आचारखण्ड — Adhyaya 183

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे द्व्याशीत्यधिकशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १८३ हरिरुवाच । मरिचं शृङ्गवेरं च कुटजत्वचमेव च । पानाच्च ग्रहणी नश्येच्छशाङ्काङ्कितशेखर !

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe dvyāśītyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 183 hariruvāca / maricaṃ śṛṅgaveraṃ ca kuṭajatvacameva ca / pānācca grahaṇī naśyecchaśāṅkāṅkitaśekhara !

1.183.1

पिप्पली पिप्पलीमूलं मरिचं तगरं वचा । देवदारुरसं पाठां क्षीरेण सह पेषयेत्

pippalī pippalīmūlaṃ maricaṃ tagaraṃ vacā / devadārurasaṃ pāṭhāṃ kṣīreṇa saha peṣayet

1.183.2

अनेनैव प्रयोगेण ह्यतिसारो विनश्यति । मरीचतिलपुष्पाभ्या मञ्जनं कामलापहम्

anenaiva prayogeṇa hyatisāro vinaśyati / marīcatilapuṣpābhyā mañjanaṃ kāmalāpaham

1.183.3

हरीतकी समगुडा मधुना सह योजिता । विरेचनकरी रुद्र ! भवतीति न संशयः

harītakī samaguḍā madhunā saha yojitā / virecanakarī rudra ! bhavatīti na saṃśayaḥ

1.183.4

त्रिफला चित्रकं चित्रं तथा कटुकरोहिणी । उरुस्तम्भहरं ह्येतदुत्तमन्तु विरेचनम्

triphalā citrakaṃ citraṃ tathā kaṭukarohiṇī / urustambhaharaṃ hyetaduttamantu virecanam

1.183.5

हरीतकी शृङ्गवेरं देवदारु च चन्दनम् । क्वाथयेच्छागदुग्धेन अपामार्गस्य मूलकम् । ऊरुस्तम्भं जयन्त्या वा सप्तरात्रेण नाशयेत्

harītakī śṛṅgaveraṃ devadāru ca candanam / kvāthayecchāgadugdhena apāmārgasya mūlakam / ūrustambhaṃ jayantyā vā saptarātreṇa nāśayet

1.183.6

अनन्ताशृङ्गवेरस्य सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत् । गुग्गुलं गुडतुल्यं च गुटिकामुपयुज्यच । वायुः स्नायुगतं चैव अग्निमान्द्यं च नाशयेत्

anantāśṛṅgaverasya sūkṣmacūrṇāni kārayet / guggulaṃ guḍatulyaṃ ca guṭikāmupayujyaca / vāyuḥ snāyugataṃ caiva agnimāndyaṃ ca nāśayet

1.183.7

सङ्खपुष्पीन्तु पुष्पेण समुद्धृत्य सपत्रिकाम् । समूलां छागदुग्धेन अपस्मारहरं पिबेत्

saṅkhapuṣpīntu puṣpeṇa samuddhṛtya sapatrikām / samūlāṃ chāgadugdhena apasmāraharaṃ pibet

1.183.8

अश्वगन्धाभये चैव उदकेन समं पिबेत् । रक्तपित्तं विनश्येत्तु नात्र कार्या विचारणा

aśvagandhābhaye caiva udakena samaṃ pibet / raktapittaṃ vinaśyettu nātra kāryā vicāraṇā

1.183.9

हरीतकीकुष्ठचूर्णं कृत्वा आस्यं च पूरयेत् । शीतं पीत्वाथ पानीयं सर्वच्छर्दिनिवारणम्

harītakīkuṣṭhacūrṇaṃ kṛtvā āsyaṃ ca pūrayet / śītaṃ pītvātha pānīyaṃ sarvacchardinivāraṇam

1.183.10

गडूचीपद्मकारिष्टधान्याकं रक्तचंन्दनम् । पित्तश्लेष्मज्वरच्छर्दिदाहतृष्णाघ्नमग्निकृत् । ॐ हुं नम इति

gaḍūcīpadmakāriṣṭadhānyākaṃ raktacaṃndanam / pittaśleṣmajvaracchardidāhatṛṣṇāghnamagnikṛt / oṃ huṃ nama iti

1.183.11

श्रोत्रे बद्ध्वा शङ्खपुष्पीं ज्वरं मन्त्रेण वै हरेत् । ॐ जम्भिनी स्तम्भिनी मोहय सर्वव्याधीन्मे वज्रेण ठः ठः सर्वव्याधीन्मे वज्रेण फट् इति

śrotre baddhvā śaṅkhapuṣpīṃ jvaraṃ mantreṇa vai haret / oṃ jambhinī stambhinī mohaya sarvavyādhīnme vajreṇa ṭhaḥ ṭhaḥ sarvavyādhīnme vajreṇa phaṭ iti

1.183.12

पुष्पमष्टशतं जप्त्वा हस्ते दत्त्वा नखं स्पृशेत् । चातुर्थिको ज्वरो रुद्र अन्ये चैव ज्वरास्तथा

puṣpamaṣṭaśataṃ japtvā haste dattvā nakhaṃ spṛśet / cāturthiko jvaro rudra anye caiva jvarāstathā

1.183.13

ज्म्बूफलं हरिद्रा च सर्पस्यैव तु कञ्चुकम् । सर्वज्वराणां धूपो ऽयं हरश्चातुर्थिकस्य च

jmbūphalaṃ haridrā ca sarpasyaiva tu kañcukam / sarvajvarāṇāṃ dhūpo 'yaṃ haraścāturthikasya ca

1.183.14

करवीरं भृङ्गपत्रं लवणं कुष्ठकर्कटे । चतुर्गुणेन मूत्रेण पचेत्तैलं हरेच्च तत् । पामां विचर्चिकां कुष्ठमभ्यङ्गाद्धि व्रणानि वै

karavīraṃ bhṛṅgapatraṃ lavaṇaṃ kuṣṭhakarkaṭe / caturguṇena mūtreṇa pacettailaṃ harecca tat / pāmāṃ vicarcikāṃ kuṣṭhamabhyaṅgāddhi vraṇāni vai

1.183.15

पिप्पलीमधुपानाच्च तथा मधुरभोजनात् । प्लीहा विनश्यते रुद्र तथा सूरणसेवनात्

pippalīmadhupānācca tathā madhurabhojanāt / plīhā vinaśyate rudra tathā sūraṇasevanāt

1.183.16

पिप्पलीञ्च हरिद्राञ्च गोमूत्रेण समन्विताम् । प्रक्षिपेच्च गुदद्वारे अर्शांसि विनिवारयेत्

pippalīñca haridrāñca gomūtreṇa samanvitām / prakṣipecca gudadvāre arśāṃsi vinivārayet

1.183.17

अजादुग्धमार्द्रकञ्च पीतं प्लीहादिनाशनम् । सैन्धवञ्च विडङ्गानि सोमराजी तु सर्षपाः

ajādugdhamārdrakañca pītaṃ plīhādināśanam / saindhavañca viḍaṅgāni somarājī tu sarṣapāḥ

1.183.18

रजनी द्वे विषञ्चैव गोमूत्रेणैव पेषयेत् । कुष्ठनाशश्च तल्लेपान्निम्बपत्रादिना तथा

rajanī dve viṣañcaiva gomūtreṇaiva peṣayet / kuṣṭhanāśaśca tallepānnimbapatrādinā tathā

1.183.19