आचारखण्ड — Adhyaya 142

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे भविष्य राजवंश दृ नामैकचत्वारिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १४२ ब्रह्मोवाच । विंशादीन्पालयामास ह्यवतीर्णो हरिः प्रभुः । दैत्यधर्मस्य नाशार्थं वेदधर्मादिगुप्तये

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe bhaviṣya rājavaṃśa dṛ nāmaikacatvāriṃśaduttaraśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 142 brahmovāca / viṃśādīnpālayāmāsa hyavatīrṇo hariḥ prabhuḥ / daityadharmasya nāśārthaṃ vedadharmādiguptaye

1.142.1

मत्स्यादिकस्वरूपेण त्ववतारं करोत्यजः । मत्स्यो भूत्वा हयग्रीवं दैत्यं हत्वाजिकण्टकम्

matsyādikasvarūpeṇa tvavatāraṃ karotyajaḥ / matsyo bhūtvā hayagrīvaṃ daityaṃ hatvājikaṇṭakam

1.142.2

वेदानानीय मन्वादीन्पालयामास केशवः । मन्दरं धारयामास कूर्मो भूत्वा हिताय च

vedānānīya manvādīnpālayāmāsa keśavaḥ / mandaraṃ dhārayāmāsa kūrmo bhūtvā hitāya ca

1.142.3

क्षीरोदमथने वै द्यो देवो धन्वन्तरिर्ह्यर्भूत् । बिभ्रत्कमण्डलुं पूर्णममृतेन समुत्थितः

kṣīrodamathane vai dyo devo dhanvantarirhyarbhūt / bibhratkamaṇḍaluṃ pūrṇamamṛtena samutthitaḥ

1.142.4

आयुर्वेदमथाष्टाङ्गं सुश्रुताय स उक्तवान् । अमृतं पाययामास स्त्रीरूपी च सुरान्हरिः

āyurvedamathāṣṭāṅgaṃ suśrutāya sa uktavān / amṛtaṃ pāyayāmāsa strīrūpī ca surānhariḥ

1.142.5

अवतीर्णो वराहो ऽथ हिरण्याक्षं जघान ह । पृथिवीं धारयामास पालयामास देवताः

avatīrṇo varāho 'tha hiraṇyākṣaṃ jaghāna ha / pṛthivīṃ dhārayāmāsa pālayāmāsa devatāḥ

1.142.6

नरसिंहो ऽवर्तोर्णो ऽथ हिरण्यकशिपुंरिपुम् । दैत्यान्निहतवान्वेदधर्मादीनभ्यपालयत्

narasiṃho 'vartorṇo 'tha hiraṇyakaśipuṃripum / daityānnihatavānvedadharmādīnabhyapālayat

1.142.7

ततः परशुरामो ऽभूज्जमदग्नेर्जगत्प्रभुः । त्रिः सप्तकृत्वः पृथिवीं चक्रे निः क्षत्त्रियां हरिः

tataḥ paraśurāmo 'bhūjjamadagnerjagatprabhuḥ / triḥ saptakṛtvaḥ pṛthivīṃ cakre niḥ kṣattriyāṃ hariḥ

1.142.8

कार्तवीर्यं जघानाजौ कश्यपाय महीं ददौ । यागं कृत्वा महाबाहुर्महेन्द्रे पर्वते स्थितः

kārtavīryaṃ jaghānājau kaśyapāya mahīṃ dadau / yāgaṃ kṛtvā mahābāhurmahendre parvate sthitaḥ

1.142.9

ततो रामो भविष्णुश्च चतुर्धा दुष्टर्मदनः । पुत्रो दशरथाज्जज्ञे रामश्च भरतो ऽनुजः

tato rāmo bhaviṣṇuśca caturdhā duṣṭarmadanaḥ / putro daśarathājjajñe rāmaśca bharato 'nujaḥ

1.142.10

लक्ष्मणश्चाथ शत्रुघ्नो रामभार्या च जानकी । रामश्च पितृसत्यार्थं मातृभ्यो हितमाचरन्

lakṣmaṇaścātha śatrughno rāmabhāryā ca jānakī / rāmaśca pitṛsatyārthaṃ mātṛbhyo hitamācaran

1.142.11

शृङ्गवेरं चित्रकूटं दण्डकारण्यमागतः । नासां शूर्पणखायाश्च च्छित्त्वाथ खरदूषणम्

śṛṅgaveraṃ citrakūṭaṃ daṇḍakāraṇyamāgataḥ / nāsāṃ śūrpaṇakhāyāśca cchittvātha kharadūṣaṇam

1.142.12

हत्वा स राक्षसं सीतापहारिरजनीचरम् । रावणं चानुजं तस्य लङ्कापुर्यां विभीषणम्

hatvā sa rākṣasaṃ sītāpahārirajanīcaram / rāvaṇaṃ cānujaṃ tasya laṅkāpuryāṃ vibhīṣaṇam

