आचारखण्ड — Adhyaya 31

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे श्रीधरा (विष्ण्वर्) चनविधिर्नाम त्रिंशो ऽध्यायः श्री गरुडमहापुराणम्- ३१ रुद्र उवाच । भूय एवं जगन्नाथ पूजां कथय मे प्रभो । यया तरेयं संसारसागरं ह्यतिदुस्तरम्

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe śrīdharā (viṣṇvar) canavidhirnāma triṃśo 'dhyāyaḥ śrī garuḍamahāpurāṇam- 31 rudra uvāca / bhūya evaṃ jagannātha pūjāṃ kathaya me prabho / yayā tareyaṃ saṃsārasāgaraṃ hyatidustaram

1.31.1

हरिरुवाच । अर्चनं विष्णुदेवस्य वक्ष्यामि वृषभध्वज । तच्छृणुष्व महाभाग भुक्तिमुक्तिप्रदं शुभम्

hariruvāca / arcanaṃ viṣṇudevasya vakṣyāmi vṛṣabhadhvaja / tacchṛṇuṣva mahābhāga bhuktimuktipradaṃ śubham

1.31.2

कृत्वा स्नानं ततः सन्ध्यां ततो यागगृहं व्रजेत् । प्रक्षाल्य पाणी पादौ च आचम्य च विशेषतः

kṛtvā snānaṃ tataḥ sandhyāṃ tato yāgagṛhaṃ vrajet / prakṣālya pāṇī pādau ca ācamya ca viśeṣataḥ

1.31.3

मूलमन्त्रं समस्तं तु हस्तयोर्व्यापकं न्यसेत् । मूलमन्त्रं च देवस्य शृणु रुद्र वदामि ते

mūlamantraṃ samastaṃ tu hastayorvyāpakaṃ nyaset / mūlamantraṃ ca devasya śṛṇu rudra vadāmi te

1.31.4

ॐ श्रीं ह्रीं श्रीधराय विष्णवे नमः । अयं मन्त्रः सुरेशस्य विष्णोरीशस्य वाचकः

oṃ śrīṃ hrīṃ śrīdharāya viṣṇave namaḥ / ayaṃ mantraḥ sureśasya viṣṇorīśasya vācakaḥ

1.31.5

सर्वव्याधिहरश्चैव सर्वग्रहहरस्तथा । सर्वपापहरश्चैव बुक्तिमुक्तिप्रदायकः

sarvavyādhiharaścaiva sarvagrahaharastathā / sarvapāpaharaścaiva buktimuktipradāyakaḥ

1.31.6

अङ्गन्यासं ततः कुय्यान्देभिर्मन्त्रौर्विचक्षणः । ॐ हां हृदयाय नमः । ॐ हीं शिरसे स्वाहा । ॐ हूं शिखायै वषट् । ॐ हैं कवचाय हुं । ॐ हौं नेत्रत्रयाय वौषट् । ॐ हः अस्त्राय फट्

aṅganyāsaṃ tataḥ kuyyāndebhirmantraurvicakṣaṇaḥ / oṃ hāṃ hṛdayāya namaḥ / oṃ hīṃ śirase svāhā / oṃ hūṃ śikhāyai vaṣaṭ / oṃ haiṃ kavacāya huṃ / oṃ hauṃ netratrayāya vauṣaṭ / oṃ haḥ astrāya phaṭ

1.31.7

इति मन्त्रः समाख्यातो मया ते प्रभविष्णुना । न्यासं कृत्वात्मनो मुद्रां दर्शयेद्विजितात्मवान्

iti mantraḥ samākhyāto mayā te prabhaviṣṇunā / nyāsaṃ kṛtvātmano mudrāṃ darśayedvijitātmavān

1.31.8

ततो ध्यायेत्परं विष्णु त्दृत्कोटरसमाश्रितम् । शङ्खचक्रसमायुक्तं कुन्देन्दुधवलं हरिम्

tato dhyāyetparaṃ viṣṇu tdṛtkoṭarasamāśritam / śaṅkhacakrasamāyuktaṃ kundendudhavalaṃ harim

