आचारखण्ड — Adhyaya 182

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे एकाशीत्यधिकशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १८२ हरिरुवाच । शरद्ग्रीष्मवसन्तेषु प्रायशो दधि गर्हितम् । हेमन्ते शिशिरे चैव वर्षासु दधि शस्यते

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe ekāśītyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 182 hariruvāca / śaradgrīṣmavasanteṣu prāyaśo dadhi garhitam / hemante śiśire caiva varṣāsu dadhi śasyate

1.182.1

भुक्ते तु शर्करा पीता नवनीतेन बुद्धिकृत् । गुडस्य तु पुराणस्य पलमेकन्तु भक्षयेत् । स्त्रीसहस्रञ्च संगच्छेत्पुमान्बलयुतो हर !

bhukte tu śarkarā pītā navanītena buddhikṛt / guḍasya tu purāṇasya palamekantu bhakṣayet / strīsahasrañca saṃgacchetpumānbalayuto hara !

1.182.2

कुष्ठं संचूर्णितं कृत्वा घृतमाक्षिकसंयुतम् । भक्षयेत्स्वप्नवेलायां बलीपलितनाशनम्

kuṣṭhaṃ saṃcūrṇitaṃ kṛtvā ghṛtamākṣikasaṃyutam / bhakṣayetsvapnavelāyāṃ balīpalitanāśanam

1.182.3

अतसीमाषगोधूमचूर्णं कृत्वा तु पिप्पली । घृतेन लेपयेद्गत्रमोभिः सार्धं विचक्षणः । कन्दर्पसदृशो मर्त्यो नित्यं भवति शङ्कर !

atasīmāṣagodhūmacūrṇaṃ kṛtvā tu pippalī / ghṛtena lepayedgatramobhiḥ sārdhaṃ vicakṣaṇaḥ / kandarpasadṛśo martyo nityaṃ bhavati śaṅkara !

1.182.4

यवास्तिलाश्वगन्धा च मुशली सरला गुडम् । एभिश्च रचितां जग्ध्वा तरुणो बलवान्भवेत्

yavāstilāśvagandhā ca muśalī saralā guḍam / ebhiśca racitāṃ jagdhvā taruṇo balavānbhavet

1.182.5

हिङ्गु सौवर्चलं शुण्ठीं पीत्वा तु क्वथितोदकैः । परिणामाख्यशूलञ्च अजीर्णञ्चैव नश्यति

hiṅgu sauvarcalaṃ śuṇṭhīṃ pītvā tu kvathitodakaiḥ / pariṇāmākhyaśūlañca ajīrṇañcaiva naśyati

1.182.6

धातकीं सोमराजीञ्च क्षीरेण सह पेषयेत् । दुर्बलश्च भवेत्स्थूलो नात्र कार्या विचारणा

dhātakīṃ somarājīñca kṣīreṇa saha peṣayet / durbalaśca bhavetsthūlo nātra kāryā vicāraṇā

1.182.7

शर्करामधुसंयुक्तं नवनीतं बली लिहेत् । क्षीराशी च क्षयी पुष्टिं मेधाञ्चैवातुलां व्रजेत्

śarkarāmadhusaṃyuktaṃ navanītaṃ balī lihet / kṣīrāśī ca kṣayī puṣṭiṃ medhāñcaivātulāṃ vrajet

1.182.8

कुलीरचूर्णं सक्षीरं पीतञ्च क्षयरेगनुत् । भल्लातकं विडङ्गञ्च यवक्षारञ्च सैन्धवम्

kulīracūrṇaṃ sakṣīraṃ pītañca kṣayareganut / bhallātakaṃ viḍaṅgañca yavakṣārañca saindhavam

1.182.9

मनः शिला शङ्खचूर्णं तैलपक्वं तथैव च । लोमानि शातयत्येव नात्र कार्या विचारणा

manaḥ śilā śaṅkhacūrṇaṃ tailapakvaṃ tathaiva ca / lomāni śātayatyeva nātra kāryā vicāraṇā

1.182.10

मालूरस्य रसं गृह्य जलौकां तत्र पेषयेत् । हस्तौ संलेपयेत्तेन त्वग्निस्तम्भनमुत्तमम्

mālūrasya rasaṃ gṛhya jalaukāṃ tatra peṣayet / hastau saṃlepayettena tvagnistambhanamuttamam

1.182.11

शाल्मलीरसमादाय खरमूत्रे निधाय तम् । अग्नयादौ विक्षिपेत्तेन ह्यग्निस्तम्भनमुत्तमम्

śālmalīrasamādāya kharamūtre nidhāya tam / agnayādau vikṣipettena hyagnistambhanamuttamam

1.182.12

वायस्या उदरं गृह्य मण्डूकवसया सह । गुटिकां कारयेत्तेन ततो ऽग्नौ संक्षैपेत्सुधीः । एवमेतत्प्रयोगेण ह्यग्निस्तम्भनमुत्तमम्

vāyasyā udaraṃ gṛhya maṇḍūkavasayā saha / guṭikāṃ kārayettena tato 'gnau saṃkṣaipetsudhīḥ / evametatprayogeṇa hyagnistambhanamuttamam

1.182.13

मुण्डीत्वक्च वचा मुस्तं मरिचं तगरं तथा । चर्वित्वा च त्विमं सद्यो जिह्वया ज्वलनं लिहेत्

muṇḍītvakca vacā mustaṃ maricaṃ tagaraṃ tathā / carvitvā ca tvimaṃ sadyo jihvayā jvalanaṃ lihet

