आचारखण्ड — Adhyaya 240

इति श्रीगारुडे महापुराणे प्रथमांशे आचारकाण्डे ब्रह्मगीतासारो नामेकोनचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- २४० हरिरुवाच । पुराणं गारुडं रुद्र प्रोक्तं सारं मयातव । ब्रह्मादीनां शृण्वतां च भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe prathamāṃśe ācārakāṇḍe brahmagītāsāro nāmekonacatvāriṃśaduttaradviśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 240 hariruvāca / purāṇaṃ gāruḍaṃ rudra proktaṃ sāraṃ mayātava / brahmādīnāṃ śṛṇvatāṃ ca bhuktimuktipradāyakam

1.240.1

विद्याकीर्तिप्रभालक्ष्मीजयारोग्यादिकारकम् । यः पठेच्छृणुयाद्रुद्र सर्ववित्स दिवं व्रजेत्

vidyākīrtiprabhālakṣmījayārogyādikārakam / yaḥ paṭhecchṛṇuyādrudra sarvavitsa divaṃ vrajet

1.240.2

ब्रह्मोवाच । इति व्यास मया विष्णोः पुराणं मुक्तिदं श्रुतम् । व्यास उवाच । श्रुत्वैतद्गारुडं पुण्यं ब्रह्मास्मानित्युवाच ह

brahmovāca / iti vyāsa mayā viṣṇoḥ purāṇaṃ muktidaṃ śrutam / vyāsa uvāca / śrutvaitadgāruḍaṃ puṇyaṃ brahmāsmānityuvāca ha

1.240.3

दक्षनारद मुख्यादिन् ब्रह्म ध्यान्हरिं गतः । मयापि तुभ्यं सूतेन पुराणं कथितं परम्

dakṣanārada mukhyādin brahma dhyānhariṃ gataḥ / mayāpi tubhyaṃ sūtena purāṇaṃ kathitaṃ param

1.240.4

यच्छ्रुत्वा सर्ववित्प्राप्तकामो ब्रह्म फलं भवेत् । विष्णुः सारतमंप्राह गरुडं गारुडं ततः

yacchrutvā sarvavitprāptakāmo brahma phalaṃ bhavet / viṣṇuḥ sāratamaṃprāha garuḍaṃ gāruḍaṃ tataḥ

1.240.5

महासारं धर्मकामधनमोक्षादिदायकम् । सूत उवाच । शौनक प्रवरं प्रोक्तं पुराणं गारुडं तव

mahāsāraṃ dharmakāmadhanamokṣādidāyakam / sūta uvāca / śaunaka pravaraṃ proktaṃ purāṇaṃ gāruḍaṃ tava

1.240.6

यदब्रवीत्पुरा व्यासः सारं मां गारुडेरितम् । व्यासः श्रुत्वा ब्रह्मणश्च पुराणं गारुडं शुभम् । देवं ध्यायन्वेदमेकं चतुर्धा व्यभजद्धरिः

yadabravītpurā vyāsaḥ sāraṃ māṃ gāruḍeritam / vyāsaḥ śrutvā brahmaṇaśca purāṇaṃ gāruḍaṃ śubham / devaṃ dhyāyanvedamekaṃ caturdhā vyabhajaddhariḥ

1.240.7

अष्टादशपुराणानि तानि मां प्राह वै शुकः । इदं तु गारुडं श्रेष्ठं मया ते शौनकेरितम्

aṣṭādaśapurāṇāni tāni māṃ prāha vai śukaḥ / idaṃ tu gāruḍaṃ śreṣṭhaṃ mayā te śaunakeritam

1.240.8

मुनीनां शृण्वतां मध्ये पृच्छतः सर्ववाचकम् । यः पठेच्छणुयाद्वापि श्रावयेद्वा समाहितः

munīnāṃ śṛṇvatāṃ madhye pṛcchataḥ sarvavācakam / yaḥ paṭhecchaṇuyādvāpi śrāvayedvā samāhitaḥ

