आचारखण्ड — Adhyaya 190

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे एकोननवत्यधिकशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १९० हरिरुवाच । अपराजिताया मूलञ्च गोमूत्रेण समन्वितम् । पीतञ्चाशु हरत्येव गण्डमालां न संशयः

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe ekonanavatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 190 hariruvāca / aparājitāyā mūlañca gomūtreṇa samanvitam / pītañcāśu haratyeva gaṇḍamālāṃ na saṃśayaḥ

1.190.1

अथेन्द्रवारुणीमूलं विधिना पीतमीश्वर । जिङ्गिण्यैरण्डकं रुद्र शूकशिम्ब्या समन्वितम् । शीतोदकञ्च तत्र्यस्तं बाहुग्रीवाव्यथां हरेत्

athendravāruṇīmūlaṃ vidhinā pītamīśvara / jiṅgiṇyairaṇḍakaṃ rudra śūkaśimbyā samanvitam / śītodakañca tatryastaṃ bāhugrīvāvyathāṃ haret

1.190.2

माहिषं नवनीतञ्च अश्वगन्धा च पिप्पली । वचा कुष्ठद्वयं लेपो लिङ्गस्रोतस्तनार्तिहृत्

māhiṣaṃ navanītañca aśvagandhā ca pippalī / vacā kuṣṭhadvayaṃ lepo liṅgasrotastanārtihṛt

1.190.3

कुष्ठनागबलाचूर्णं नवनीतसमन्वितम् । तल्लेपो युवतीनाञ्च कुर्याद्वृत्तोजकौ शुभौ

kuṣṭhanāgabalācūrṇaṃ navanītasamanvitam / tallepo yuvatīnāñca kuryādvṛttojakau śubhau

1.190.4

इन्द्रवारुणिकामूलं यस्य नाम्ना सुदूरतः । निः क्षिप्यते समुत्पाट्य तस्य प्लीहा विनश्यति

indravāruṇikāmūlaṃ yasya nāmnā sudūrataḥ / niḥ kṣipyate samutpāṭya tasya plīhā vinaśyati

1.190.5

पुनर्नवायाः शुक्लाया मूलं तण्डुलवारिणा । पीतं विद्रधिनुत्स्याच्च नात्र कार्या विचारणा

punarnavāyāḥ śuklāyā mūlaṃ taṇḍulavāriṇā / pītaṃ vidradhinutsyācca nātra kāryā vicāraṇā

1.190.6

कदलीदलक्षारन्तु पानीयेन प्रसाधितम् । तस्यादनाद्विनश्यन्ति उदरव्याधयो ऽखिलाः

kadalīdalakṣārantu pānīyena prasādhitam / tasyādanādvinaśyanti udaravyādhayo 'khilāḥ

1.190.7

कदल्या मूलमादाय गुडाज्येन समन्वितम् । अग्निना साधितं जग्धमुदरस्थक्रिमीन्हरेत्

kadalyā mūlamādāya guḍājyena samanvitam / agninā sādhitaṃ jagdhamudarasthakrimīnharet

1.190.8

नित्यं निम्बदलानाञ्च चूर्णमामलकस्य च । प्रत्यूषे भक्षयेच्चैव तस्य कुष्ठं विनश्यति

nityaṃ nimbadalānāñca cūrṇamāmalakasya ca / pratyūṣe bhakṣayeccaiva tasya kuṣṭhaṃ vinaśyati

1.190.9

हरीतकीविडङ्गञ्च हरिद्रा सितसर्षपाः । सोमराजस्य मूलानि करञ्जस्य च रौन्धवम् । गोमूत्रपिष्टान्येतानि कुष्ठरोगहराणि वै

harītakīviḍaṅgañca haridrā sitasarṣapāḥ / somarājasya mūlāni karañjasya ca raundhavam / gomūtrapiṣṭānyetāni kuṣṭharogaharāṇi vai

1.190.10

एकश्च त्रिफलाभागस्तथा भागद्वयं शिवा । सोमराजस्य बीजानां जग्धं पथ्येन दद्रुनुत्

ekaśca triphalābhāgastathā bhāgadvayaṃ śivā / somarājasya bījānāṃ jagdhaṃ pathyena dadrunut