1.31.9

श्रीवत्सकौस्तुभयुतं वनमालासमन्वितम् । रत्नहारकिरीटेन संयुक्तं परमेश्वरम्

śrīvatsakaustubhayutaṃ vanamālāsamanvitam / ratnahārakirīṭena saṃyuktaṃ parameśvaram

1.31.10

अहं विष्णुरिति ध्यात्वा कृत्वा वै शोधनादिकम् । यं क्षैं रमिति बीजैश्च कठिनी कृत्य नामभिः

ahaṃ viṣṇuriti dhyātvā kṛtvā vai śodhanādikam / yaṃ kṣaiṃ ramiti bījaiśca kaṭhinī kṛtya nāmabhiḥ

1.31.11

अण्डमुत्पाद्य च ततः प्रणवेनैव भेदयेत् । तत्र पूर्वोक्तरूपं तु भावयित्वा वृषध्वज

aṇḍamutpādya ca tataḥ praṇavenaiva bhedayet / tatra pūrvoktarūpaṃ tu bhāvayitvā vṛṣadhvaja

1.31.12

आत्मपूजां ततः कुर्याद्रन्धपुष्पादिभिः शुभैः । आवाह्य पूजयेत्सर्वा देवता आसनस्य याः

ātmapūjāṃ tataḥ kuryādrandhapuṣpādibhiḥ śubhaiḥ / āvāhya pūjayetsarvā devatā āsanasya yāḥ

1.31.13

मन्त्रैरेभिर्महादेव तन्मन्त्रं शृणु शङ्कर । विष्णवासनदेवता आगच्छत

mantrairebhirmahādeva tanmantraṃ śṛṇu śaṅkara / viṣṇavāsanadevatā āgacchata

1.31.14

ॐ समस्तपरिवारायाच्युताय नमः । ॐ धात्रे नमः । ॐ विधात्रे नमः । ॐ गङ्गायै नमः । ॐ यमुनायै नमः । ॐ शङ्खनिधये नमः । ॐ पद्मनिधये नमः । ॐ चण्डाय नमः । ॐ प्रचण्डाय नमः । ॐ द्वारश्रियै नमः । ॐ आधारशक्त्यै नमः । ॐ कूर्ंमाय नमः । ॐ अनन्ताय नमः । ॐ श्रियै नमः । ॐ धर्ंमाय नमः । ॐ ज्ञानाय नमः । ॐ वैराग्याय नमः । ॐ ऐश्वर्याय नमः । ॐ अधर्ंमाय नमः । ॐ अज्ञानाय नमः । ॐ अवैराग्याय नमः । ॐ अनैश्वर्याय नमः । ॐसं सत्त्वाय नमः । ॐ रं रजसे नमः । ॐ तं तमसे नमः । ॐ कं कन्दाय नमः । ॐ नं नालाय नमः । ॐ लां पद्माय नमः । ॐ अं अर्कमण्डलाय नमः । ॐ स्ॐ सोममण्डलाय नमः । ॐ वं वह्निमण्डलाय नमः । ॐ विमलायै नमः । ॐ उत्कर्षिण्यै नमः । ॐ ज्ञानायै नमः । ॐ क्रियायै नमः । ॐ योगायै नमः । ॐ प्रह्व्यै नमः । ॐ सत्यायै नमः । ॐ ईशानायै नमः । ॐ अनुग्रहायै नमः

