आचारखण्ड — Adhyaya 170

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे अनुपानादिविधिकथनं नामैकोनसप्तत्यधिकशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १७० धन्वन्तरिरुवाच । ज्वरो ऽष्टधा पृथग्द्वन्द्वसंघातागन्तुजः स्मृतः । मुस्तपर्पटकोशीरचन्दनोदीच्यनागरैः । शृतशीतं जलं दद्यात्पिपासाज्वरशान्तये

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe anupānādividhikathanaṃ nāmaikonasaptatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 170 dhanvantariruvāca / jvaro 'ṣṭadhā pṛthagdvandvasaṃghātāgantujaḥ smṛtaḥ / mustaparpaṭakośīracandanodīcyanāgaraiḥ / śṛtaśītaṃ jalaṃ dadyātpipāsājvaraśāntaye

1.170.1

नागरं देवकाष्ठञ्च धान्याकं बृहतीद्वयम् । दद्यात्पाचनकं पूर्वं ज्वरिताय ज्वरापहम्

nāgaraṃ devakāṣṭhañca dhānyākaṃ bṛhatīdvayam / dadyātpācanakaṃ pūrvaṃ jvaritāya jvarāpaham

1.170.2

आरग्वधाभयामुस्तातिक्ताग्रन्थिकनिर्मितः । कषायः पाचनः सामे सशूले च ज्वरेहितः

āragvadhābhayāmustātiktāgranthikanirmitaḥ / kaṣāyaḥ pācanaḥ sāme saśūle ca jvarehitaḥ

1.170.3

मधूकसारसिन्धूत्थवचोषणकणाः समाः । श्लक्ष्णं पिष्ट्वाम्भसा नस्यं कुर्यात्संज्ञाप्रबोधनम्

madhūkasārasindhūtthavacoṣaṇakaṇāḥ samāḥ / ślakṣṇaṃ piṣṭvāmbhasā nasyaṃ kuryātsaṃjñāprabodhanam

1.170.4

त्रिवृद्विशालात्रिफलाकटुकारग्वधैः कृतः । सक्षारो भेदनः क्वाथः पेयः सर्वज्वरापहः

trivṛdviśālātriphalākaṭukāragvadhaiḥ kṛtaḥ / sakṣāro bhedanaḥ kvāthaḥ peyaḥ sarvajvarāpahaḥ

1.170.5

महौषधामृतामुस्तचन्दनोशीरधान्यकैः । क्वाथस्तृतीयकं हन्ति शर्करामधुयोजितः

mahauṣadhāmṛtāmustacandanośīradhānyakaiḥ / kvāthastṛtīyakaṃ hanti śarkarāmadhuyojitaḥ

1.170.6

अपामगजटाकट्यां लोहितैः सप्ततन्तुभिः । बद्ध्वा वारे रवेर्नूनं ज्वरं हन्ति तृतीयकम्

apāmagajaṭākaṭyāṃ lohitaiḥ saptatantubhiḥ / baddhvā vāre ravernūnaṃ jvaraṃ hanti tṛtīyakam

1.170.7

गङ्गाया उत्तरे कूले अपुत्रस्तापसो मृतः । तस्मै तिलोदकं दद्यान्मुञ्चत्यैकाहिको ज्वरः

gaṅgāyā uttare kūle aputrastāpaso mṛtaḥ / tasmai tilodakaṃ dadyānmuñcatyaikāhiko jvaraḥ

1.170.8

गुडूच्याः क्वाथकल्काभ्यां विफलावासकस्य च । मृद्वीकाया बलायाश्च सिद्धाः स्नेहा ज्वरच्छिदः

guḍūcyāḥ kvāthakalkābhyāṃ viphalāvāsakasya ca / mṛdvīkāyā balāyāśca siddhāḥ snehā jvaracchidaḥ

1.170.9

धात्रीशिवाकणावह्निक्वाथः सर्वज्वरान्तकः । ज्वरातिसारहरणमौषधं प्रवदाम्यथ

dhātrīśivākaṇāvahnikvāthaḥ sarvajvarāntakaḥ / jvarātisāraharaṇamauṣadhaṃ pravadāmyatha