1.142.13

रक्षोराज्ये च संस्थाप्य सुग्रीवनुमन्मुखैः । आरुह्य पुष्पकं सार्धं सीतया पतिभक्तया

rakṣorājye ca saṃsthāpya sugrīvanumanmukhaiḥ / āruhya puṣpakaṃ sārdhaṃ sītayā patibhaktayā

1.142.14

लक्ष्मणेनानुकूलेन ह्ययोध्यां स्वपुरीं गतः । राज्यं चकार देवादीन्पालयामास स प्रजाः

lakṣmaṇenānukūlena hyayodhyāṃ svapurīṃ gataḥ / rājyaṃ cakāra devādīnpālayāmāsa sa prajāḥ

1.142.15

धर्मसंरक्षणं चक्रे ह्यश्वमेधादिकान्क्रतून् । सा महीपतिना रेमे रामेणैव यथासुखम्

dharmasaṃrakṣaṇaṃ cakre hyaśvamedhādikānkratūn / sā mahīpatinā reme rāmeṇaiva yathāsukham

1.142.16

रावणस्य गृहे सीता स्थिता भेजे न रावणम् । कर्मणा मनसा वाचा सा गता राघवं सदा

rāvaṇasya gṛhe sītā sthitā bheje na rāvaṇam / karmaṇā manasā vācā sā gatā rāghavaṃ sadā

1.142.17

पतिव्रता तु सा सीता ह्यनसूया यथैव तु । पतिव्रताया माहात्म्यं शृणु त्वं कथयाम्यहम्

pativratā tu sā sītā hyanasūyā yathaiva tu / pativratāyā māhātmyaṃ śṛṇu tvaṃ kathayāmyaham

1.142.18

कौशिको ब्राह्मणः कुष्ठी प्रतिष्ठाने ऽभवत्पुरा । तं तथा व्याधितं भार्या पतिं देवमिवार्चयत्

kauśiko brāhmaṇaḥ kuṣṭhī pratiṣṭhāne 'bhavatpurā / taṃ tathā vyādhitaṃ bhāryā patiṃ devamivārcayat

1.142.19

निर्भर्त्सितापि भर्तारं तममन्यत दैवतम् । भर्त्रोक्ता सानयद्वेश्यां शुल्कमादाय चाधिकम्

nirbhartsitāpi bhartāraṃ tamamanyata daivatam / bhartroktā sānayadveśyāṃ śulkamādāya cādhikam

1.142.20

पथि सूले तदा प्रोतमचौरं चौरशङ्कया । माण्डव्यमतिदुः खार्तमन्धकारे ऽथ स द्विजः

pathi sūle tadā protamacauraṃ cauraśaṅkayā / māṇḍavyamatiduḥ khārtamandhakāre 'tha sa dvijaḥ

1.142.21

पत्नीस्कन्धसमारूढश्चालयामास कौशिकः । पादावमर्शणत्क्रुद्धो माण्डव्यस्तमुवाच ह

patnīskandhasamārūḍhaścālayāmāsa kauśikaḥ / pādāvamarśaṇatkruddho māṇḍavyastamuvāca ha

1.142.22

सूर्योदये मृतिस्तस्य येनाहं चालितः पदा । तच्छ्रुत्वा प्राह तद्भार्या सूर्यो नोदयमेष्यति

sūryodaye mṛtistasya yenāhaṃ cālitaḥ padā / tacchrutvā prāha tadbhāryā sūryo nodayameṣyati

1.142.23

ततः सूर्योदयाभावाद भवत्सततं निशा । बहून्यब्दप्रमाणानि ततो देवा भयं ययुः

tataḥ sūryodayābhāvāda bhavatsatataṃ niśā / bahūnyabdapramāṇāni tato devā bhayaṃ yayuḥ

1.142.24

ब्रह्माणं शरणं जग्मुस्तामूचे पद्मसम्भवः । प्रशाम्यते तेजसैव तपस्तेजस्त्वनेन वै

brahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagmustāmūce padmasambhavaḥ / praśāmyate tejasaiva tapastejastvanena vai

1.142.25

पतिव्रताया माहात्म्यान्नोद्गच्छति दिवाकरः । तस्य चानुदयाद्धानिर्मर्त्यानां भवतां तथा

pativratāyā māhātmyānnodgacchati divākaraḥ / tasya cānudayāddhānirmartyānāṃ bhavatāṃ tathā

1.142.26

तस्मात्पतिव्रतामत्रेरनसूयां तपस्विनीम् । प्रसादयत वै पत्नीं भानोरुदयकाम्यया

tasmātpativratāmatreranasūyāṃ tapasvinīm / prasādayata vai patnīṃ bhānorudayakāmyayā

1.142.27

तैः सा प्रसादिता गत्वा ह्यनसूया पतिव्रता । कृत्वादित्योदयं सा च तं भर्तारमजीवयत् । पतिव्रतानसूयायाः सीताभूदधिका किल

taiḥ sā prasāditā gatvā hyanasūyā pativratā / kṛtvādityodayaṃ sā ca taṃ bhartāramajīvayat / pativratānasūyāyāḥ sītābhūdadhikā kila

1.142.28