आचारखण्ड — Adhyaya 86

इति श्रीगारुडे महापुराणे पुर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे गयामाहात्म्यं नाम पञ्चाशीतितमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ८६ ब्रह्मोवाच । येयं प्रेतशिला ख्याता गयायां सा त्रिधा स्थिता । प्रभासे प्रेतकुण्डे च गयासुरशिरस्यपि

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe purvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe gayāmāhātmyaṃ nāma pañcāśītitamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 86 brahmovāca / yeyaṃ pretaśilā khyātā gayāyāṃ sā tridhā sthitā / prabhāse pretakuṇḍe ca gayāsuraśirasyapi

1.86.1

धर्मेण धारिता भूत्यै सर्वदेवमयी शिला । प्रेतत्वं ये गता नॄणां मित्राद्या बान्धवादयः

dharmeṇa dhāritā bhūtyai sarvadevamayī śilā / pretatvaṃ ye gatā nṝṇāṃ mitrādyā bāndhavādayaḥ

1.86.2

तेषामुद्धरणार्थाय यतः प्रेतशिला शुभा । अतो ऽत्र मुनयो भूपा राजपत्न्यादयः सदा

teṣāmuddharaṇārthāya yataḥ pretaśilā śubhā / ato 'tra munayo bhūpā rājapatnyādayaḥ sadā

1.86.3

तस्यां शिलायां श्राद्धादिकर्तारो ब्रह्मलोकगाः । गयासुरस्य यन्मुण्डं तस्य पृष्ठे शिला यतः

tasyāṃ śilāyāṃ śrāddhādikartāro brahmalokagāḥ / gayāsurasya yanmuṇḍaṃ tasya pṛṣṭhe śilā yataḥ

1.86.4

मुणाडपृष्ठो गिरिस्तस्मात्सर्वदेवमयो ह्ययम् । मुण्डपृष्ठस्य पादेषु यतो ब्रह्मसरोमुखाः

muṇāḍapṛṣṭho giristasmātsarvadevamayo hyayam / muṇḍapṛṣṭhasya pādeṣu yato brahmasaromukhāḥ

1.86.5

अरविन्दवनं तेषु तेन चैवोपलक्षितः । अरविन्दो गिरिर्नाम क्रौञ्चपादाङ्कितो यतः

aravindavanaṃ teṣu tena caivopalakṣitaḥ / aravindo girirnāma krauñcapādāṅkito yataḥ

1.86.6

तस्मा द्गिरिः क्रैञ्चपादः पितॄणां ब्रह्मलोकदः । गदाधरादयो देवा आद्या आदौ व्यवस्थिताः

tasmā dgiriḥ kraiñcapādaḥ pitṝṇāṃ brahmalokadaḥ / gadādharādayo devā ādyā ādau vyavasthitāḥ

1.86.7

शिलारूपेण चाव्यक्तास्तस्माद्देवमयी शिला । गया शिरश्छादयित्वा गुरुत्वादास्थिता शिला

śilārūpeṇa cāvyaktāstasmāddevamayī śilā / gayā śiraśchādayitvā gurutvādāsthitā śilā

1.86.8

कालान्तरेण व्यक्तश्चस्थित आदिगदाधरः । महारुद्रादिदेवैस्तु आनादिनिधनो हरिः

kālāntareṇa vyaktaścasthita ādigadādharaḥ / mahārudrādidevaistu ānādinidhano hariḥ

1.86.9

धर्म संरक्षणार्थाय अधर्मादिविनष्टये । दैत्यराक्षसनाशार्थं मत्स्यः पूर्वं यथाभवत्

dharma saṃrakṣaṇārthāya adharmādivinaṣṭaye / daityarākṣasanāśārthaṃ matsyaḥ pūrvaṃ yathābhavat

1.86.10

कूर्मो वराहो नृहरिर्वामनो राम ऊर्जितः । यथा दाशरथी रामः कृष्णोबुद्धो ऽथ कल्क्यपि

kūrmo varāho nṛharirvāmano rāma ūrjitaḥ / yathā dāśarathī rāmaḥ kṛṣṇobuddho 'tha kalkyapi

1.86.11

तथा व्यक्तो ऽव्यक्तरूपी आसीदादिर्गदाधरः । आदिरादौ पूजितो ऽत्र देवैर्ब्रह्मादिभिर्यतः

tathā vyakto 'vyaktarūpī āsīdādirgadādharaḥ / ādirādau pūjito 'tra devairbrahmādibhiryataḥ

1.86.12

पाद्याद्यैर्गन्धपुष्पाद्यैरत आदिगदाधरः । गदाधरं सुरैः सार्धमाद्यं गत्वा ददाति यः

pādyādyairgandhapuṣpādyairata ādigadādharaḥ / gadādharaṃ suraiḥ sārdhamādyaṃ gatvā dadāti yaḥ