oṃ samastaparivārāyācyutāya namaḥ / oṃ dhātre namaḥ / oṃ vidhātre namaḥ / oṃ gaṅgāyai namaḥ / oṃ yamunāyai namaḥ / oṃ śaṅkhanidhaye namaḥ / oṃ padmanidhaye namaḥ / oṃ caṇḍāya namaḥ / oṃ pracaṇḍāya namaḥ / oṃ dvāraśriyai namaḥ / oṃ ādhāraśaktyai namaḥ / oṃ kūrṃmāya namaḥ / oṃ anantāya namaḥ / oṃ śriyai namaḥ / oṃ dharṃmāya namaḥ / oṃ jñānāya namaḥ / oṃ vairāgyāya namaḥ / oṃ aiśvaryāya namaḥ / oṃ adharṃmāya namaḥ / oṃ ajñānāya namaḥ / oṃ avairāgyāya namaḥ / oṃ anaiśvaryāya namaḥ / oṃsaṃ sattvāya namaḥ / oṃ raṃ rajase namaḥ / oṃ taṃ tamase namaḥ / oṃ kaṃ kandāya namaḥ / oṃ naṃ nālāya namaḥ / oṃ lāṃ padmāya namaḥ / oṃ aṃ arkamaṇḍalāya namaḥ / oṃ soṃ somamaṇḍalāya namaḥ / oṃ vaṃ vahnimaṇḍalāya namaḥ / oṃ vimalāyai namaḥ / oṃ utkarṣiṇyai namaḥ / oṃ jñānāyai namaḥ / oṃ kriyāyai namaḥ / oṃ yogāyai namaḥ / oṃ prahvyai namaḥ / oṃ satyāyai namaḥ / oṃ īśānāyai namaḥ / oṃ anugrahāyai namaḥ

1.31.15

गन्धपुष्पादिभिस्त्वेतैर्मन्त्रैरेतास्तु पूजयेत् । पूजयित्वा ततो विष्णुं सृष्टिसंहारकारिणम्

gandhapuṣpādibhistvetairmantrairetāstu pūjayet / pūjayitvā tato viṣṇuṃ sṛṣṭisaṃhārakāriṇam

1.31.16

आवाह्य मण्डले रुद्र पूजयेत्प रमेश्वरम् । अनेन विधिना रुद्र सर्वपापहरं परम्

āvāhya maṇḍale rudra pūjayetpa rameśvaram / anena vidhinā rudra sarvapāpaharaṃ param

1.31.17

यथात्मनि तथा देवे न्यासं कुर्वीत चादितः । मुद्रां प्रदर्शयेत्पश्चादर्घ्यादीनर्पयेत्ततः

yathātmani tathā deve nyāsaṃ kurvīta cāditaḥ / mudrāṃ pradarśayetpaścādarghyādīnarpayettataḥ

1.31.18

स्नानां कुर्यात्ततो वस्त्रं दद्यादाचमनं ततः । गन्धपुष्पं तथा धूपं दीपं दद्याच्चरुं ततः

snānāṃ kuryāttato vastraṃ dadyādācamanaṃ tataḥ / gandhapuṣpaṃ tathā dhūpaṃ dīpaṃ dadyāccaruṃ tataḥ

1.31.19

प्रदक्षिणं ततो जप्यं ततस्तस्मिन्सर्पयेत् । अङ्गादीनां स्वमन्त्रैश्च पूजां कुर्वीत साधकः

pradakṣiṇaṃ tato japyaṃ tatastasminsarpayet / aṅgādīnāṃ svamantraiśca pūjāṃ kurvīta sādhakaḥ

1.31.20

देवस्य मूलमन्त्रेणेत्येवं विद्धि वृषध्वज । मन्त्राञ्छृणु त्रिनेत्र त्वं कथ्यमानान्मयाधुना

devasya mūlamantreṇetyevaṃ viddhi vṛṣadhvaja / mantrāñchṛṇu trinetra tvaṃ kathyamānānmayādhunā

