आचारखण्ड — Adhyaya 231

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे विष्णुमहात्म्यवर्णनं नाम त्रिंशदुत्तरद्विशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- २३१ सूत उवाच । नारसिंहस्तुतिं वक्ष्ये शिवोक्तं शौनकाधुना । पूर्वं मातृगणाः सर्वे शङ्करं वाक्यमब्रुवन्

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe viṣṇumahātmyavarṇanaṃ nāma triṃśaduttaradviśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 231 sūta uvāca / nārasiṃhastutiṃ vakṣye śivoktaṃ śaunakādhunā / pūrvaṃ mātṛgaṇāḥ sarve śaṅkaraṃ vākyamabruvan

1.231.1

भगवन् भक्षयिष्यामः सदेवासुरमानुषम् । त्वत्प्रसादाज्जगत्सर्वं तदनुज्ञातुमर्हसि

bhagavan bhakṣayiṣyāmaḥ sadevāsuramānuṣam / tvatprasādājjagatsarvaṃ tadanujñātumarhasi

1.231.2

शङ्करौवाच । भवतीभिः प्रजाः सर्वा रक्षणीया न संशयः । तस्माड्वोरतरप्रायं मनः शीघ्रं निवर्त्यताम्

śaṅkarauvāca / bhavatībhiḥ prajāḥ sarvā rakṣaṇīyā na saṃśayaḥ / tasmāḍvorataraprāyaṃ manaḥ śīghraṃ nivartyatām

1.231.3

इत्येवं शङ्करेणोक्तमनादृत्य तु तद्वचः । भक्षयामासुरव्यग्रास्त्रैलोक्यं सचराचरम्

ityevaṃ śaṅkareṇoktamanādṛtya tu tadvacaḥ / bhakṣayāmāsuravyagrāstrailokyaṃ sacarācaram

1.231.4

त्रैलोक्ये भक्ष्यमाणे तु तदा मातृगणेन वै । नृसिंहरूपिणं देवं प्रदध्यौ भगवाञ्छिवः

trailokye bhakṣyamāṇe tu tadā mātṛgaṇena vai / nṛsiṃharūpiṇaṃ devaṃ pradadhyau bhagavāñchivaḥ

1.231.5

अनादिनिधनं देवं सर्वभूतभवोद्भवम् । विद्युज्जिह्वं महादंष्ट्रं स्फुरत्केसरमालिनम्

anādinidhanaṃ devaṃ sarvabhūtabhavodbhavam / vidyujjihvaṃ mahādaṃṣṭraṃ sphuratkesaramālinam

1.231.6

रत्नाङ्गदं समुकुटं हेमकेसरभूषितम् । खोणिसूत्रेण महता काञ्चनेन विराजितम्

ratnāṅgadaṃ samukuṭaṃ hemakesarabhūṣitam / khoṇisūtreṇa mahatā kāñcanena virājitam

1.231.7

नीलोत्पलदलश्यामं रत्ननूपुरभूषितम् । तेजसाक्रान्तसकलब्रह्माण्डोदरमण्डपम्

nīlotpaladalaśyāmaṃ ratnanūpurabhūṣitam / tejasākrāntasakalabrahmāṇḍodaramaṇḍapam

1.231.8

आवर्तसदृशाकारैः संयुक्तं देहरोमभिः । सर्वपुष्पैर्योजिताञ्च धारयंश्च महास्त्रजम्

āvartasadṛśākāraiḥ saṃyuktaṃ deharomabhiḥ / sarvapuṣpairyojitāñca dhārayaṃśca mahāstrajam

1.231.9

स ध्यातमात्रो भगवान्प्रददौ तस्य दर्शनम् । यादृशेन रूपेण ध्यातो रुद्रैस्तु भक्तितः

sa dhyātamātro bhagavānpradadau tasya darśanam / yādṛśena rūpeṇa dhyāto rudraistu bhaktitaḥ

1.231.10

तादृशेनैव रूपेण दुर्निरीक्ष्येण दैवतैः । प्रणिपत्य तु देवेशं तदा तुष्टाव शङ्करः

tādṛśenaiva rūpeṇa durnirīkṣyeṇa daivataiḥ / praṇipatya tu deveśaṃ tadā tuṣṭāva śaṅkaraḥ

1.231.11

शङ्कर उवाच । नमस्ते ऽस्त जगन्नाथ नरसिंहवपुर्धर । दैत्येश्वरेन्द्रसंहारिनखशुक्तिविराजित

śaṅkara uvāca / namaste 'sta jagannātha narasiṃhavapurdhara / daityeśvarendrasaṃhārinakhaśuktivirājita