1.86.13

अर्घ्यं पात्रं च पाद्यं च गन्धपुष्पं च धूपकम् । दीपं नैवैद्यमुत्कष्टं माल्यानि विविधानि च

arghyaṃ pātraṃ ca pādyaṃ ca gandhapuṣpaṃ ca dhūpakam / dīpaṃ naivaidyamutkaṣṭaṃ mālyāni vividhāni ca

1.86.14

वस्त्राणि मुकुटं घण्टा चामरं प्रेक्षणीयकम् । अलङ्कारादिकं पिण्डमन्नदानादिकं तथा

vastrāṇi mukuṭaṃ ghaṇṭā cāmaraṃ prekṣaṇīyakam / alaṅkārādikaṃ piṇḍamannadānādikaṃ tathā

1.86.15

तेषां तावद्धनं धान्यमायुरारो ग्यसम्पदः । पुत्त्रादिसन्ततिश्रेयोविद्यार्थं काम ईप्सितः

teṣāṃ tāvaddhanaṃ dhānyamāyurāro gyasampadaḥ / puttrādisantatiśreyovidyārthaṃ kāma īpsitaḥ

1.86.16

भार्या स्वर्गादिवासश्च स्वर्गादागत्य राज्यकम् । कुलीनः सत्त्वसम्पन्नो रणे मर्दितशात्रवनः

bhāryā svargādivāsaśca svargādāgatya rājyakam / kulīnaḥ sattvasampanno raṇe marditaśātravanaḥ

1.86.17

वधबन्धविनिर्मुक्तश्चान्ते मोक्षमवाप्नुयात् । श्राद्धपिण्डादिकर्तारः पितृभिर्ब्रह्मलोकगाः

vadhabandhavinirmuktaścānte mokṣamavāpnuyāt / śrāddhapiṇḍādikartāraḥ pitṛbhirbrahmalokagāḥ

1.86.18

जगन्नाथं ये ऽप्चयन्ति सुभद्रां बलभद्रकम् । ज्ञानं प्राप्य श्रियं पुत्रान्व्रजन्ति पुरुषोत्तमम्

jagannāthaṃ ye 'pcayanti subhadrāṃ balabhadrakam / jñānaṃ prāpya śriyaṃ putrānvrajanti puruṣottamam

1.86.19

पुरुषोत्तमराजस्य सूर्यस्य च गणस्य च । पुरतस्तत्र पिण्डादि पितॄणां ब्रिह्मलोकदः

puruṣottamarājasya sūryasya ca gaṇasya ca / puratastatra piṇḍādi pitṝṇāṃ brihmalokadaḥ

1.86.20

नत्वा कपर्दिविघ्नेशं सर्वविघ्नैः प्रमुच्यते । कार्तिकेयं पूजयित्वा ब्रह्मलोकमवाप्नुयात्

natvā kapardivighneśaṃ sarvavighnaiḥ pramucyate / kārtikeyaṃ pūjayitvā brahmalokamavāpnuyāt

1.86.21

द्वादशादित्यमभ्यर्च्य सर्वरोगैः प्रमुच्यते । वैश्वानरं समभ्यर्च्य उत्तमां दीप्तिमाप्नुयात्

dvādaśādityamabhyarcya sarvarogaiḥ pramucyate / vaiśvānaraṃ samabhyarcya uttamāṃ dīptimāpnuyāt

1.86.22

रेवन्तं पूजयित्वाथ अश्वानाप्नोत्यनुत्तमान् । अभ्यर्च्येन्द्रं महैश्वर्यं गौरीं सौभाग्यमाप्नुयात्

revantaṃ pūjayitvātha aśvānāpnotyanuttamān / abhyarcyendraṃ mahaiśvaryaṃ gaurīṃ saubhāgyamāpnuyāt

1.86.23

विद्यां सरस्वतीं प्रार्च्य लक्ष्मीं संपूज्य च श्रियम् । गरुडं च समभ्यर्च्य विघ्नवृन्दात्प्रमुच्यते

vidyāṃ sarasvatīṃ prārcya lakṣmīṃ saṃpūjya ca śriyam / garuḍaṃ ca samabhyarcya vighnavṛndātpramucyate

1.86.24

क्षेत्रपालं समभ्यर्च्य ग्रहवृन्दैः प्रमुच्यते । मुण्डपृष्ठं समभ्यर्च्य सर्वकाममवाप्नुयात्

kṣetrapālaṃ samabhyarcya grahavṛndaiḥ pramucyate / muṇḍapṛṣṭhaṃ samabhyarcya sarvakāmamavāpnuyāt

1.86.25

नागाष्टकं समभ्यर्च्य नागदष्टो विमुच्यते । ब्रह्माणं पूजयित्वा च ब्रह्मलोकमवाप्नुयात्

nāgāṣṭakaṃ samabhyarcya nāgadaṣṭo vimucyate / brahmāṇaṃ pūjayitvā ca brahmalokamavāpnuyāt

