आचारखण्ड — Adhyaya 128

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे एकादशीमाहात्म्यं नाम सप्तविंशत्युत्तरशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १२८ ब्रह्मोवाच । व्रतानि व्यास वक्ष्यामि यैस्तुष्टः सर्वदो हरिः । शास्त्रोदितो हि नियमो व्रतं तच्च तपो मतम्

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe ekādaśīmāhātmyaṃ nāma saptaviṃśatyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 128 brahmovāca / vratāni vyāsa vakṣyāmi yaistuṣṭaḥ sarvado hariḥ / śāstrodito hi niyamo vrataṃ tacca tapo matam

1.128.1

नियमास्तु विशेषाः स्युः व्रतस्यास्य दमादयः । नित्यं त्रिषवणं स्नायादधः शयी जितेन्द्रियः

niyamāstu viśeṣāḥ syuḥ vratasyāsya damādayaḥ / nityaṃ triṣavaṇaṃ snāyādadhaḥ śayī jitendriyaḥ

1.128.2

स्त्रीशूद्रपतितानां तु वर्जयेदभिभाषणम् । पवित्राणि च पञ्चैव जुहुयाच्चैव शक्तितः

strīśūdrapatitānāṃ tu varjayedabhibhāṣaṇam / pavitrāṇi ca pañcaiva juhuyāccaiva śaktitaḥ

1.128.3

कृच्छ्राण्येतानि सर्वाणि चरेत्सुकृतवान्नरः । केशानां रक्षणार्थं तु द्विगुणं व्रतमाचरेत्

kṛcchrāṇyetāni sarvāṇi caretsukṛtavānnaraḥ / keśānāṃ rakṣaṇārthaṃ tu dviguṇaṃ vratamācaret

1.128.4

कांस्यं माषं मसूरं चचणकं कोरदूषकम् । शाकं मधु परान्नं च वर्जयेदुपवासवान्

kāṃsyaṃ māṣaṃ masūraṃ cacaṇakaṃ koradūṣakam / śākaṃ madhu parānnaṃ ca varjayedupavāsavān

1.128.5

पुष्पालङ्कारवस्त्राणि धूपगन्धानुलेपनम् । उपवासेन दुष्येत्तु दन्तधावनमञ्जनम्

puṣpālaṅkāravastrāṇi dhūpagandhānulepanam / upavāsena duṣyettu dantadhāvanamañjanam

1.128.6

दन्तकाष्ठं पञ्चगव्यं कृत्वा प्रातर्व्रतं चरेत् । असकृज्जलपानाच्च ताम्बूलस्य च भक्षणात्

dantakāṣṭhaṃ pañcagavyaṃ kṛtvā prātarvrataṃ caret / asakṛjjalapānācca tāmbūlasya ca bhakṣaṇāt

1.128.7

उपवासः प्रदुष्येत दिवास्वप्ना क्षमैथुनात् । क्षमा सत्यं दया दानं शौचमिन्द्रियनिग्रहः

upavāsaḥ praduṣyeta divāsvapnā kṣamaithunāt / kṣamā satyaṃ dayā dānaṃ śaucamindriyanigrahaḥ

1.128.8

देवपूजाग्निहवने सन्तोषोस्तेयमेव च । सर्वव्रतेष्वयं धर्मः सामान्यो दशधास्मृतः

devapūjāgnihavane santoṣosteyameva ca / sarvavrateṣvayaṃ dharmaḥ sāmānyo daśadhāsmṛtaḥ

1.128.9

नक्षत्रदर्शनान्नक्तमनक्तं निशि भोजनम् । गोमूत्रं च पल दद्यादर्धाङ्गुष्ठं तु गोमयम्

nakṣatradarśanānnaktamanaktaṃ niśi bhojanam / gomūtraṃ ca pala dadyādardhāṅguṣṭhaṃ tu gomayam

1.128.10

क्षीरं सप्तपलं दद्याद्दध्नश्चैव पलत्रयम् । घृतमेकफलं दद्यात्पलमेकं कुशोदकम्

kṣīraṃ saptapalaṃ dadyāddadhnaścaiva palatrayam / ghṛtamekaphalaṃ dadyātpalamekaṃ kuśodakam

1.128.11

गायत्त्र्या चैव गन्धेति आप्यायस्व दृ दधिग्रहः । तेजो ऽसीति च देवस्य ब्रह्मकूर्चव्रतं चरेत्

gāyattryā caiva gandheti āpyāyasva dṛ dadhigrahaḥ / tejo 'sīti ca devasya brahmakūrcavrataṃ caret

1.128.12

अग्न्याधानं प्रतिष्ठां तु यज्ञदानव्रतानि च । वेदव्रतवृषोत्सर्गचूडाकरणमेखलाः

agnyādhānaṃ pratiṣṭhāṃ tu yajñadānavratāni ca / vedavratavṛṣotsargacūḍākaraṇamekhalāḥ

1.128.13

माङ्गल्यमभिषेकं च मलमासे विवर्जयत् । दर्शाद्दर्शस्य चान्द्रः स्यात्त्रिंशाहोभिस्तु सावनः

māṅgalyamabhiṣekaṃ ca malamāse vivarjayat / darśāddarśasya cāndraḥ syāttriṃśāhobhistu sāvanaḥ

1.128.14

रविसंक्रमणात्सौरो नाक्षत्रः सप्तविंशतिः । सौरो मासो विवाहाय यज्ञादौ सावनस्थितिः

ravisaṃkramaṇātsauro nākṣatraḥ saptaviṃśatiḥ / sauro māso vivāhāya yajñādau sāvanasthitiḥ

1.128.15

युग्माग्नियुगभूतानि षण्मुन्योर्वसुरन्ध्रयोः । रुद्रेण द्वादशी युक्ता चतुर्दश्याथ पूर्णिमा

yugmāgniyugabhūtāni ṣaṇmunyorvasurandhrayoḥ / rudreṇa dvādaśī yuktā caturdaśyātha pūrṇimā

1.128.16

प्रतिपद्यप्यमावास्या तिथ्योर्मस्यं महाफलम् । एतद्व्यस्तं महाघोरं हन्ति पुण्यं पुरा कृतम्

pratipadyapyamāvāsyā tithyormasyaṃ mahāphalam / etadvyastaṃ mahāghoraṃ hanti puṇyaṃ purā kṛtam

1.128.17

प्रारब्धतपसा स्त्रीणां रजो हन्याद्व्रतं न हि । अन्यैर्दानादिकं कुर्यात्कायिकं स्वयमेव च

prārabdhatapasā strīṇāṃ rajo hanyādvrataṃ na hi / anyairdānādikaṃ kuryātkāyikaṃ svayameva ca

1.128.18

क्रोधात्प्रमादाल्लोभाद्वा व्रतभङ्गो भवेद्यदि । दिनत्रयं न भुञ्जीत शिरसो मुण्डनं भवेत्

krodhātpramādāllobhādvā vratabhaṅgo bhavedyadi / dinatrayaṃ na bhuñjīta śiraso muṇḍanaṃ bhavet

1.128.19

असामर्थ्ये शरीरस्य पुत्रादीन्कारयेद्व्रतम् । व्रतस्थं मूर्छितं विप्रं जलादीन्यनुपाययेत्

asāmarthye śarīrasya putrādīnkārayedvratam / vratasthaṃ mūrchitaṃ vipraṃ jalādīnyanupāyayet

1.128.20