आचारखण्ड — Adhyaya 52

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे दानधर्मनिरूपणं नामैकपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ५२ ब्रह्मोवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि प्रायश्चित्तविधिं द्विजाः । ब्रह्महा च सुरापश्च स्तेयी च गुरुतल्पगः

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe dānadharmanirūpaṇaṃ nāmaikapañcāśattamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 52 brahmovāca / ataḥ paraṃ pravakṣyāmi prāyaścittavidhiṃ dvijāḥ / brahmahā ca surāpaśca steyī ca gurutalpagaḥ

1.52.1

पञ्च पातकिनस्त्वेते तत्संयोगी च पञ्चमः । उपपापानि गोहत्याप्रभृतीनि सुरा जगुः

pañca pātakinastvete tatsaṃyogī ca pañcamaḥ / upapāpāni gohatyāprabhṛtīni surā jaguḥ

1.52.2

ब्रह्महा द्वादशाब्दानि कुटीं कृत्वा वने वसेत् । कुर्यादनशनं वाथ भृगोः पतनमेव च

brahmahā dvādaśābdāni kuṭīṃ kṛtvā vane vaset / kuryādanaśanaṃ vātha bhṛgoḥ patanameva ca

1.52.3

ज्वलन्तं वा विशेदग्निं जलं वा प्रविशेत्स्वयम् । ब्राह्मणार्थे गवार्थे वा सम्यक् प्राणान्परित्यजेत्

jvalantaṃ vā viśedagniṃ jalaṃ vā praviśetsvayam / brāhmaṇārthe gavārthe vā samyak prāṇānparityajet

1.52.4

दत्त्वा चान्नं च विदुषे ब्रह्महत्यां व्यपोहति । अश्वमेधावभृथके स्नात्वा वा मुच्यते द्विजः

dattvā cānnaṃ ca viduṣe brahmahatyāṃ vyapohati / aśvamedhāvabhṛthake snātvā vā mucyate dvijaḥ

1.52.5

सर्वस्वं वा वेदविदे ब्राह्मणाय प्रदापयेत् । सरस्वत्यास्तरङ्गिण्याः सङ्गमे लोकविश्रुते

sarvasvaṃ vā vedavide brāhmaṇāya pradāpayet / sarasvatyāstaraṅgiṇyāḥ saṅgame lokaviśrute

1.52.6

शुद्धे त्रिषवणस्नातस्त्रिरात्रोपोषितो द्विजः । सेतुबन्धे नरः स्नात्वा मुच्यते ब्रह्महत्यया

śuddhe triṣavaṇasnātastrirātropoṣito dvijaḥ / setubandhe naraḥ snātvā mucyate brahmahatyayā

1.52.7

कपालमोचने स्नात्वा वाराणस्यां तथैव च । सुरापस्तु सुरां पीत्वा अग्निवर्णां द्विजोत्तमः

kapālamocane snātvā vārāṇasyāṃ tathaiva ca / surāpastu surāṃ pītvā agnivarṇāṃ dvijottamaḥ

1.52.8

पयो घृतं वा गोमूत्रं तस्मात्पापात्प्रमुच्यते । सुवर्णस्तेयी मुक्तः स्यान्मुसलेन हतो नृपैः

payo ghṛtaṃ vā gomūtraṃ tasmātpāpātpramucyate / suvarṇasteyī muktaḥ syānmusalena hato nṛpaiḥ

1.52.9

चीरवासा द्विजो ऽरण्ये चरेद्ब्रह्महणव्रतम् । गुरुभार्यां समारुह्य ब्राह्मणः काममोहितः

cīravāsā dvijo 'raṇye caredbrahmahaṇavratam / gurubhāryāṃ samāruhya brāhmaṇaḥ kāmamohitaḥ

1.52.10

अवगूहेत्स्त्रियं तप्तां दीप्तां कार्ष्णायसीं कृताम् । गुर्वङ्गनागामिनश्च चरेयुर्बह्महव्रतम्

avagūhetstriyaṃ taptāṃ dīptāṃ kārṣṇāyasīṃ kṛtām / gurvaṅganāgāminaśca careyurbahmahavratam

1.52.11

चान्द्रायणानि वा कुर्यात्पञ्च चत्वारि वा पुनः । पतितेन च संसर्गं कुरुते यस्तु वै द्विजः

cāndrāyaṇāni vā kuryātpañca catvāri vā punaḥ / patitena ca saṃsargaṃ kurute yastu vai dvijaḥ

1.52.12

स तत्पापापनोदार्थं तस्यैव व्रतमाचरेत् । तप्तकृच्छ्रं चरेद्वाथ संवत्सरमतन्द्रितः

sa tatpāpāpanodārthaṃ tasyaiva vratamācaret / taptakṛcchraṃ caredvātha saṃvatsaramatandritaḥ