1.31.21

ॐ हां हृदयाय नमः । ॐ हीं शिरसे नमः । ॐ हूं शिखायै नमः । ॐ हैं कवचाय नमः । ॐ हौं नेत्रत्रयाय नमः । ॐ हः अस्त्राय नमः । ॐ श्रियै नमः । ॐ शङ्काय नमः । ॐ पद्माय नमः । ॐ चक्राय नमः । ॐ गदायैनमः । ॐ श्रीवत्साय नमः । ॐ कौस्तुभाय नमः । ॐ वनमालायै नमः । ॐ पीताम्बराय नमः । ॐ खड्गाय नमः । ॐ मुसलाय नमः । ॐ पाशाय नमः । ॐ अङ्कुशाय नमः । शार्ङ्गाय नमः । ॐ शराय नमः । ॐ ब्रह्मणे नमः । ॐ नारादाय नमः । ॐ पूर्वसिद्धेभ्यो नमः । ॐ भागवतेभ्यो नमः । ॐ गुरुभ्यो नमः । ॐ परमगुरुभ्यो नमः । ॐ इन्द्राय सुराधिपतये सवाहनपरिवाराय नमः । ॐ अग्नये तेजो ऽधिपतये सवाहनपरिवाराय नमः । ॐ यमाय प्रेताधिपतये सवाहनपरिवाराय नमः । ॐ निरृतये रक्षो ऽधिपतये सवाहनपरिवाराय नमः । ॐ वरुणाय जलाधिपतये सवादनपरिवाराय नमः । ॐ वायवे प्राणाधिपतये सवाहनपरिवाराय नमः । ॐ सोमाय नक्षत्राधिपतये सवाहनपरिवाराय नमः । ॐ ईशानाय विद्याधिपतये सवाहनपरिवाराय नमः । ॐ अनन्ताय नागाधिपतये सवाहनपरिवाराय नमः । ॐ ब्रह्मणे लोकाधिपतये सवाहनपरिवाराय नमः । ॐ वज्राय हुं फट् नमः । ॐ शक्त्यै हुं फट् नमः । ॐ दण्डाय हुं फट् नमः । ॐ खड्गाय हुं फट् नमः । ॐ पाशाय हुं फट् नमः । ॐ ध्वजाय हुं फट् नमः । ॐ गदायै हुं फट् नमः । ॐ त्रिशूलाय हुं फट् नमः । ॐ चक्राय हुं फट् नमः । ॐ पद्माय हुं फट् नमः । ॐ वैं विष्वक्सेनाय नमः

oṃ hāṃ hṛdayāya namaḥ / oṃ hīṃ śirase namaḥ / oṃ hūṃ śikhāyai namaḥ / oṃ haiṃ kavacāya namaḥ / oṃ hauṃ netratrayāya namaḥ / oṃ haḥ astrāya namaḥ / oṃ śriyai namaḥ / oṃ śaṅkāya namaḥ / oṃ padmāya namaḥ / oṃ cakrāya namaḥ / oṃ gadāyainamaḥ / oṃ śrīvatsāya namaḥ / oṃ kaustubhāya namaḥ / oṃ vanamālāyai namaḥ / oṃ pītāmbarāya namaḥ / oṃ khaḍgāya namaḥ / oṃ musalāya namaḥ / oṃ pāśāya namaḥ / oṃ aṅkuśāya namaḥ / śārṅgāya namaḥ / oṃ śarāya namaḥ / oṃ brahmaṇe namaḥ / oṃ nārādāya namaḥ / oṃ pūrvasiddhebhyo namaḥ / oṃ bhāgavatebhyo namaḥ / oṃ gurubhyo namaḥ / oṃ paramagurubhyo namaḥ / oṃ indrāya surādhipataye savāhanaparivārāya namaḥ / oṃ agnaye tejo 'dhipataye savāhanaparivārāya namaḥ / oṃ yamāya pretādhipataye savāhanaparivārāya namaḥ / oṃ nirṛtaye rakṣo 'dhipataye savāhanaparivārāya namaḥ / oṃ varuṇāya jalādhipataye savādanaparivārāya namaḥ / oṃ vāyave prāṇādhipataye savāhanaparivārāya namaḥ / oṃ somāya nakṣatrādhipataye savāhanaparivārāya namaḥ / oṃ īśānāya vidyādhipataye savāhanaparivārāya namaḥ / oṃ anantāya nāgādhipataye savāhanaparivārāya namaḥ / oṃ brahmaṇe lokādhipataye savāhanaparivārāya namaḥ / oṃ vajrāya huṃ phaṭ namaḥ / oṃ śaktyai huṃ phaṭ namaḥ / oṃ daṇḍāya huṃ phaṭ namaḥ / oṃ khaḍgāya huṃ phaṭ namaḥ / oṃ pāśāya huṃ phaṭ namaḥ / oṃ dhvajāya huṃ phaṭ namaḥ / oṃ gadāyai huṃ phaṭ namaḥ / oṃ triśūlāya huṃ phaṭ namaḥ / oṃ cakrāya huṃ phaṭ namaḥ / oṃ padmāya huṃ phaṭ namaḥ / oṃ vaiṃ viṣvaksenāya namaḥ