1.182.14

गोरोचनां भृङ्गराजं चूर्णोकृत्यघृतं समम् । दिव्याम्भसः स्तम्भनं स्यान्मन्त्रेणानेन वै तथा । ॐ अग्निस्तम्भनं कुरु कुरु

gorocanāṃ bhṛṅgarājaṃ cūrṇokṛtyaghṛtaṃ samam / divyāmbhasaḥ stambhanaṃ syānmantreṇānena vai tathā / oṃ agnistambhanaṃ kuru kuru

1.182.15

ॐ नमो भगवते जलं स्तम्भय सं सं सं केक केकः चरचर । जलस्तम्भनमन्त्रो ऽयं जलं स्तम्भयते शिव !

oṃ namo bhagavate jalaṃ stambhaya saṃ saṃ saṃ keka kekaḥ caracara / jalastambhanamantro 'yaṃ jalaṃ stambhayate śiva !

1.182.16

गृध्रास्थिञ्च गवास्थिञ्च तथा निर्माल्यमेव च । अरेर्यो निखनेद्द्वारे पञ्चत्वमु पयाति सः

gṛdhrāsthiñca gavāsthiñca tathā nirmālyameva ca / areryo nikhaneddvāre pañcatvamu payāti saḥ

1.182.17

पञ्चरक्तानि पुष्पाणि पृथग्जात्या समालभेत् । कुङ्कुमेन समायुक्तमात्मरक्तसमन्वितम्

pañcaraktāni puṣpāṇi pṛthagjātyā samālabhet / kuṅkumena samāyuktamātmaraktasamanvitam

1.182.18

पुष्पेण तु समं पिष्ट्वा रोचनायाः पलैकतः । स्त्रिया पुंसा कृतो रुद्र ! तिलको ऽयं वशीकरः

puṣpeṇa tu samaṃ piṣṭvā rocanāyāḥ palaikataḥ / striyā puṃsā kṛto rudra ! tilako 'yaṃ vaśīkaraḥ

1.182.19

ब्रह्मदण्डी तु पुष्येण भक्ष्ये पाने वशीकरः । यष्टि मधु पलैकेन पक्वमुष्णोदकं पिबेत्

brahmadaṇḍī tu puṣyeṇa bhakṣye pāne vaśīkaraḥ / yaṣṭi madhu palaikena pakvamuṣṇodakaṃ pibet

1.182.20

विष्टम्भिकाञ्च हृच्छूलं हरत्येव महेश्वर ! । ॐ ह्रूं जः । मन्त्रो ऽयं हरते रुद्र ! सर्ववृश्चिकजं विषम्

viṣṭambhikāñca hṛcchūlaṃ haratyeva maheśvara ! / oṃ hrūṃ jaḥ / mantro 'yaṃ harate rudra ! sarvavṛścikajaṃ viṣam

1.182.21

पिप्पली नवनीतञ्च शृङ्गवेरं च सैन्धवम् । मरिचं दधि कुष्ठञ्च नस्ये पाने विषं हरेत्

pippalī navanītañca śṛṅgaveraṃ ca saindhavam / maricaṃ dadhi kuṣṭhañca nasye pāne viṣaṃ haret

1.182.22

त्रिफलार्द्रककुष्ठं च चन्दनं घृतसंयुतम् । एतत्पानाच्च लेपाच्च विषनाशो भवेच्छिव !

triphalārdrakakuṣṭhaṃ ca candanaṃ ghṛtasaṃyutam / etatpānācca lepācca viṣanāśo bhavecchiva !

1.182.23

पारावतस्य चाक्षीणि हरितालं मनः शिला । एतद्योगाद्विषं हन्ति वैनतेय इवोरगान्

pārāvatasya cākṣīṇi haritālaṃ manaḥ śilā / etadyogādviṣaṃ hanti vainateya ivoragān

1.182.24

सैन्धवं त्र्यूषणं चैव दधिमध्वाज्यसंयुतम् । वृश्चिकस्य विषं हन्ति लेपो ऽयं वृषभध्वज !

saindhavaṃ tryūṣaṇaṃ caiva dadhimadhvājyasaṃyutam / vṛścikasya viṣaṃ hanti lepo 'yaṃ vṛṣabhadhvaja !

1.182.25

ब्रह्मदण्डीतिलान्क्वाथ्य चूर्णं त्रिकटुकं पिबेत् । नाशयेद्रुद्र ! गुल्मानि निरुद्धं रक्तमेव च

brahmadaṇḍītilānkvāthya cūrṇaṃ trikaṭukaṃ pibet / nāśayedrudra ! gulmāni niruddhaṃ raktameva ca

1.182.26

पीत्वा क्षीरं क्षौद्रयुतं नाशयेदसृजः स्त्रुतिम् । आटरूपकमूलेन भगं नाभिं च लेपयेत् । सुखं प्रसूयते नारी नात्र कार्या विचारणा

pītvā kṣīraṃ kṣaudrayutaṃ nāśayedasṛjaḥ strutim / āṭarūpakamūlena bhagaṃ nābhiṃ ca lepayet / sukhaṃ prasūyate nārī nātra kāryā vicāraṇā

1.182.27

शर्करां मधुसंयुक्तां पीत्वा तण्डुलवारिणा । रक्तातिसारशमनं भवतीति वृषध्वज !

śarkarāṃ madhusaṃyuktāṃ pītvā taṇḍulavāriṇā / raktātisāraśamanaṃ bhavatīti vṛṣadhvaja !

1.182.28