आचारखण्ड — Adhyaya 63

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे ज्योतिः शास्त्रे ग्रहाणां शुभाशुभस्थानादिनिरूपणं नामैकपष्टितमो ऽध्यायः इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे ज्योतिः शास्त्रे लग्नघटिका प्रमाणादिनिरूपणं नाम द्विषष्टितमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ६३ श्रीगरुडमहापुराणम्- ६३ हरिरुवाच । नरस्त्रीलक्षणं वक्ष्ये संक्षपाच्छृणु शङ्कर । अस्वेदिनौ मृदुतलौ कमलोदरसन्निभौ

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe jyotiḥ śāstre grahāṇāṃ śubhāśubhasthānādinirūpaṇaṃ nāmaikapaṣṭitamo 'dhyāyaḥ iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe jyotiḥ śāstre lagnaghaṭikā pramāṇādinirūpaṇaṃ nāma dviṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 63 śrīgaruḍamahāpurāṇam- 63 hariruvāca / narastrīlakṣaṇaṃ vakṣye saṃkṣapācchṛṇu śaṅkara / asvedinau mṛdutalau kamalodarasannibhau

1.63.1

श्लिष्टाङ्गुली ताम्रनखौ सुगुल्फौ शिरयोज्झितौ । कूर्मोन्नतौ च चरणौ स्यातां नृपवरस्य हि

śliṣṭāṅgulī tāmranakhau sugulphau śirayojjhitau / kūrmonnatau ca caraṇau syātāṃ nṛpavarasya hi

1.63.2

विरूक्षपाण्डुरनखौ वक्रौ चैव शिरानतौ । सूर्पाकारौ च चरणौ संखुष्कौ विरलाङ्गुली

virūkṣapāṇḍuranakhau vakrau caiva śirānatau / sūrpākārau ca caraṇau saṃkhuṣkau viralāṅgulī

1.63.3

दुः खदारिद्यदौ स्याता नात्र कार्यां विचारणा । अल्परोमयुता श्रेष्ठा जङ्घा हस्तिकरोपमा

duḥ khadāridyadau syātā nātra kāryāṃ vicāraṇā / alparomayutā śreṣṭhā jaṅghā hastikaropamā

1.63.4

रोमैकैकं कूपके स्याद्भूपानां तु महात्मनाम् । द्वेद्वे रोम्णी पण्डितानां श्रोत्रियाणां तथैव च

romaikaikaṃ kūpake syādbhūpānāṃ tu mahātmanām / dvedve romṇī paṇḍitānāṃ śrotriyāṇāṃ tathaiva ca

1.63.5

रोमत्रयं दरिद्राणां रोगी निर्मांसजानुकः । अल्पलिङ्गी च धनवान्स्याच्च पुत्रादिवर्जितः

romatrayaṃ daridrāṇāṃ rogī nirmāṃsajānukaḥ / alpaliṅgī ca dhanavānsyācca putrādivarjitaḥ

1.63.6

स्थूललिङ्गो दरिद्रः स्याद्दुख्येकवृष्णी भवेत् । विषमेस्त्रीचञ्चलो वै नृपः स्याद्वृषणे समे

sthūlaliṅgo daridraḥ syāddukhyekavṛṣṇī bhavet / viṣamestrīcañcalo vai nṛpaḥ syādvṛṣaṇe same

1.63.7

प्रलम्बवृषणो ऽल्पायुर्निर्द्रव्यः कुमणिर्भवेत् । पाण्डुरैर्मलिनैश्चैव मणिभिश्च सुखी नरः

pralambavṛṣaṇo 'lpāyurnirdravyaḥ kumaṇirbhavet / pāṇḍurairmalinaiścaiva maṇibhiśca sukhī naraḥ

1.63.8

निः स्वाः सशब्दमूत्राः स्युर्नृपा निःशब्दधारया । भोगाढ्याः समजठरा निः स्वाः स्युर्घटसन्निभाः

niḥ svāḥ saśabdamūtrāḥ syurnṛpā niḥśabdadhārayā / bhogāḍhyāḥ samajaṭharā niḥ svāḥ syurghaṭasannibhāḥ