1.240.9

संलिखेल्लेखयेद्वापि धारयेत्पुस्तके ननु । धर्मार्थो प्राप्नुयाद्धर्मर्थार्थो चार्थमाप्नुयात्

saṃlikhellekhayedvāpi dhārayetpustake nanu / dharmārtho prāpnuyāddharmarthārtho cārthamāpnuyāt

1.240.10

कामा नवाप्नुयात्कामी मोक्षार्थो मोक्षमाप्नुयात् । यद्यदिच्छति तत्सर्वं गारुडश्रवणाल्लभेत्

kāmā navāpnuyātkāmī mokṣārtho mokṣamāpnuyāt / yadyadicchati tatsarvaṃ gāruḍaśravaṇāllabhet

1.240.11

ब्राह्मणो वेदपारस्य गन्ता स्यान्नात्र संशयः । क्षत्त्रियो क्षत्त्रियस्यापि रक्षिता भवतीह च

brāhmaṇo vedapārasya gantā syānnātra saṃśayaḥ / kṣattriyo kṣattriyasyāpi rakṣitā bhavatīha ca

1.240.12

नान्यस्य श्रवणं हि स्यात्पुराणं वेदसंमितम् । वदेद्यदि स मूढात्मा कीर्तिहानिमवाप्नुयात्

nānyasya śravaṇaṃ hi syātpurāṇaṃ vedasaṃmitam / vadedyadi sa mūḍhātmā kīrtihānimavāpnuyāt

1.240.13

अन्यस्मै च वदेद्विद्वान् ब्राह्मणोन्तरितो य दि । ब्राह्मणान्तरितै सर्वैः श्रोतव्यं गारुडं त्विदम

anyasmai ca vadedvidvān brāhmaṇontarito ya di / brāhmaṇāntaritai sarvaiḥ śrotavyaṃ gāruḍaṃ tvidama

1.240.14

यथा विष्णुस्तथा तार्क्ष्यस्तार्क्ष्यस्तोत्राद्धरिः स्तुतः । गारुडं वसुराजश्च श्रुत्वा सर्वमवाप ह

yathā viṣṇustathā tārkṣyastārkṣyastotrāddhariḥ stutaḥ / gāruḍaṃ vasurājaśca śrutvā sarvamavāpa ha

1.240.15

वरुरुवाच । नमस्यामि महाबाहुं खगेद्र हरिवाहनम् । विष्णोर्ध्वसंस्थानं वित्रासितमहासुरम्

varuruvāca / namasyāmi mahābāhuṃ khagedra harivāhanam / viṣṇordhvasaṃsthānaṃ vitrāsitamahāsuram

1.240.16

नमस्ते नागदर्पघ्न विनतानन्दवर्धन । सुपक्षपात निद्दभ दीनदैत्यनिरीक्षित

namaste nāgadarpaghna vinatānandavardhana / supakṣapāta niddabha dīnadaityanirīkṣita

1.240.17

परस्परस्य शापेन सुप्रतीकविभावसू । गजकच्छपतां प्राप्तौ भ्रातरौचैव संयुतौ

parasparasya śāpena supratīkavibhāvasū / gajakacchapatāṃ prāptau bhrātaraucaiva saṃyutau

1.240.18

यदुच्छ्रितौ योजनानि जस्तद्द्विगुणायतः । कूर्मस्त्रियोजनोत्सोधा शतयोजनवमडलः

yaducchritau yojanāni jastaddviguṇāyataḥ / kūrmastriyojanotsodhā śatayojanavamaḍalaḥ

1.240.19

न खाद्यौ तौ त्वयानीचौ चतुर्भुजौ च पक्षिप? । परस्परकृताच्छापदोषाच्च परिमोचितौ

na khādyau tau tvayānīcau caturbhujau ca pakṣipa? / parasparakṛtācchāpadoṣācca parimocitau

1.240.20

निषाददेशस्वादेन देवं ब्रूस्मानिदितम्? । विषादीशस्ततो मुक्तस्तत्रापि ब्राह्मणस्त्वया

niṣādadeśasvādena devaṃ brūsmāniditam? / viṣādīśastato muktastatrāpi brāhmaṇastvayā