1.52.13

सर्वस्वदानं विधिवत्सर्वपापविशोधनम् । चान्द्रायणं च विधिना कृतं चैवातिकृच्छ्रकम्

sarvasvadānaṃ vidhivatsarvapāpaviśodhanam / cāndrāyaṇaṃ ca vidhinā kṛtaṃ caivātikṛcchrakam

1.52.14

पुण्यक्षेत्रे गयादौ च गमनं पापनाशनम् । अमावस्यां तिथिं प्राप्य यः समाराधयेद्भवम्

puṇyakṣetre gayādau ca gamanaṃ pāpanāśanam / amāvasyāṃ tithiṃ prāpya yaḥ samārādhayedbhavam

1.52.15

ब्राह्मणान् भोजयित्वा तु सर्वपापैः प्रमुच्यते । उपोषितश्चतुर्दश्यां कृष्णपक्षे समाहितः

brāhmaṇān bhojayitvā tu sarvapāpaiḥ pramucyate / upoṣitaścaturdaśyāṃ kṛṣṇapakṣe samāhitaḥ

1.52.16

यमाय धर्मराजाय मृत्यवे चान्तकाय च । वैवस्वताय कालाय सर्वभूतक्षयाय च

yamāya dharmarājāya mṛtyave cāntakāya ca / vaivasvatāya kālāya sarvabhūtakṣayāya ca

1.52.17

प्रत्येकं तिलसंयुक्तान्दद्यात्सप्त जलाञ्जलीन् । स्नात्वा नद्यां तु पूर्वाह्ने मुच्यते सर्वपातकैः

pratyekaṃ tilasaṃyuktāndadyātsapta jalāñjalīn / snātvā nadyāṃ tu pūrvāhne mucyate sarvapātakaiḥ

1.52.18

ब्रह्मचर्यमधः शय्यामुपवासं द्विजार्चनम् । व्रतेष्वेतेषु कुर्वीत शान्तः संयतमानसः

brahmacaryamadhaḥ śayyāmupavāsaṃ dvijārcanam / vrateṣveteṣu kurvīta śāntaḥ saṃyatamānasaḥ

1.52.19

पष्ठ्यामुपोषितो देवं शुक्लपक्षे समाहितः । सप्तम्यामर्चयेद्भानुं मुच्यते सर्वपातकैः

paṣṭhyāmupoṣito devaṃ śuklapakṣe samāhitaḥ / saptamyāmarcayedbhānuṃ mucyate sarvapātakaiḥ

1.52.20

एकादश्यां निराहारः समभ्यर्च्य जनार्दनम् । द्वादश्यां शुक्लपक्षस्य महापापैः प्रमुच्यते

ekādaśyāṃ nirāhāraḥ samabhyarcya janārdanam / dvādaśyāṃ śuklapakṣasya mahāpāpaiḥ pramucyate

1.52.21

तपो जपस्तीर्थसेवा देवब्राह्मणपूजनम् । ग्रहणादिषु कालेषु महापातकनाशनम्

tapo japastīrthasevā devabrāhmaṇapūjanam / grahaṇādiṣu kāleṣu mahāpātakanāśanam

1.52.22

यः सर्वपापयुक्तो ऽपि पुण्यतीर्थेषु मानवः । नियमेन त्यजेत्प्राणान्मुच्यते सर्वपातकैः

yaḥ sarvapāpayukto 'pi puṇyatīrtheṣu mānavaḥ / niyamena tyajetprāṇānmucyate sarvapātakaiḥ

1.52.23

ब्रह्मघ्नं वा कृतघ्नं वा महापातकदूषितम् । भर्तारमुद्धरेन्नारी प्रविष्टा सह पावकम्

brahmaghnaṃ vā kṛtaghnaṃ vā mahāpātakadūṣitam / bhartāramuddharennārī praviṣṭā saha pāvakam

1.52.24

पतिव्रता तु या नारी भर्तुः शुश्रूषणोत्सुका । न तस्या विद्यते पापमिह लोके परत्र च

pativratā tu yā nārī bhartuḥ śuśrūṣaṇotsukā / na tasyā vidyate pāpamiha loke paratra ca

1.52.25

तथा रामस्य सुभगा सीता त्रैलोक्यविश्रुता । पत्नी दाशरथेर्देवी विजिग्ये राक्षसेश्वरम्

tathā rāmasya subhagā sītā trailokyaviśrutā / patnī dāśaratherdevī vijigye rākṣaseśvaram

1.52.26

फल्गुतीर्थादिषु स्नातः सर्वाचारफलं लभेत् । इत्याह भगवान्विष्णुः पुरा मम यतव्रताः

phalgutīrthādiṣu snātaḥ sarvācāraphalaṃ labhet / ityāha bhagavānviṣṇuḥ purā mama yatavratāḥ

1.52.27