1.170.10

पृश्रिपर्णोबलाविल्वनागरोत्पलधान्यकैः । पाठेन्द्रयवभूनिम्बमुस्तपर्पटकैः शृताः । ज्यन्त्याममतीसारं सज्वरं समहौषधाः

pṛśriparṇobalāvilvanāgarotpaladhānyakaiḥ / pāṭhendrayavabhūnimbamustaparpaṭakaiḥ śṛtāḥ / jyantyāmamatīsāraṃ sajvaraṃ samahauṣadhāḥ

1.170.11

नागरातिविषामुस्तभूनिम्बामृतवत्सकैः । सर्वज्वरहरः क्वथः सर्वातीसारनाशनः

nāgarātiviṣāmustabhūnimbāmṛtavatsakaiḥ / sarvajvaraharaḥ kvathaḥ sarvātīsāranāśanaḥ

1.170.12

मुस्तपर्पटकदिव्यशृङ्गवेरशृतं पयः । शालपर्णो पृश्रिपर्णो बृहती कण्टकारिका

mustaparpaṭakadivyaśṛṅgaveraśṛtaṃ payaḥ / śālaparṇo pṛśriparṇo bṛhatī kaṇṭakārikā

1.170.13

बलाश्वदंष्ट्राबिल्वादि पाठानागरधान्यकम् । एतदाहारसंयोगे हितं सर्वातिसारिणाम्

balāśvadaṃṣṭrābilvādi pāṭhānāgaradhānyakam / etadāhārasaṃyoge hitaṃ sarvātisāriṇām

1.170.14

बिल्वचूतास्थिक्वाथश्च खण्डं मध्वतिसारनुत् । अतिसारे हिता तद्वत्कुटजत्वक्कणायुता

bilvacūtāsthikvāthaśca khaṇḍaṃ madhvatisāranut / atisāre hitā tadvatkuṭajatvakkaṇāyutā

1.170.15

वत्सकातिविषाविश्वकणाकन्दकषायकः । प्रयुक्तश्चामशूलाढ्ये ह्यतीसारे सशोणित

vatsakātiviṣāviśvakaṇākandakaṣāyakaḥ / prayuktaścāmaśūlāḍhye hyatīsāre saśoṇita

1.170.16

चिकित्साथ ग्रहण्यास्तुग्रहणी चाग्रिनाशिनी । चित्रकाक्वाथक्लकाभ्यां ग्रहणीघ्नं क्षृतं हविः । गुल्मशोथोदरप्लीहशूलार्शोघ्नं प्रदीपनम्

cikitsātha grahaṇyāstugrahaṇī cāgrināśinī / citrakākvāthaklakābhyāṃ grahaṇīghnaṃ kṣṛtaṃ haviḥ / gulmaśothodaraplīhaśūlārśoghnaṃ pradīpanam

1.170.17

सौवर्चलं सैन्धवञ्च विडङ्गौद्भिदमेव च । सामुद्रेण समं पञ्चलवणान्यत्र योजयेत्

sauvarcalaṃ saindhavañca viḍaṅgaudbhidameva ca / sāmudreṇa samaṃ pañcalavaṇānyatra yojayet

1.170.18

भेषजं शस्त्रक्षाराग्न्यस्त्रिधा वै चार्शसां हरम् । विद्धि तच्चार्शसोघ्नन्तु यद्धि तक्रं नवोद्धृतम्

bheṣajaṃ śastrakṣārāgnyastridhā vai cārśasāṃ haram / viddhi taccārśasoghnantu yaddhi takraṃ navoddhṛtam

1.170.19

गुडूटीं पिप्पलीयुक्तामभयां घृतभर्जिताम् । त्रिवृदर्शोविनाशार्थं भक्षयेदम्ललोणिकाम्

guḍūṭīṃ pippalīyuktāmabhayāṃ ghṛtabharjitām / trivṛdarśovināśārthaṃ bhakṣayedamlaloṇikām

1.170.20

तिलेक्षुरससंयोगश्चार्शः कुष्ठ विनाशनः । पञ्चकोलं समरिचं सत्र्यूषणमथाग्निकृत्

tilekṣurasasaṃyogaścārśaḥ kuṣṭha vināśanaḥ / pañcakolaṃ samaricaṃ satryūṣaṇamathāgnikṛt

1.170.21

हरीतकी भक्ष्यमाणा नागेरण गुडेन वा । सैन्धवोपहिता वापि सातत्येनाग्निदीपनी

harītakī bhakṣyamāṇā nāgeraṇa guḍena vā / saindhavopahitā vāpi sātatyenāgnidīpanī