1.190.11

अम्लतक्रं सगोमूत्रं क्वथितं लवणान्वितम् । कांस्यघृष्टं खरं लेपात्कुष्ठदद्रुविनाशनम्

amlatakraṃ sagomūtraṃ kvathitaṃ lavaṇānvitam / kāṃsyaghṛṣṭaṃ kharaṃ lepātkuṣṭhadadruvināśanam

1.190.12

हरिद्रा हरितालश्च दूर्वागोमूत्रसैन्धवम् । अयं लेपो हन्ति दद्रुं पामानं च गरं तथा

haridrā haritālaśca dūrvāgomūtrasaindhavam / ayaṃ lepo hanti dadruṃ pāmānaṃ ca garaṃ tathā

1.190.13

सोम राजस्य बीजानि नवनीतयुतानि च । मधुनास्वादितानि स्युः शुक्लकुष्ठहराणि वै । तक्रान्नपानतो रुद्र नात्र कार्या विचारणा

soma rājasya bījāni navanītayutāni ca / madhunāsvāditāni syuḥ śuklakuṣṭhaharāṇi vai / takrānnapānato rudra nātra kāryā vicāraṇā

1.190.14

श्वेतापरा जितामूलं वर्तितं चास्य वारिणा । तल्लेपो रुद्र मासेन शुक्लकुष्ठविनाशनः

śvetāparā jitāmūlaṃ vartitaṃ cāsya vāriṇā / tallepo rudra māsena śuklakuṣṭhavināśanaḥ

1.190.15

माहिषं नवनीतञ्च सिन्दूरं समरीचकम् । पामा विलेपनान्नश्येद्दुर् नामा वृषभध्वज

māhiṣaṃ navanītañca sindūraṃ samarīcakam / pāmā vilepanānnaśyeddur nāmā vṛṣabhadhvaja

1.190.16

विशुष्कगाम्भारीमूलं पक्वं क्षीरेण संयुतम् । भक्षितं शुक्लपित्तस्य विनाशकरमीश्वर

viśuṣkagāmbhārīmūlaṃ pakvaṃ kṣīreṇa saṃyutam / bhakṣitaṃ śuklapittasya vināśakaramīśvara

1.190.17

मूलकस्य तु बीजानि ह्यपा मार्गरसेन वै । पिष्टानि तेन लेपेन सिध्मकं रुद्र नश्यति

mūlakasya tu bījāni hyapā mārgarasena vai / piṣṭāni tena lepena sidhmakaṃ rudra naśyati

1.190.18

कदलीक्षारसंयुक्तहरिद्रा सिध्मकापहा । रम्भापामार्गयोः क्षार एरण्डेन विमिश्रितः । तदभ्यङ्गान्महादेव ! सद्यः सिध्म विनश्यति

kadalīkṣārasaṃyuktaharidrā sidhmakāpahā / rambhāpāmārgayoḥ kṣāra eraṇḍena vimiśritaḥ / tadabhyaṅgānmahādeva ! sadyaḥ sidhma vinaśyati

1.190.19

कूष्माण्डनालक्षारश्च सगोमूत्रश्च तत्त्वतः । जलपिष्टा हरिद्रा च सिद्धा मन्दानलेनहि

kūṣmāṇḍanālakṣāraśca sagomūtraśca tattvataḥ / jalapiṣṭā haridrā ca siddhā mandānalenahi

1.190.20

माहिषेण पुरीषेण वेष्टिता वृषभध्वज । अस्या उद्वर्तनं कुर्यादङ्गसौष्ठवमीश्वर

māhiṣeṇa purīṣeṇa veṣṭitā vṛṣabhadhvaja / asyā udvartanaṃ kuryādaṅgasauṣṭhavamīśvara

1.190.21

तिलसर्षपसंयुक्तं हरिद्राद्वयकुष्ठकम् । तेनोद्वर्तितदेहः स्याद्दुर्गन्धः सुरभिः पुमान्

tilasarṣapasaṃyuktaṃ haridrādvayakuṣṭhakam / tenodvartitadehaḥ syāddurgandhaḥ surabhiḥ pumān

