आचारखण्ड — Adhyaya 232

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे नृसिंहस्तोत्रं नामैकत्रिंशदुत्तरद्विशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- २३२ सूत उवाच । कुलामृतं प्रवक्ष्यामि स्तोत्रं यत्तु हरो ऽब्रवीत् । पृष्टः श्रीनारदेनैव नारदाय तथा शृणु

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe nṛsiṃhastotraṃ nāmaikatriṃśaduttaradviśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 232 sūta uvāca / kulāmṛtaṃ pravakṣyāmi stotraṃ yattu haro 'bravīt / pṛṣṭaḥ śrīnāradenaiva nāradāya tathā śṛṇu

1.232.1

नारद उवाच । यः संकारे सदा द्वन्द्वैः कामक्रोधैः शुभाशुभैः । शब्दादिविषयैर्बद्धः पीड्यमानः स दुर्मतिः

nārada uvāca / yaḥ saṃkāre sadā dvandvaiḥ kāmakrodhaiḥ śubhāśubhaiḥ / śabdādiviṣayairbaddhaḥ pīḍyamānaḥ sa durmatiḥ

1.232.2

क्षणं विमुच्यते जन्तुर्मृत्युसंसारसागरात् । भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि त्वत्तो हि त्रिपुरान्तक

kṣaṇaṃ vimucyate janturmṛtyusaṃsārasāgarāt / bhagavañchrotumicchāmi tvatto hi tripurāntaka

1.232.3

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नारदस्य त्रिलोचनः । उवाच तमृषिं शम्भुः प्रसन्नवदनो हरः

tasya tadvacanaṃ śrutvā nāradasya trilocanaḥ / uvāca tamṛṣiṃ śambhuḥ prasannavadano haraḥ

1.232.4

महेश्वर उवाच । ज्ञानामृतं परं गुह्यं रहस्यमृषिसत्तम । वक्ष्यामि शृणु दुः खघ्नं भवबन्धभयामहम्

maheśvara uvāca / jñānāmṛtaṃ paraṃ guhyaṃ rahasyamṛṣisattama / vakṣyāmi śṛṇu duḥ khaghnaṃ bhavabandhabhayāmaham

1.232.5

तृणादि चतुरास्यान्तं भूतग्रामं चतुर्विधम् । चराचरं जगत्सर्वं प्रसुप्तं यस्य मायया

tṛṇādi caturāsyāntaṃ bhūtagrāmaṃ caturvidham / carācaraṃ jagatsarvaṃ prasuptaṃ yasya māyayā

1.232.6

तस्य विष्णो प्रिसादेन यदि कश्चित्प्रबुध्यते । स निस्तरति संसारं देवानामपि दुस्तरम्

tasya viṣṇo prisādena yadi kaścitprabudhyate / sa nistarati saṃsāraṃ devānāmapi dustaram

1.232.7

भोगैश्वर्यमदोन्मत्तस्ततत्त्वज्ञानपराङ्मुखः । पुत्रदारकुटुम्बेषु मत्ताः सीदन्तिजन्तवः

bhogaiśvaryamadonmattastatattvajñānaparāṅmukhaḥ / putradārakuṭumbeṣu mattāḥ sīdantijantavaḥ

1.232.8

सर्व एकार्णवे मग्ना जीर्णा वनगजा इव । यस्त्वाननं निबध्नाति दुर्मतिः कोशकारवत्

sarva ekārṇave magnā jīrṇā vanagajā iva / yastvānanaṃ nibadhnāti durmatiḥ kośakāravat

1.232.9

तस्य मुक्तिं न पश्यामि जन्मकोटिशतैरपि । तस्मान्नारद सर्वेषां देवानां देवमव्ययम् । आराधयेत्सदा सम्यगध्यायेद्विष्णुं मुदान्वितः

tasya muktiṃ na paśyāmi janmakoṭiśatairapi / tasmānnārada sarveṣāṃ devānāṃ devamavyayam / ārādhayetsadā samyagadhyāyedviṣṇuṃ mudānvitaḥ

1.232.10

यस्तु विश्वमनाद्यन्तमजमात्मनि संस्थितम् । सर्वज्ञमचलं विष्णुं सदा ध्यायेत्समुच्यते

yastu viśvamanādyantamajamātmani saṃsthitam / sarvajñamacalaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyetsamucyate

1.232.11

देवं गर्भोचितं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते । अशिरीरं विधातारं सर्वज्ञानमनोरतिम् । अचलं सर्वगं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते

devaṃ garbhocitaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyanvimucyate / aśirīraṃ vidhātāraṃ sarvajñānamanoratim / acalaṃ sarvagaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyanvimucyate

1.232.12

निर्विकल्पं निराभासं निष्प्रपञ्चं निरामयम् । वासुदेवं गुरुं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते

nirvikalpaṃ nirābhāsaṃ niṣprapañcaṃ nirāmayam / vāsudevaṃ guruṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyanvimucyate

1.232.13

सर्वात्मकञ्च वै यावदात्मचैतन्यरूपकम् । शुभमेकाक्षरं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते

sarvātmakañca vai yāvadātmacaitanyarūpakam / śubhamekākṣaraṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyanvimucyate

1.232.14

वाक्यातीतं त्रिकालज्ञं विश्वेशं लोकसाक्षिणम् । सर्वस्मादुत्तमं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते

vākyātītaṃ trikālajñaṃ viśveśaṃ lokasākṣiṇam / sarvasmāduttamaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyanvimucyate

1.232.15

ब्रह्मादिदेवगन्धर्वैर्मुनिभिः सिद्धचारणैः । योगिभिः सेवितं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते

brahmādidevagandharvairmunibhiḥ siddhacāraṇaiḥ / yogibhiḥ sevitaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyanvimucyate

1.232.16

संसारबन्धनामुक्तिमिच्छंल्लोको ह्यशेषतः । स्तुत्वैवं वरदं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते

saṃsārabandhanāmuktimicchaṃlloko hyaśeṣataḥ / stutvaivaṃ varadaṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyanvimucyate

1.232.17

संसारबन्धनात्को ऽपि मुक्तिमिच्छन्समाहितः । अनन्तमव्ययं देवं विष्णं विश्वप्रतिष्ठितम् । विश्वेश्वरमजं विष्णुं संदा ध्यायन्विमुच्यते

saṃsārabandhanātko 'pi muktimicchansamāhitaḥ / anantamavyayaṃ devaṃ viṣṇaṃ viśvapratiṣṭhitam / viśveśvaramajaṃ viṣṇuṃ saṃdā dhyāyanvimucyate

1.232.18

सूत उवाच । नारदेन पुरा पृष्ट एवं स वृषभध्वजः । येत्तेन तस्मै व्याख्यातं तन्मया कथितं तव

sūta uvāca / nāradena purā pṛṣṭa evaṃ sa vṛṣabhadhvajaḥ / yettena tasmai vyākhyātaṃ tanmayā kathitaṃ tava

1.232.19

तमेव सततन्ध्यायन्निर्व्ययं ब्रह्म निष्कलम् । अवाप्स्यसि ध्रुवं तात ! शाश्वतं पदमव्ययम्

tameva satatandhyāyannirvyayaṃ brahma niṣkalam / avāpsyasi dhruvaṃ tāta ! śāśvataṃ padamavyayam

1.232.20

अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च । क्षणमेकाग्रचित्तस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्

aśvamedhasahasrāṇi vājapeyaśatāni ca / kṣaṇamekāgracittasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

1.232.21

श्रुत्वा सुरऋषिर्विष्णोः प्राधान्यमिदमीश्वरात् । स विष्णुं सम्यगाराध्य सिद्धः पदमवाप्तवान्

śrutvā suraṛṣirviṣṇoḥ prādhānyamidamīśvarāt / sa viṣṇuṃ samyagārādhya siddhaḥ padamavāptavān

1.232.22

यः पठेच्छृणुयाद्वा पि नित्यमेव स्तवोत्तमम् । कोटिजन्मकृतं पापमपि तस्य प्रणश्यति

yaḥ paṭhecchṛṇuyādvā pi nityameva stavottamam / koṭijanmakṛtaṃ pāpamapi tasya praṇaśyati

1.232.23

विष्णोः स्तवमिदं दिव्यं महादेवेन कीर्तितम् । प्रयत्नाद्यः पठेन्नित्य ममृतत्वं स गच्छति

viṣṇoḥ stavamidaṃ divyaṃ mahādevena kīrtitam / prayatnādyaḥ paṭhennitya mamṛtatvaṃ sa gacchati

1.232.24