आचारखण्ड — Adhyaya 51

इति गारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे नित्यकर्माशौचयोर्निरूपणं नाम पञ्चाशत्तमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ५१ ब्रह्मोवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि दानधर्ममनुत्तमम् । अर्थानामुचिते पात्रे श्रद्धया प्रतिपादनम्

iti gāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe nityakarmāśaucayornirūpaṇaṃ nāma pañcāśattamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 51 brahmovāca / athātaḥ saṃpravakṣyāmi dānadharmamanuttamam / arthānāmucite pātre śraddhayā pratipādanam

1.51.1

दानं तु कथितं तज्ज्ञैर्भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । न्यायेनोपार्जयेद्वित्तं दानभोगफलं च तत्

dānaṃ tu kathitaṃ tajjñairbhuktimuktiphalapradam / nyāyenopārjayedvittaṃ dānabhogaphalaṃ ca tat

1.51.2

अध्यापनं याजनं च वृत्तमाहुः प्रतिग्रहम् । कुसीदं कृषिवाणिज्यं क्षत्त्रवृत्तो ऽथ वर्जयेत्

adhyāpanaṃ yājanaṃ ca vṛttamāhuḥ pratigraham / kusīdaṃ kṛṣivāṇijyaṃ kṣattravṛtto 'tha varjayet

1.51.3

यद्दीयते तु पात्रेभ्यस्तद्दानं परिकीर्तितम् । नित्यं नैमित्तिकं काम्यं विमलं दानमीरितम्

yaddīyate tu pātrebhyastaddānaṃ parikīrtitam / nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ vimalaṃ dānamīritam

1.51.4

अहन्यहनि यत्किञ्चिद्दीयते ऽनुपकारिणे । अनुद्दिश्य फलं तस्माद्ब्राह्मणाय तु नित्यशः

ahanyahani yatkiñciddīyate 'nupakāriṇe / anuddiśya phalaṃ tasmādbrāhmaṇāya tu nityaśaḥ

1.51.5

यत्तु पापोपशान्त्यै च दीयते विदुपां करे । नैमित्तिकं तदुद्दिष्टन्दानं सद्भिरनुष्ठितम्

yattu pāpopaśāntyai ca dīyate vidupāṃ kare / naimittikaṃ taduddiṣṭandānaṃ sadbhiranuṣṭhitam

1.51.6

अपत्यविजयैश्वर्यस्वर्गार्थं यत्प्रदीयते । दानं तत्काम्यमाख्यातमृषिभिर्धर्माचिन्तकैः

apatyavijayaiśvaryasvargārthaṃ yatpradīyate / dānaṃ tatkāmyamākhyātamṛṣibhirdharmācintakaiḥ

1.51.7

ईश्वरप्रीणनार्थाय ब्रह्मावित्सुप्रदीयते । चेतसा सत्त्वयुक्तेन दानं तद्विमलं शिवम्

īśvaraprīṇanārthāya brahmāvitsupradīyate / cetasā sattvayuktena dānaṃ tadvimalaṃ śivam

1.51.8

इक्षुभिः सन्ततां भुमिं यवगोधूमशालिनीम् । ददाति वेदविदुषे स न भूयो ऽभिजायते

ikṣubhiḥ santatāṃ bhumiṃ yavagodhūmaśālinīm / dadāti vedaviduṣe sa na bhūyo 'bhijāyate

1.51.9

भूमिदानात्परं दानं न भूतं न भविष्यति । विद्यां दत्त्वा ब्राह्मणाय ब्रह्मलोके महीयते

bhūmidānātparaṃ dānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati / vidyāṃ dattvā brāhmaṇāya brahmaloke mahīyate

1.51.10

दद्यादहरहस्तास्तु श्रद्धया ब्रह्मचारिणे । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मस्थानमवाप्नुयात्

dadyādaharahastāstu śraddhayā brahmacāriṇe / sarvapāpavinirmukto brahmasthānamavāpnuyāt