1.190.22

मनोहरश्चानुदिनं दूर्वाणां काकजङ्घाया । अर्जुनस्य तु पुष्पाणि जम्बूपत्रयुतानि च । सलोध्राणि च तल्लेपो देहदुर्गन्धतां हरेत्

manoharaścānudinaṃ dūrvāṇāṃ kākajaṅghāyā / arjunasya tu puṣpāṇi jambūpatrayutāni ca / salodhrāṇi ca tallepo dehadurgandhatāṃ haret

1.190.23

युक्तं लोध्रभवैर्नोरैश्चूर्णन्तु कनकस्य च । तेनोद्वर्तितदेहस्य न स्याद्ग्रीष्मप्रबाधिका

yuktaṃ lodhrabhavairnoraiścūrṇantu kanakasya ca / tenodvartitadehasya na syādgrīṣmaprabādhikā

1.190.24

दुग्धेनोषसि सेकश्च घर्मदोषश्च नश्यति । काकजङ्घोद्वर्तनन्तु ह्यङ्गरागकरं भवेत्

dugdhenoṣasi sekaśca gharmadoṣaśca naśyati / kākajaṅghodvartanantu hyaṅgarāgakaraṃ bhavet

1.190.25

मधुयष्टी शर्करा च वासकस्य रसो मधु । एतत्पीतं रक्तपित्तकामलापाण्डुरोगनुत्

madhuyaṣṭī śarkarā ca vāsakasya raso madhu / etatpītaṃ raktapittakāmalāpāṇḍuroganut

1.190.26

रक्तपित्तं हरेत्पीतो वासकस्य रसो मधु । प्रातः काले तोयपानात्पीनसं दारुणं हरेत्

raktapittaṃ haretpīto vāsakasya raso madhu / prātaḥ kāle toyapānātpīnasaṃ dāruṇaṃ haret

1.190.27

बिभीतकस्य वै चूर्णं पिप्पल्याः सैन्धवस्य च । पीतं सकाञ्जिकं हन्ति स्वरभेदं महेश्वर

bibhītakasya vai cūrṇaṃ pippalyāḥ saindhavasya ca / pītaṃ sakāñjikaṃ hanti svarabhedaṃ maheśvara

1.190.28

चूर्णमामलकं सेव्यं पीतं गव्यपयो ऽन्वितम् । मनः शिला बलामूलं कोलपण च गुग्गुलुः

cūrṇamāmalakaṃ sevyaṃ pītaṃ gavyapayo 'nvitam / manaḥ śilā balāmūlaṃ kolapaṇa ca gugguluḥ

1.190.29

जातिपत्रं कोलपत्रं तथा चैव मनः शिला । एभिश्चैव कृता वर्तिर्बदर्यग्नौ महेश्वर । धूमपानं कासहरं नात्र कार्या विचारणा

jātipatraṃ kolapatraṃ tathā caiva manaḥ śilā / ebhiścaiva kṛtā vartirbadaryagnau maheśvara / dhūmapānaṃ kāsaharaṃ nātra kāryā vicāraṇā

1.190.30

त्रिफलापिप्पलीचूर्णं भक्षितं मधुनायुतम् । भोजनादौ हि समधु पिपासाज्व(त्व)रितं हरेत्

triphalāpippalīcūrṇaṃ bhakṣitaṃ madhunāyutam / bhojanādau hi samadhu pipāsājva(tva)ritaṃ haret

1.190.31

बिल्वमूलञ्च समधुगुडूचीक्वथितं जलम् । पीतं हरेच्च त्रिवधं छर्दिं नैवात्रसंशयः । पीता दूर्वा छर्दिनुत्स्यात्पिष्टातण्डुलवारिणा

bilvamūlañca samadhuguḍūcīkvathitaṃ jalam / pītaṃ harecca trivadhaṃ chardiṃ naivātrasaṃśayaḥ / pītā dūrvā chardinutsyātpiṣṭātaṇḍulavāriṇā

1.190.32