1.86.26

बलभद्रं समभ्यर्च्य बलारोग्यमवाप्नुयात् । सुभद्रां पूजयित्वा तु सौभाग्यं परमाप्नुयात्

balabhadraṃ samabhyarcya balārogyamavāpnuyāt / subhadrāṃ pūjayitvā tu saubhāgyaṃ paramāpnuyāt

1.86.27

सर्वान्कामानवाप्नोति संपूज्य पुरुषोत्तमम् । नारायणं तु संपूज्य नराणामधिपो भवेत्

sarvānkāmānavāpnoti saṃpūjya puruṣottamam / nārāyaṇaṃ tu saṃpūjya narāṇāmadhipo bhavet

1.86.28

स्पृष्ट्वा नत्वा नारसिंहं संग्रामे विजयी भवेत् । वराहं पूजयित्वा तु भूमिराज्यमवाप्नुयात्

spṛṣṭvā natvā nārasiṃhaṃ saṃgrāme vijayī bhavet / varāhaṃ pūjayitvā tu bhūmirājyamavāpnuyāt

1.86.29

मालाविद्याधरौ स्पष्ट्वा विद्याधरपदं लभेत् । सर्वान्कामानवाप्नोति संपूज्यादिगदाधरम्

mālāvidyādharau spaṣṭvā vidyādharapadaṃ labhet / sarvānkāmānavāpnoti saṃpūjyādigadādharam

1.86.30

सोमनाथं समभ्यर्च्य शिवलोकमवाप्नुयात् । रुद्रेश्वरं नमस्कृत्य रुद्रलोके महीयते

somanāthaṃ samabhyarcya śivalokamavāpnuyāt / rudreśvaraṃ namaskṛtya rudraloke mahīyate

1.86.31

रामेश्वरं नरो नत्वा रामवत्सुप्रियो भवेत् । ब्रह्मेश्वरं नरः स्तुत्वा ब्रह्मलोकाय कल्प्यते

rāmeśvaraṃ naro natvā rāmavatsupriyo bhavet / brahmeśvaraṃ naraḥ stutvā brahmalokāya kalpyate

1.86.32

कालेश्वरं समभ्यर्च्य नरः कालञ्जयो भवेत् । केदारं पूजयित्वा तु शिवलोके महीयते

kāleśvaraṃ samabhyarcya naraḥ kālañjayo bhavet / kedāraṃ pūjayitvā tu śivaloke mahīyate

1.86.33

सिद्धेश्वरं च संपूज्य सिद्धो ब्रह्मपुरं व्रजेत् । आद्यै रुद्रादिभिः सार्धं दृष्ट्वा ह्यादिगदाधरम्

siddheśvaraṃ ca saṃpūjya siddho brahmapuraṃ vrajet / ādyai rudrādibhiḥ sārdhaṃ dṛṣṭvā hyādigadādharam

1.86.34

कुलानां शतमुद्धृत्य नयेद्ब्रह्मपुरं नरः । धर्मार्थो प्राप्नुयाद्धर्ममर्थार्थो चार्थमाप्नुयात्

kulānāṃ śatamuddhṛtya nayedbrahmapuraṃ naraḥ / dharmārtho prāpnuyāddharmamarthārtho cārthamāpnuyāt

1.86.35

कामान्संप्राप्नुयात्कामी मोक्षार्थो मोक्षमाप्नुयात् । राज्यार्थो राज्यमाप्नोति शान्त्यर्थो शान्तिमाप्नुयात्

kāmānsaṃprāpnuyātkāmī mokṣārtho mokṣamāpnuyāt / rājyārtho rājyamāpnoti śāntyartho śāntimāpnuyāt

1.86.36

सर्वार्थो सर्वमाप्नोति संपूज्यादिगदाधरम् । पुत्रान्पुत्रार्थिनी स्त्री च सौभाग्यं च तदर्थिनी

sarvārtho sarvamāpnoti saṃpūjyādigadādharam / putrānputrārthinī strī ca saubhāgyaṃ ca tadarthinī

1.86.37

वंशार्थिनी च वंशान्वै प्राप्यार्च्यादिगदाधरम् । श्राद्धेन पिण्डदानेन अन्नदानेन वारिदः

vaṃśārthinī ca vaṃśānvai prāpyārcyādigadādharam / śrāddhena piṇḍadānena annadānena vāridaḥ

1.86.38

ब्रह्मलोकमवाप्नोति संपूज्यादिगदाधरम् । पृथिव्यां सर्वतीर्थेभ्यो यथा श्रेष्ठा गया पुरी

brahmalokamavāpnoti saṃpūjyādigadādharam / pṛthivyāṃ sarvatīrthebhyo yathā śreṣṭhā gayā purī

1.86.39

तथा शिलादिरूपश्च श्रेष्ठश्चैव गदाधरः । तस्मिन्दृष्टे शिला दृष्टा यतः सर्वं गदाधरः

tathā śilādirūpaśca śreṣṭhaścaiva gadādharaḥ / tasmindṛṣṭe śilā dṛṣṭā yataḥ sarvaṃ gadādharaḥ

1.86.40