1.51.11

वैशाख्यां पौर्णमास्यां तु ब्राह्मणान्सप्त पञ्च च । उपोष्याभ्यर्चयेद्विद्वान्मधुना तिलसर्पिषा

vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ tu brāhmaṇānsapta pañca ca / upoṣyābhyarcayedvidvānmadhunā tilasarpiṣā

1.51.12

गन्धादिभिः समभ्यर्च्य वाचयेद्वा स्वयं वदेत् । प्रीयतां धर्मराजेति यथा मनसि वर्तते

gandhādibhiḥ samabhyarcya vācayedvā svayaṃ vadet / prīyatāṃ dharmarājeti yathā manasi vartate

1.51.13

यावज्जीवं कृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति । कृष्णाजिने तिलान्कृत्वा हिरण्यमधुसर्पिषा

yāvajjīvaṃ kṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati / kṛṣṇājine tilānkṛtvā hiraṇyamadhusarpiṣā

1.51.14

ददाति यस्तु विप्राय सर्वं तरति दुष्कृतम् । घृतान्नमुदकं चैव वैशाख्यां च विशेषतः

dadāti yastu viprāya sarvaṃ tarati duṣkṛtam / ghṛtānnamudakaṃ caiva vaiśākhyāṃ ca viśeṣataḥ

1.51.15

निर्दिश्य धर्मराजाय विप्रेभ्यो मुच्यते भयात् । द्वादश्यामर्चयेद्विष्णुमुपोष्याघप्रणाशनम्

nirdiśya dharmarājāya viprebhyo mucyate bhayāt / dvādaśyāmarcayedviṣṇumupoṣyāghapraṇāśanam

1.51.16

सर्वपापविनिर्मुक्तो नरो भवति निश्चितम् । यो हि यां देवतामिच्छेत्समाराधयितुं नरः

sarvapāpavinirmukto naro bhavati niścitam / yo hi yāṃ devatāmicchetsamārādhayituṃ naraḥ

1.51.17

ब्राह्मणान्पूजयेद्दत्नाद्भोजयेद्योषितः सुरान् । सन्तानकामः सततं पूजयेद्वै पुरन्दरम्

brāhmaṇānpūjayeddatnādbhojayedyoṣitaḥ surān / santānakāmaḥ satataṃ pūjayedvai purandaram

1.51.18

ब्रह्मवर्चसकामस्तु ब्राह्मणान्ब्रह्मनिश्चयात् । आरोग्यकामो ऽथ रविं धनकामो हुताशनम्

brahmavarcasakāmastu brāhmaṇānbrahmaniścayāt / ārogyakāmo 'tha raviṃ dhanakāmo hutāśanam

1.51.19

कर्मणां सिद्धिकामस्तु पूजयेद्वै विनायकम् । भोगकामो हि शशिनं बलकामः समीरणम्

karmaṇāṃ siddhikāmastu pūjayedvai vināyakam / bhogakāmo hi śaśinaṃ balakāmaḥ samīraṇam

1.51.20

मुमुक्षुः सर्वसंसारात्प्रयत्नेनार्चयेद्धरिम् । अकामः सर्वकामो वा पूजयेत्तु गदाधरम्

mumukṣuḥ sarvasaṃsārātprayatnenārcayeddharim / akāmaḥ sarvakāmo vā pūjayettu gadādharam

1.51.21

वारिदस्तृप्तिमाप्नोति सुखमक्षय्यमन्नदः । तिलप्रदः प्रजामिष्टां दीपदश्चक्षुरुत्तमम्

vāridastṛptimāpnoti sukhamakṣayyamannadaḥ / tilapradaḥ prajāmiṣṭāṃ dīpadaścakṣuruttamam