1.240.21

वटारोहिणवृक्षस्य योजनानां शतायुता । शाखा भिन्ना त्वया यत्र वालखिल्याः समास्थिताः

vaṭārohiṇavṛkṣasya yojanānāṃ śatāyutā / śākhā bhinnā tvayā yatra vālakhilyāḥ samāsthitāḥ

1.240.22

त्वया यत्नकृता कृत्वानखस्थौ गजकच्छपौ । नभस्पपिनिरालंबे सर्वतः परिवारितौ

tvayā yatnakṛtā kṛtvānakhasthau gajakacchapau / nabhaspapinirālaṃbe sarvataḥ parivāritau

1.240.23

त्वया जिता रणे देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः । आहृतं तत्पुरा सोमं वाह्निं निर्वाप्य काश्यपे

tvayā jitā raṇe devāḥ sarve śakrapurogamāḥ / āhṛtaṃ tatpurā somaṃ vāhniṃ nirvāpya kāśyape

1.240.24

नागौ दृष्टिविषौ कृत्वा रजसा तु विचक्षुषौ । तीक्ष्णाग्रेण न सा भङ्क्त्वाविक्रवेतौ मनोहतः?

nāgau dṛṣṭiviṣau kṛtvā rajasā tu vicakṣuṣau / tīkṣṇāgreṇa na sā bhaṅktvāvikravetau manohataḥ?

1.240.25

आहृत्यापि त्वया सोमं नीतमेव न भक्तितः । तेन विष्णोर्ध्वजस्थानं वाहनत्वं गतो ह्यसि

āhṛtyāpi tvayā somaṃ nītameva na bhaktitaḥ / tena viṣṇordhvajasthānaṃ vāhanatvaṃ gato hyasi

1.240.26

त्वया निः क्षिप्य दर्भेषु सोमं नागाश्च वञ्चिताः । जहार चामृतं पात्रं शीघ्रं वै ब्रह्मसूदन

tvayā niḥ kṣipya darbheṣu somaṃ nāgāśca vañcitāḥ / jahāra cāmṛtaṃ pātraṃ śīghraṃ vai brahmasūdana

1.240.27

यत्र जिह्वाद्विधाभूताः पन्नगानां द्विजोत्तम । विनता मोचिता दास्यात्कद्वा पूर्वजिता रणे

yatra jihvādvidhābhūtāḥ pannagānāṃ dvijottama / vinatā mocitā dāsyātkadvā pūrvajitā raṇe

1.240.28

उच्चैः श्रवाः स किंवर्णः शुक्ल इत्येव भाषते । कृष्णवर्णमहं मन्ये पूर्वदृष्टमुवाच ह

uccaiḥ śravāḥ sa kiṃvarṇaḥ śukla ityeva bhāṣate / kṛṣṇavarṇamahaṃ manye pūrvadṛṣṭamuvāca ha

1.240.29

त्वया वज्रपहारेण पक्षमुक्तं पुरा स्वतः? । दधीचवज्रशक्राणां मातुरर्थाय नान्यथा

tvayā vajrapahāreṇa pakṣamuktaṃ purā svataḥ? / dadhīcavajraśakrāṇāṃ māturarthāya nānyathā

1.240.30

तस्य पक्षस्य देवेन्द्रो यदानीतं हि दृष्टवान् । तदा तव सुपर्णोति नाम स्थानं जगत्त्रये

tasya pakṣasya devendro yadānītaṃ hi dṛṣṭavān / tadā tava suparṇoti nāma sthānaṃ jagattraye

1.240.31

ध्यानमात्राद्विनश्येत्तु विषं स्थावरजङ्गमम् । पठेद्वा शृणुयाद्यश्च भुक्तिं मुक्तिमवाप्नुयात्

dhyānamātrādvinaśyettu viṣaṃ sthāvarajaṅgamam / paṭhedvā śṛṇuyādyaśca bhuktiṃ muktimavāpnuyāt