1.170.22

फलत्रिकामृतासातिक्ताभूनिम्बनिम्बजः । क्वाथः क्षौद्रयुतो हन्यात्पाण्डुरोगं सकामलम्

phalatrikāmṛtāsātiktābhūnimbanimbajaḥ / kvāthaḥ kṣaudrayuto hanyātpāṇḍurogaṃ sakāmalam

1.170.23

त्रिवृच्च त्रिफला श्यामा पिप्पली शर्कग मधु । मोदकः सन्निपातान्तो रक्तपित्तज्वरापहः

trivṛcca triphalā śyāmā pippalī śarkaga madhu / modakaḥ sannipātānto raktapittajvarāpahaḥ

1.170.24

वासायां विद्यमानायामाशायां जीवितस्य च । रक्तपित्ती क्षयी कासी किमर्थमवसीदति

vāsāyāṃ vidyamānāyāmāśāyāṃ jīvitasya ca / raktapittī kṣayī kāsī kimarthamavasīdati

1.170.25

आटरूपकमृद्वीकापथ्याक्वाथः सशर्करः । क्षौद्राढ्यः कासनिः श्वासरक्तपित्तनिबर्हणः

āṭarūpakamṛdvīkāpathyākvāthaḥ saśarkaraḥ / kṣaudrāḍhyaḥ kāsaniḥ śvāsaraktapittanibarhaṇaḥ

1.170.26

वासारसः खण्डमधुयुतः पीतो ऽथरक्तजित् । सल्लकीबदरीजम्बुप्रियालाम्रार्जुनं धवः । पीतं क्षीरञ्च मध्वाढ्यं पृथक्छोणितवारणम्

vāsārasaḥ khaṇḍamadhuyutaḥ pīto 'tharaktajit / sallakībadarījambupriyālāmrārjunaṃ dhavaḥ / pītaṃ kṣīrañca madhvāḍhyaṃ pṛthakchoṇitavāraṇam

1.170.27

समूलफलपत्राया निर्गुण्ड्याः स्वरसैर्घृतम् । सिद्धं पीत्वा क्षयक्षीणी निर्व्यादिर्भाति देववत्

samūlaphalapatrāyā nirguṇḍyāḥ svarasairghṛtam / siddhaṃ pītvā kṣayakṣīṇī nirvyādirbhāti devavat

1.170.28

हरीतकी कणा शुण्ठी मरिचं गुडसंयुतम् । कासघ्नो मोदकः प्रोक्तस्तृष्णारोचकनाशनः

harītakī kaṇā śuṇṭhī maricaṃ guḍasaṃyutam / kāsaghno modakaḥ proktastṛṣṇārocakanāśanaḥ

1.170.29

कण्टकारिगुडूचीभ्यां पृथक्त्रिंशत्पले रसे । प्रस्थं सिद्धं घृतं स्याच्च कासनुद्वह्निदापनम्

kaṇṭakāriguḍūcībhyāṃ pṛthaktriṃśatpale rase / prasthaṃ siddhaṃ ghṛtaṃ syācca kāsanudvahnidāpanam

1.170.30

कृष्णा धात्री शिता शुण्ठी हक्काघ्नी मधुसंयुता । हिक्काश्वासी पिवेद्भार्ङ्गो सविश्वामुष्णवारिणा

kṛṣṇā dhātrī śitā śuṇṭhī hakkāghnī madhusaṃyutā / hikkāśvāsī pivedbhārṅgo saviśvāmuṣṇavāriṇā

1.170.31

तैलाक्तं स्वरभेदे वा खादिरं धारयेन्मुखे । पथ्यां पिप्पलिकायुक्तां संयुक्तां नागरेण वा

tailāktaṃ svarabhede vā khādiraṃ dhārayenmukhe / pathyāṃ pippalikāyuktāṃ saṃyuktāṃ nāgareṇa vā

1.170.32

विडङ्गत्रिलाचूर्णं छर्दिहृन्मधुना सह । आम्रजम्बूकषायं वा पिबोन्माक्षिकसंयुतम्

viḍaṅgatrilācūrṇaṃ chardihṛnmadhunā saha / āmrajambūkaṣāyaṃ vā pibonmākṣikasaṃyutam