1.51.22

भूमिदः सर्वमाप्नोति दीर्घमायुर्हिरण्यदः । गृहदो ऽग्र्याणि वेश्मानि रूप्यदो रूपमुत्तमम्

bhūmidaḥ sarvamāpnoti dīrghamāyurhiraṇyadaḥ / gṛhado 'gryāṇi veśmāni rūpyado rūpamuttamam

1.51.23

वासोदश्चान्द्रसालोक्यमश्विसालोक्यमश्वदः । अनडुद्दः श्रियं पुष्टां गोदो ब्रध्नस्य विष्टपम्

vāsodaścāndrasālokyamaśvisālokyamaśvadaḥ / anaḍuddaḥ śriyaṃ puṣṭāṃ godo bradhnasya viṣṭapam

1.51.24

यानशय्याप्रदो भार्यामैश्वर्यमभयप्रदः । धान्यदः शावतं सौख्यं ब्रह्मदो ब्रह्म शाश्वतम्

yānaśayyāprado bhāryāmaiśvaryamabhayapradaḥ / dhānyadaḥ śāvataṃ saukhyaṃ brahmado brahma śāśvatam

1.51.25

वेदवित्सु ददज्ज्ञानं स्वर्गलोके महीयते । गवां घासप्रदानेन सर्वपापैः प्रमुच्यते

vedavitsu dadajjñānaṃ svargaloke mahīyate / gavāṃ ghāsapradānena sarvapāpaiḥ pramucyate

1.51.26

इन्धनानां प्रदानेन दीप्ताग्निर्जायते नरः । औषधं स्नेहमाहारं रोगिरोगप्रशान्तये

indhanānāṃ pradānena dīptāgnirjāyate naraḥ / auṣadhaṃ snehamāhāraṃ rogirogapraśāntaye

1.51.27

ददानो रोगरहितः सुखी दीर्घायुरेव च । असिपत्रवनं मार्गं क्षुरधारासमन्वितम्

dadāno rogarahitaḥ sukhī dīrghāyureva ca / asipatravanaṃ mārgaṃ kṣuradhārāsamanvitam

1.51.28

तीक्ष्णा तपं च तरतिच्छत्रोपानत्प्रदो नरः । यद्यदिष्टतमं लोके यच्चास्य दयितं गृहे

tīkṣṇā tapaṃ ca taraticchatropānatprado naraḥ / yadyadiṣṭatamaṃ loke yaccāsya dayitaṃ gṛhe

1.51.29

तत्तद्गुणवते देयं तदेवाक्षयमिच्छता । अयेन विषुवे चैव ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः

tattadguṇavate deyaṃ tadevākṣayamicchatā / ayena viṣuve caiva grahaṇe candrasūryayoḥ

1.51.30

संक्रान्त्यादिषु कालेषु दत्तं भवति चाक्षयम् । प्रयागादिषु तीर्थेषु गयायां च विशेषतः

saṃkrāntyādiṣu kāleṣu dattaṃ bhavati cākṣayam / prayāgādiṣu tīrtheṣu gayāyāṃ ca viśeṣataḥ

1.51.31

दानधर्मात्परो धर्मो भूतानां नहे विद्यते । स्वर्गायुर्भूतिकामेन दानं पापोपशान्तये

dānadharmātparo dharmo bhūtānāṃ nahe vidyate / svargāyurbhūtikāmena dānaṃ pāpopaśāntaye

1.51.32

दीयमानं तु यो मोहाद्गोविप्राग्निसुरेषु च । निवारयति पापात्मा तिर्यग्योनिं व्रजेन्नरः

dīyamānaṃ tu yo mohādgoviprāgnisureṣu ca / nivārayati pāpātmā tiryagyoniṃ vrajennaraḥ

1.51.33

यस्तु दुर्भिक्षवेलायामन्नाद्यं न प्रयच्छति । म्रियमाणेषु विप्रेषु ब्रह्महा स तु गर्हितः

yastu durbhikṣavelāyāmannādyaṃ na prayacchati / mriyamāṇeṣu vipreṣu brahmahā sa tu garhitaḥ

1.51.34