1.63.9

सर्पोदरा दरिद्राः स्यू रेखाभिश्चायुरुच्यते । ललाटे यस्य दृश्यन्ते तिस्रो रेखाः समाहिताः

sarpodarā daridrāḥ syū rekhābhiścāyurucyate / lalāṭe yasya dṛśyante tisro rekhāḥ samāhitāḥ

1.63.10

सुखी पुत्रसमायुक्तः स षष्टिं जीवते नरः । चत्वारिंशच्च वर्षाणि द्विरेखादर्शनान्नरः

sukhī putrasamāyuktaḥ sa ṣaṣṭiṃ jīvate naraḥ / catvāriṃśacca varṣāṇi dvirekhādarśanānnaraḥ

1.63.11

विंशत्यब्दं त्वेकरेखा आकर्णान्ताः शतायुषः

viṃśatyabdaṃ tvekarekhā ākarṇāntāḥ śatāyuṣaḥ

1.63.12

सप्तत्यायुर्द्विरेखा तु षष्ट्यायुस्तिसृभिर्भवेत् । व्यक्ताव्यक्ताभी रेखाभिर्विंशत्यायुर्भवेन्नरः

saptatyāyurdvirekhā tu ṣaṣṭyāyustisṛbhirbhavet / vyaktāvyaktābhī rekhābhirviṃśatyāyurbhavennaraḥ

1.63.13

चत्वारिंशच्च वर्षाणि हीनरेखस्तु जीवति । भिन्नाभिश्चैव रेखाभिरपमृत्युर्नरस्य हि

catvāriṃśacca varṣāṇi hīnarekhastu jīvati / bhinnābhiścaiva rekhābhirapamṛtyurnarasya hi

1.63.14

त्रिशूलं पट्टिशं वापि ललाटे यस्य दृश्यते । धनपुत्र समायुक्तः स जीवेच्छरदः शतम्

triśūlaṃ paṭṭiśaṃ vāpi lalāṭe yasya dṛśyate / dhanaputra samāyuktaḥ sa jīveccharadaḥ śatam

1.63.15

तर्जन्या मध्यमाङ्गुल्या आयूरेखा तु मध्यतः । संप्राप्ता या भवेद्रुद्र ! स जीवेच्छरदः शतम्

tarjanyā madhyamāṅgulyā āyūrekhā tu madhyataḥ / saṃprāptā yā bhavedrudra ! sa jīveccharadaḥ śatam

1.63.16

प्रथमा ज्ञानरेखा तु ह्यङ्गुष्ठादनुवर्तते । मध्यमामूलगा रेखा आयूरेखा अतः परम्

prathamā jñānarekhā tu hyaṅguṣṭhādanuvartate / madhyamāmūlagā rekhā āyūrekhā ataḥ param

1.63.17

कनिष्ठिकां समाश्रित्य आयूरेखा समाविशेत् । अच्छिन्ना वा विभक्ता वा स जीवेच्छरदः शतम्

kaniṣṭhikāṃ samāśritya āyūrekhā samāviśet / acchinnā vā vibhaktā vā sa jīveccharadaḥ śatam

1.63.18

यस्य पाणितले रेखा आयुस्तस्य प्रकाशयेत् । शतवर्षाणि जीवेच्च भोगी रुद्र ! न संशयः

yasya pāṇitale rekhā āyustasya prakāśayet / śatavarṣāṇi jīvecca bhogī rudra ! na saṃśayaḥ

1.63.19

कनिष्ठिकां समाश्रित्य मध्यमायामुपागता । षष्ठिवर्षायुषं कुर्यादायूरेखा तु मानवम्

kaniṣṭhikāṃ samāśritya madhyamāyāmupāgatā / ṣaṣṭhivarṣāyuṣaṃ kuryādāyūrekhā tu mānavam

1.63.20