1.170.33

छर्दि सर्वां प्रणुदति तृष्णाञ्चैवापकर्षति । त्रिफला भ्रममूर्छाहृत्पीता सा मधुनापि वा

chardi sarvāṃ praṇudati tṛṣṇāñcaivāpakarṣati / triphalā bhramamūrchāhṛtpītā sā madhunāpi vā

1.170.34

पञ्चगव्यं हितं पानादपस्मारग्रहादिनुत् । कूष्माण्डकरसो वाज्यं सयष्टिकं तदर्थकृत्

pañcagavyaṃ hitaṃ pānādapasmāragrahādinut / kūṣmāṇḍakaraso vājyaṃ sayaṣṭikaṃ tadarthakṛt

1.170.35

ब्राह्मीरसवचाकुष्ठशङ्खपुष्पीभिरेव च । पुराणं सेव्यमुन्मादग्रहापस्मारद्घृनुतम्

brāhmīrasavacākuṣṭhaśaṅkhapuṣpībhireva ca / purāṇaṃ sevyamunmādagrahāpasmāradghṛnutam

1.170.36

अश्वगन्धाकषाये च कल्के क्षीरे चतुर्गुणे । घृतपक्वन्तु वातघ्नं वृष्यं मां साय पुत्रकृत्

aśvagandhākaṣāye ca kalke kṣīre caturguṇe / ghṛtapakvantu vātaghnaṃ vṛṣyaṃ māṃ sāya putrakṛt

1.170.37

नीलीमुण्डीरिकाचूर्णं मधुसर्पिः समन्वितम् । छिन्नाक्वाथं पिबन्हन्ति वातरक्तं सुदुस्तरम्

nīlīmuṇḍīrikācūrṇaṃ madhusarpiḥ samanvitam / chinnākvāthaṃ pibanhanti vātaraktaṃ sudustaram

1.170.38

सगुडाः पञ्च पथ्याश्च कुष्टार्शोवातसादनाः । गडचीस्वरसं कल्कं चूर्णं वा क्वाथमेव वा

saguḍāḥ pañca pathyāśca kuṣṭārśovātasādanāḥ / gaḍacīsvarasaṃ kalkaṃ cūrṇaṃ vā kvāthameva vā

1.170.39

वातरक्तान्तकं कालागुडूचीक्वाथकल्कतः । कुष्ठव्रणादिशमनं शृतमाज्यं सदुग्धकम्

vātaraktāntakaṃ kālāguḍūcīkvāthakalkataḥ / kuṣṭhavraṇādiśamanaṃ śṛtamājyaṃ sadugdhakam

1.170.40

त्रिफलागुग्गुलुर्वातरक्तमूर्छापहारकः । ऊरुस्तम्भविनाशाय गोमूत्रेण च गुग्गुलुः

triphalāguggulurvātaraktamūrchāpahārakaḥ / ūrustambhavināśāya gomūtreṇa ca gugguluḥ

1.170.41

शुण्ठीगोक्षुरकक्वाथः सामवातार्तिशूलनुत् । दशमूलामृतैरण्डरास्नानागरदारुभिः

śuṇṭhīgokṣurakakvāthaḥ sāmavātārtiśūlanut / daśamūlāmṛtairaṇḍarāsnānāgaradārubhiḥ

1.170.42

क्वाथो हन्ति माहशोथं मरीचगुडसंयुतः । कासघ्नो मोदकः प्रोक्तस्तृष्णारोचकनाशनः

kvātho hanti māhaśothaṃ marīcaguḍasaṃyutaḥ / kāsaghno modakaḥ proktastṛṣṇārocakanāśanaḥ

1.170.43

कण्टकारिगुडूचीभ्यां पृथक् त्रिंशत्पले रसे । प्रस्थसिद्धं घृतञ्चैव कासनुद्धृदि दीपनः

kaṇṭakāriguḍūcībhyāṃ pṛthak triṃśatpale rase / prasthasiddhaṃ ghṛtañcaiva kāsanuddhṛdi dīpanaḥ

1.170.44

कृष्णाधात्रीसिताशुण्ठीमरीचसैन्धवान्वितः । क्वाथ एरण्डतैलेन सामं हन्त्यनिलं गुरुम्

kṛṣṇādhātrīsitāśuṇṭhīmarīcasaindhavānvitaḥ / kvātha eraṇḍatailena sāmaṃ hantyanilaṃ gurum