1.231.12

नखमण्डलसभिन्नहेमपिङ्गलविग्रह । नमो ऽस्तु पद्मनाभाय शोभनाय जगद्गुरो । कल्पान्ताम्भोदनिर्घोष सूर्यकोटिसमप्रभ

nakhamaṇḍalasabhinnahemapiṅgalavigraha / namo 'stu padmanābhāya śobhanāya jagadguro / kalpāntāmbhodanirghoṣa sūryakoṭisamaprabha

1.231.13

सहस्रयमसंत्रास सहस्रेन्द्रपराक्रम । हसस्त्रधनदस्फीत सहस्रचरणात्मक

sahasrayamasaṃtrāsa sahasrendraparākrama / hasastradhanadasphīta sahasracaraṇātmaka

1.231.14

सहस्रचन्दप्रतिम ! सहस्रांशुहरिक्रम । सहस्ररुद्रतेजस्क सहस्रब्रह्मसंस्तुत

sahasracandapratima ! sahasrāṃśuharikrama / sahasrarudratejaska sahasrabrahmasaṃstuta

1.231.15

सहस्ररुद्रसंजप्त सहस्राक्षनिरीक्षण । सहस्रजन्ममथन सहस्रबन्धनमोचन

sahasrarudrasaṃjapta sahasrākṣanirīkṣaṇa / sahasrajanmamathana sahasrabandhanamocana

1.231.16

सहस्रवायुवेगाक्ष सहस्राज्ञकृपाकर । स्तुत्वैवं देवदेवेशं नृसिंहवपुषं हरिम् । विज्ञापयामास पुनर्विनयावनतः शिवः

sahasravāyuvegākṣa sahasrājñakṛpākara / stutvaivaṃ devadeveśaṃ nṛsiṃhavapuṣaṃ harim / vijñāpayāmāsa punarvinayāvanataḥ śivaḥ

1.231.17

अन्धकस्य विनाशाय या सृष्टा मातरो मया । अनादृत्य तु मद्वाक्यं भक्ष्यन्त्वद्भुताः प्रजाः

andhakasya vināśāya yā sṛṣṭā mātaro mayā / anādṛtya tu madvākyaṃ bhakṣyantvadbhutāḥ prajāḥ

1.231.18

सृष्ट्वा ताश्च न शक्तो ऽहं संहर्तुमपराजितः । पूर्वं कृत्वा कथं तासां विनाशमभिरोचये

sṛṣṭvā tāśca na śakto 'haṃ saṃhartumaparājitaḥ / pūrvaṃ kṛtvā kathaṃ tāsāṃ vināśamabhirocaye

1.231.19

एवमुक्तः स रुद्रेण नरसिहवपुर्हरिः । सहस्रहेवीर्जिह्वाग्रात्तदा वागीश्वरो हरिः

evamuktaḥ sa rudreṇa narasihavapurhariḥ / sahasrahevīrjihvāgrāttadā vāgīśvaro hariḥ

1.231.20

तथा सुरगणान्सर्वान्रौद्रान्मातृगणान्विभुः । संहृत्य जगतः शर्म कृत्वा चान्तर्दधे हरिः

tathā suragaṇānsarvānraudrānmātṛgaṇānvibhuḥ / saṃhṛtya jagataḥ śarma kṛtvā cāntardadhe hariḥ

1.231.21

नारसिंहमिदं स्तोत्रं यः पठेन्नियतेन्द्रियः । मनोरथप्रदस्तस्य रुद्रस्येव न संशयः

nārasiṃhamidaṃ stotraṃ yaḥ paṭhenniyatendriyaḥ / manorathapradastasya rudrasyeva na saṃśayaḥ

1.231.22

ध्यायेन्नृसिंहं तरुणार्कनेत्रं सिदाम्बुजातं ज्वलिताग्निवत्क्रम् । अनादिमध्यान्तमज पुराणं परापरेशं जगतां निधानम्

dhyāyennṛsiṃhaṃ taruṇārkanetraṃ sidāmbujātaṃ jvalitāgnivatkram / anādimadhyāntamaja purāṇaṃ parāpareśaṃ jagatāṃ nidhānam

1.231.23

जपेदिदं सन्ततदुः खजालं जहाति नीहारमिवांशुमाली । समातृवर्गस्य करोति मूर्तिं यदा तदा तिष्ठति तत्समीपे

japedidaṃ santataduḥ khajālaṃ jahāti nīhāramivāṃśumālī / samātṛvargasya karoti mūrtiṃ yadā tadā tiṣṭhati tatsamīpe

1.231.24

देवेश्वरस्यापि नृसिंहमूर्तेः पूजां विधातुं त्रिपुरान्तकारी । प्रसाद्य तं देववरं स लब्ध्वा अव्याज्जगन्मातृगणेभ्य एव च

deveśvarasyāpi nṛsiṃhamūrteḥ pūjāṃ vidhātuṃ tripurāntakārī / prasādya taṃ devavaraṃ sa labdhvā avyājjaganmātṛgaṇebhya eva ca

1.231.25