1.240.32

सूत उवाच । वसुराजो गारुडं वै श्रुत्वा सर्वमवाप्तवान् । गरुडो भगवान्विष्णुध्यांयन्सर्ववाप्तवान्

sūta uvāca / vasurājo gāruḍaṃ vai śrutvā sarvamavāptavān / garuḍo bhagavānviṣṇudhyāṃyansarvavāptavān

1.240.33

तदुक्तं गारुडं पुण्यं पुराणं यः पठेन्नरः । सर्वकाममवाप्याथ प्राप्नोति परमां गतिम्

taduktaṃ gāruḍaṃ puṇyaṃ purāṇaṃ yaḥ paṭhennaraḥ / sarvakāmamavāpyātha prāpnoti paramāṃ gatim

1.240.34

श्लोकपादं पठित्वा च सर्वपापक्षयो भवेत् । यस्येदं वर्तते गेह तस्य सर्वं भवेदिह

ślokapādaṃ paṭhitvā ca sarvapāpakṣayo bhavet / yasyedaṃ vartate geha tasya sarvaṃ bhavediha

1.240.35

गारुडं यस्य हस्ते तु तस्य हस्तगतो नयः । यः पठेच्छृणुयादेतद्भुक्तिं मुक्तिं समाप्नुयात्

gāruḍaṃ yasya haste tu tasya hastagato nayaḥ / yaḥ paṭhecchṛṇuyādetadbhuktiṃ muktiṃ samāpnuyāt

1.240.36

धर्मार्थकाममोक्षांश्च प्राप्नुयाच्छ्रवणादितः । पुत्रार्थो लभते पुत्रान् कामार्थो काममाप्नुयात्

dharmārthakāmamokṣāṃśca prāpnuyācchravaṇāditaḥ / putrārtho labhate putrān kāmārtho kāmamāpnuyāt

1.240.37

विद्यार्थो लभते विद्यां जयार्थो लभते जयम् । ब्रह्महत्यादिना पापी पापशुद्धिमवाप्नुयात्

vidyārtho labhate vidyāṃ jayārtho labhate jayam / brahmahatyādinā pāpī pāpaśuddhimavāpnuyāt

1.240.38

वन्ध्यापि लभते पुत्त्रं कन्या विन्दति सत्पतिम् । क्षेमार्थो लभते क्षेमं बोगार्थो बोगमाप्नुयात्

vandhyāpi labhate puttraṃ kanyā vindati satpatim / kṣemārtho labhate kṣemaṃ bogārtho bogamāpnuyāt

1.240.39

मङ्गलार्थो मङ्गलानि गुणार्थो गुणमाप्नुयात् । काव्यार्थो च कवित्वं च सारार्थो सारमाप्नुयात्

maṅgalārtho maṅgalāni guṇārtho guṇamāpnuyāt / kāvyārtho ca kavitvaṃ ca sārārtho sāramāpnuyāt

1.240.40

ज्ञानार्थो लभते ज्ञानं सर्वसंसारमर्दनम् । इदं स्वस्त्ययनं धन्यं गारुडं गरुडेरितम्

jñānārtho labhate jñānaṃ sarvasaṃsāramardanam / idaṃ svastyayanaṃ dhanyaṃ gāruḍaṃ garuḍeritam

1.240.41

नाकाले मरणं तस्य श्लोकमेकं तु यः पठेत् । श्लोकार्धपठनादस्य दुष्टशत्रुक्षयो ध्रुवम्

nākāle maraṇaṃ tasya ślokamekaṃ tu yaḥ paṭhet / ślokārdhapaṭhanādasya duṣṭaśatrukṣayo dhruvam

1.240.42

सूताच्छ्रुत्वा शौनकस्तुनौमिषे मुनिभिः क्रतौ । अहं ब्रहेति संध्यायन्मुक्तोभूद्गरुडध्वजात्

sūtācchrutvā śaunakastunaumiṣe munibhiḥ kratau / ahaṃ braheti saṃdhyāyanmuktobhūdgaruḍadhvajāt

1.240.43