1.170.45

बला पुनर्नवैरण्डबृहतीद्वयगोक्षुरैः । सहिङ्गुलवर्ण पीतं वातशूलविमर्दनम्

balā punarnavairaṇḍabṛhatīdvayagokṣuraiḥ / sahiṅgulavarṇa pītaṃ vātaśūlavimardanam

1.170.46

त्रिफलानिम्बयष्टीककटुकारग्वधैः शृतम् । पाययेन्मधुना मिश्रं दाहशूलोपशान्तये

triphalānimbayaṣṭīkakaṭukāragvadhaiḥ śṛtam / pāyayenmadhunā miśraṃ dāhaśūlopaśāntaye

1.170.47

त्रिफलापः सयष्टीकाः परिणामार्तिनाशनाः । गोमूत्रशुद्धमण्डूरं त्रिफलाचूर्णसंयुतम् । विलिहन्मधुसर्पिर्भ्यां शूलं हन्ति त्रिदोषजम्

triphalāpaḥ sayaṣṭīkāḥ pariṇāmārtināśanāḥ / gomūtraśuddhamaṇḍūraṃ triphalācūrṇasaṃyutam / vilihanmadhusarpirbhyāṃ śūlaṃ hanti tridoṣajam

1.170.48

त्रिवृत्कृष्णाहरीतक्यो द्विचतुष्पञ्चभागिकाः । गुटिका गुडतुल्यास्ता विड्विबन्धगदापहाः

trivṛtkṛṣṇāharītakyo dvicatuṣpañcabhāgikāḥ / guṭikā guḍatulyāstā viḍvibandhagadāpahāḥ

1.170.49

हरीतकीयवक्षारपिप्पलीत्रिवृतस्तथा । घृतैश्चूर्णमिदं पेयमुदावर्ताविनाशनम्

harītakīyavakṣārapippalītrivṛtastathā / ghṛtaiścūrṇamidaṃ peyamudāvartāvināśanam

1.170.50

त्रिवृद्धरीतकीश्यामाः स्नुहीक्षीरेण भाविताः । वटिका मूत्रपीतास्ताः श्रेष्टाश्चानाहभेदिकाः

trivṛddharītakīśyāmāḥ snuhīkṣīreṇa bhāvitāḥ / vaṭikā mūtrapītāstāḥ śreṣṭāścānāhabhedikāḥ

1.170.51

त्र्यूषणत्रिफलाधन्यविडङ्गचव्यचित्रकैः । कल्कीकृतैर्घृतं सिद्धं संस्कारं वातगुल्मनुत्

tryūṣaṇatriphalādhanyaviḍaṅgacavyacitrakaiḥ / kalkīkṛtairghṛtaṃ siddhaṃ saṃskāraṃ vātagulmanut

1.170.52

मूलं नागरमानीतं सक्षीरं हृदयार्तिनुत् । सौवचलं तदर्धन्तु शिवानाञ्च घृतं पिबेत्

mūlaṃ nāgaramānītaṃ sakṣīraṃ hṛdayārtinut / sauvacalaṃ tadardhantu śivānāñca ghṛtaṃ pibet

1.170.53

कणापाषाणभेदैर्वा शिलाजतुकचूर्णकम् । तण्डुलीभिर्गुडेनापि मूत्रकृच्छ्रीति जीवति

kaṇāpāṣāṇabhedairvā śilājatukacūrṇakam / taṇḍulībhirguḍenāpi mūtrakṛcchrīti jīvati

1.170.54

अमृतानागरीधात्रीवाजिगन्धात्रिकण्टकाम् । प्रपिबेद्वातरेगार्तः सशूलो मूत्रकृच्छ्रवान्

amṛtānāgarīdhātrīvājigandhātrikaṇṭakām / prapibedvātaregārtaḥ saśūlo mūtrakṛcchravān

1.170.55

सितातुल्यो यवक्षारः सर्वकृच्छ्रनिवारणः । निदिग्धिकारसो वापि सक्षौद्रः कृच्छ्रनाशनः

sitātulyo yavakṣāraḥ sarvakṛcchranivāraṇaḥ / nidigdhikāraso vāpi sakṣaudraḥ kṛcchranāśanaḥ