1.31.22

एभिमन्त्रैर्महादेव पूज्या अङ्गादयो नरैः । पूजयित्वा महात्मानं विष्णुं ब्रह्मस्वरूपिणम्

ebhimantrairmahādeva pūjyā aṅgādayo naraiḥ / pūjayitvā mahātmānaṃ viṣṇuṃ brahmasvarūpiṇam

1.31.23

स्तुवीत चानया स्तुत्या परमात्मानमव्ययम् । विष्णवे देवदेवाय नमो वै प्रभविष्णवे

stuvīta cānayā stutyā paramātmānamavyayam / viṣṇave devadevāya namo vai prabhaviṣṇave

1.31.24

विष्णवे वासुदेवाय नमः स्थितिकराय च । ग्रसिष्णवे नमश्चैव नमः प्रलयशायिने

viṣṇave vāsudevāya namaḥ sthitikarāya ca / grasiṣṇave namaścaiva namaḥ pralayaśāyine

1.31.25

देवानां प्रभवे चैव यज्ञानां प्रभवे नमः । मुनीनां प्रभवे नित्यं यक्षाणां प्रभविष्णवे

devānāṃ prabhave caiva yajñānāṃ prabhave namaḥ / munīnāṃ prabhave nityaṃ yakṣāṇāṃ prabhaviṣṇave

1.31.26

जिष्णवे सर्वदेवानां सर्वगाय महात्मने । ब्रह्मेन्द्ररुद्रवन्द्याय सर्वेशाय नमोनमः

jiṣṇave sarvadevānāṃ sarvagāya mahātmane / brahmendrarudravandyāya sarveśāya namonamaḥ

1.31.27

सर्वलोकहितार्थाय लोकाध्यक्षाय वै नमः । सर्वगोप्त्रे सर्वकर्त्रे सर्वदुष्टविनाशिने

sarvalokahitārthāya lokādhyakṣāya vai namaḥ / sarvagoptre sarvakartre sarvaduṣṭavināśine

1.31.28

वरप्रदाय शान्ताय वरेण्याय नमोनमः । शरण्याय सुरूपाय धर्मकामार्थदायिने

varapradāya śāntāya vareṇyāya namonamaḥ / śaraṇyāya surūpāya dharmakāmārthadāyine

1.31.29

स्तुत्वा ध्यायेत्स्वहृदये ब्रह्मरूपिणमव्ययम् । एलं तु पूजयेद्विष्णुं मूलमन्त्रेण शङ्कर

stutvā dhyāyetsvahṛdaye brahmarūpiṇamavyayam / elaṃ tu pūjayedviṣṇuṃ mūlamantreṇa śaṅkara

1.31.30

मूलमन्त्रं जपेद्वापि यः स याति नरो हरिम् । एतत्ते कथितं रुद्र विष्णोरर्चनमुत्तमम्

mūlamantraṃ japedvāpi yaḥ sa yāti naro harim / etatte kathitaṃ rudra viṣṇorarcanamuttamam

1.31.31

रहस्यं परमं गुह्यं भुक्तिमुक्तिप्रदं परम् । एतद्यश्च पठेद्विद्वान्विष्णुभक्तः पुमान्हर । शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि विष्णुलोकं स गच्छति

rahasyaṃ paramaṃ guhyaṃ bhuktimuktipradaṃ param / etadyaśca paṭhedvidvānviṣṇubhaktaḥ pumānhara / śṛṇuyācchrāvayedvāpi viṣṇulokaṃ sa gacchati

1.31.32