaṣṭau muktiṃ divaṃ vrajet / dvārasyobhayato lekhyāḥ śrāvaṇe tu site yajet

1.129.31

पञ्चम्यां पूजयेन्नागाननन्तान्द्यान्महोरगान् । क्षीरं सर्पिश्च नैवेद्यं देयं सर्वविषापहम् । नागा अभयहस्ताश्च दष्टोद्धारातु पञ्चमी

pañcamyāṃ pūjayennāgānanantāndyānmahoragān / kṣīraṃ sarpiśca naivedyaṃ deyaṃ sarvaviṣāpaham / nāgā abhayahastāśca daṣṭoddhārātu pañcamī

1.129.32