1.170.56

लवणं त्रिफलाकल्कैर्मूत्राघातहरं स्मृतम् । मूत्रे विरुद्धे कर्पूरचूर्णं लिङ्गे प्रवेशयेत्

lavaṇaṃ triphalākalkairmūtrāghātaharaṃ smṛtam / mūtre viruddhe karpūracūrṇaṃ liṅge praveśayet

1.170.57

क्वाथश्च शिग्रुमूलोत्थः कटूष्णोश्मानिपातनः । सर्वमेहहरोधात्र्या रसःक्षौद्रनिशायुतः । त्रिफलादारुदार्व्यष्टक्वाथः क्षौद्रेण मेहहा

kvāthaśca śigrumūlotthaḥ kaṭūṣṇośmānipātanaḥ / sarvamehaharodhātryā rasaḥkṣaudraniśāyutaḥ / triphalādārudārvyaṣṭakvāthaḥ kṣaudreṇa mehahā

1.170.58

अस्वप्नं च व्यवायं च व्यायामाश्चिन्तनानि च । स्थौल्यमिच्छन्पपरित्यक्तं क्रमेणाभिप्रवर्धयेत्

asvapnaṃ ca vyavāyaṃ ca vyāyāmāścintanāni ca / sthaulyamicchanpaparityaktaṃ krameṇābhipravardhayet

1.170.59

यवश्यामाकभोजी स्यास्थौल्यकृन्मधुवारिणा । उष्णमन्नं समण्डं वा पिबन्कृशतनुर्भवेत्

yavaśyāmākabhojī syāsthaulyakṛnmadhuvāriṇā / uṣṇamannaṃ samaṇḍaṃ vā pibankṛśatanurbhavet

1.170.60

सचव्यजीरकं व्योषा हिङ्गुसौवर्चलामलाः । मधुना रक्तवः पीता मेधोघ्ना सर्वदीपनाः

sacavyajīrakaṃ vyoṣā hiṅgusauvarcalāmalāḥ / madhunā raktavaḥ pītā medhoghnā sarvadīpanāḥ

1.170.61

चतुर्गुणे जले मूत्रे द्विगुणे चित्रकाणि च । कल्कैः सिद्ध घृत प्रस्थं सक्षीरं जठरी पिबेत्

caturguṇe jale mūtre dviguṇe citrakāṇi ca / kalkaiḥ siddha ghṛta prasthaṃ sakṣīraṃ jaṭharī pibet

1.170.62

क्रमवृद्ध्या दशाहानि दश पैप्पालिकं दिनम् । वर्धयेत्पयसा सार्धं तथैवापानयेत्पुनः

kramavṛddhyā daśāhāni daśa paippālikaṃ dinam / vardhayetpayasā sārdhaṃ tathaivāpānayetpunaḥ

1.170.63

क्षीरषष्टिकभोजीस्यादेवं कृष्णसहस्रकम् । बृंहणं मुद्गमायुष्यं प्लीहोदरविनाशनम्

kṣīraṣaṣṭikabhojīsyādevaṃ kṛṣṇasahasrakam / bṛṃhaṇaṃ mudgamāyuṣyaṃ plīhodaravināśanam

1.170.64

पुनर्नवाक्वाथकल्कैः सिद्धं शोथहरं घृतम् । गावा मत्रेण संसेव्यं पिप्पली वा पयो ऽन्विताः । गुडन वाभयां तुल्यां विश्वं वा शोथरोगिणा

punarnavākvāthakalkaiḥ siddhaṃ śothaharaṃ ghṛtam / gāvā matreṇa saṃsevyaṃ pippalī vā payo 'nvitāḥ / guḍana vābhayāṃ tulyāṃ viśvaṃ vā śotharogiṇā

1.170.65

तैलमेरण्डजं पीत्वा बलासिद्धं पयो ऽन्वितम् । आध्मानशूलोपचितामन्त्रवृद्धिञ्जयेन्नरः

tailameraṇḍajaṃ pītvā balāsiddhaṃ payo 'nvitam / ādhmānaśūlopacitāmantravṛddhiñjayennaraḥ

