आचारखण्ड — Adhyaya 64

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे ज्योतिः शास्त्रे सामुद्रिके पुंल्लक्षणनिरूपणं नाम त्रिषष्टितमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ६४ हरिरुवाच । यस्यास्तु कुञ्चिताः केशा मुखं च परिमण्डलम् । नाभिश्च दक्षिणावर्ता सा कन्या कुलवर्धिनी

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe jyotiḥ śāstre sāmudrike puṃllakṣaṇanirūpaṇaṃ nāma triṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 64 hariruvāca / yasyāstu kuñcitāḥ keśā mukhaṃ ca parimaṇḍalam / nābhiśca dakṣiṇāvartā sā kanyā kulavardhinī

1.64.1

या च काञ्चनवर्णाभा रक्तहस्तसरोरुहा । सहस्राणां तु नारीणां भवेत्सापि पतिव्रता

yā ca kāñcanavarṇābhā raktahastasaroruhā / sahasrāṇāṃ tu nārīṇāṃ bhavetsāpi pativratā

1.64.2

वक्रकेशा च या कन्या मण्डलाक्षी च या भवेत् । भर्ता च म्रियते तस्या नियतं दुः खभागिनी

vakrakeśā ca yā kanyā maṇḍalākṣī ca yā bhavet / bhartā ca mriyate tasyā niyataṃ duḥ khabhāginī

1.64.3

पूर्णचन्द्रमुखी कन्या बालसूर्यसमप्रभा । विशालनेत्रा बिम्बोष्ठी सा कन्या लभते सुखम्

pūrṇacandramukhī kanyā bālasūryasamaprabhā / viśālanetrā bimboṣṭhī sā kanyā labhate sukham

1.64.4

रेखाभिर्बहुभिः क्लेशं स्वल्पाभिर्धनहीनता । रक्ताभिः सुखमाप्नोति कृष्णाभिः प्रेष्यतांव्रजेत्

rekhābhirbahubhiḥ kleśaṃ svalpābhirdhanahīnatā / raktābhiḥ sukhamāpnoti kṛṣṇābhiḥ preṣyatāṃvrajet

1.64.5

कार्ये च मन्त्री सत्स्त्री स्यात्सती (खी) स्यात्करणेषु च । स्त्रेहेषु भार्या माता स्याद्वेश्या च शयने शुभा

kārye ca mantrī satstrī syātsatī (khī) syātkaraṇeṣu ca / streheṣu bhāryā mātā syādveśyā ca śayane śubhā

1.64.6

अङ्कुशं कुण्डलं चक्रं यस्याः पाणितले भवेत् । पुत्रं प्रसूयते नारी नरेन्द्रं लभते पतिम्

aṅkuśaṃ kuṇḍalaṃ cakraṃ yasyāḥ pāṇitale bhavet / putraṃ prasūyate nārī narendraṃ labhate patim

1.64.7

यस्यास्तु रोमशौ पार्श्वौ रोमशौ च पयोधरौ । अन्नतौ चाधरोष्ठौ च क्षिप्रं मारयते पतिम्

yasyāstu romaśau pārśvau romaśau ca payodharau / annatau cādharoṣṭhau ca kṣipraṃ mārayate patim

1.64.8

यस्याः पाणितले रेखा प्राकारस्तोरणं भवेत् । अपि दासकुले जाता राज्ञीत्वमुपगच्छति

yasyāḥ pāṇitale rekhā prākārastoraṇaṃ bhavet / api dāsakule jātā rājñītvamupagacchati

1.64.9

उद्वृत्ता कपिला यस्य रोमराजी निरन्तरम् । अपि राजकुले जाता दासीत्वमुपगच्छति

udvṛttā kapilā yasya romarājī nirantaram / api rājakule jātā dāsītvamupagacchati

1.64.10

यस्या अनामिकाङ्गुष्ठौ पृथिव्यां नैव तिष्ठतः । पतिं मारयते क्षिप्रं स्वेच्छाचारेण वर्तते

yasyā anāmikāṅguṣṭhau pṛthivyāṃ naiva tiṣṭhataḥ / patiṃ mārayate kṣipraṃ svecchācāreṇa vartate

1.64.11

यस्या गमनमात्रेण भूमिकम्पः प्रजायते । पतिं मारयते क्षिप्रं स्वेच्छाचारेण वर्तते

yasyā gamanamātreṇa bhūmikampaḥ prajāyate / patiṃ mārayate kṣipraṃ svecchācāreṇa vartate

1.64.12

चक्षुः स्नेहेन सौभाग्यं दन्तस्नेहेन भोजनम् । त्वचः स्नेहेन शाय्यां च पादस्नेहेन वाहनम्

cakṣuḥ snehena saubhāgyaṃ dantasnehena bhojanam / tvacaḥ snehena śāyyāṃ ca pādasnehena vāhanam

1.64.13

स्निग्धोन्नतौ ताम्रनखौ नार्याश्च चरणौ शुभौ । मत्स्याङ्कुशाब्जचिह्नौ च चक्रलाङ्गललक्षितौ

snigdhonnatau tāmranakhau nāryāśca caraṇau śubhau / matsyāṅkuśābjacihnau ca cakralāṅgalalakṣitau

1.64.14

अस्वेदिनौ मूदुतलौ प्रशस्तौ चरणौ स्त्रियाः । शुभे जङ्घे विरोमे च ऊरू हस्तिकरोपमौ

asvedinau mūdutalau praśastau caraṇau striyāḥ / śubhe jaṅghe virome ca ūrū hastikaropamau

1.64.15

अश्वत्थपत्रसदृशं विपुलं गुह्यमुत्तमम् । नाभिः प्रशस्ता गम्भीरा दक्षिणावर्तिका शुभा । अरोमा त्रिवली नार्या हृत्स्तनौ रोमवर्जितौ

aśvatthapatrasadṛśaṃ vipulaṃ guhyamuttamam / nābhiḥ praśastā gambhīrā dakṣiṇāvartikā śubhā / aromā trivalī nāryā hṛtstanau romavarjitau

1.64.16