1.170.66

भ्रष्टोरुचकतैलेन कल्कः पथ्यासमुद्भवः । कृष्णसैन्धवसंयुक्तो वद्धिरोगहरः परः

bhraṣṭorucakatailena kalkaḥ pathyāsamudbhavaḥ / kṛṣṇasaindhavasaṃyukto vaddhirogaharaḥ paraḥ

1.170.67

निर्गुण्डीमूलनस्येन गण्डमाला विनश्यति । स्मुहीगण्डीरिकास्वेदो नाशयेदर्बुदानि च

nirguṇḍīmūlanasyena gaṇḍamālā vinaśyati / smuhīgaṇḍīrikāsvedo nāśayedarbudāni ca

1.170.68

हस्तिकर्णपलाशस्य गलगण्डं तु लेपतः । धत्तूरैरण्डनिर्गुण्डीवर्षाभूशिग्रुसर्षपैः

hastikarṇapalāśasya galagaṇḍaṃ tu lepataḥ / dhattūrairaṇḍanirguṇḍīvarṣābhūśigrusarṣapaiḥ

1.170.69

प्रलेपःश्लीपदं हन्ति चिरोत्थमतिदारुणम् । शोभाञ्जनकसिन्धृत्थहिङ्गुं विद्रधिनाशनम्

pralepaḥślīpadaṃ hanti cirotthamatidāruṇam / śobhāñjanakasindhṛtthahiṅguṃ vidradhināśanam

1.170.70

शरपुङ्खा मधुयुता यात्सर्स्वव्रणगेपणी । निम्बपत्रस्य वालेपः श्वयथुव्रणगेपणः

śarapuṅkhā madhuyutā yātsarsvavraṇagepaṇī / nimbapatrasya vālepaḥ śvayathuvraṇagepaṇaḥ

1.170.71

त्रिफला खदिरो दार्वो न्यग्रोधो व्रणशोधनः । सद्यः क्षतं व्रणं वैद्यः सशूलं परिषेचयेत्

triphalā khadiro dārvo nyagrodho vraṇaśodhanaḥ / sadyaḥ kṣataṃ vraṇaṃ vaidyaḥ saśūlaṃ pariṣecayet

1.170.72

यष्टीमधुकयुक्तेन किञ्चिदुष्णेन सर्पिषा । बुद्ध्वागन्तुव्रणान्वैद्यो घृतक्षौद्रसमन्विताम्

yaṣṭīmadhukayuktena kiñciduṣṇena sarpiṣā / buddhvāgantuvraṇānvaidyo ghṛtakṣaudrasamanvitām

1.170.73

शीतां क्रियां प्रयुञ्जीत पित्तरक्तोष्मनाशिनीम् । क्वाथो वंशत्वगेरण्डश्वदंष्ट्रवनिदाकृतः

śītāṃ kriyāṃ prayuñjīta pittaraktoṣmanāśinīm / kvātho vaṃśatvageraṇḍaśvadaṃṣṭravanidākṛtaḥ

1.170.74

सहिङ्गुसैन्धवः पीतः कोष्ठस्थं स्त्रावयेदसृक् । यवकोलकुलत्थानां निःस्नेहेन रसेन वा

sahiṅgusaindhavaḥ pītaḥ koṣṭhasthaṃ strāvayedasṛk / yavakolakulatthānāṃ niḥsnehena rasena vā

1.170.75

भुञ्जीतान्नं यवाग्वा वा पिवेत्सैन्धवसंयुतम् । करञ्जारिष्टनिर्गुण्डीरसो हन्याद्व्रणक्रिमीन्

bhuñjītānnaṃ yavāgvā vā pivetsaindhavasaṃyutam / karañjāriṣṭanirguṇḍīraso hanyādvraṇakrimīn

1.170.76

त्रिफलाचूर्णसंयुक्तो गुग्गुलुर्वटकीकृतः । निर्यन्त्रणो विबन्धघ्नो व्रधनगेपणः

triphalācūrṇasaṃyukto guggulurvaṭakīkṛtaḥ / niryantraṇo vibandhaghno vradhanagepaṇaḥ

1.170.77

दूर्वास्वरससिद्धं वा तलं कम्पिल्लकेन वा । दार्वोत्वचश्च कल्केन प्रधानं व्रणरोपणम्

dūrvāsvarasasiddhaṃ vā talaṃ kampillakena vā / dārvotvacaśca kalkena pradhānaṃ vraṇaropaṇam

1.170.78