प्रेतखण्ड — Adhyaya 22

इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशे धर्मकादृप्रेतकल्पे श्रीकृष्णगरुडसंवादे स्वप्नाध्यायो नामैकविंशो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- २२ गरुड उवाच । सम्भवन्ति कथं प्रेताः केन तेषां गतिर्भवेत् । कीदृक्तेषां भवेद्रूपं भोजनं किं भवेत्प्रभो

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakādṛpretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde svapnādhyāyo nāmaikaviṃśo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 22 garuḍa uvāca / sambhavanti kathaṃ pretāḥ kena teṣāṃ gatirbhavet / kīdṛkteṣāṃ bhavedrūpaṃ bhojanaṃ kiṃ bhavetprabho

2.22.1

सुप्रीतास्ते कथं प्रेताः क्व तिष्ठन्ति सुरेश्वर । प्रसन्नः कृपया देव प्रश्रमेनं वदस्व मे

suprītāste kathaṃ pretāḥ kva tiṣṭhanti sureśvara / prasannaḥ kṛpayā deva praśramenaṃ vadasva me

2.22.2

श्रीभगवानुवाच । पापकर्मरता ये वै पूर्वकर्मवशानुगाः । जायन्ते ते मृताः प्रेतास्ताञ्छृणुष्व वदाम्यहम्

śrībhagavānuvāca / pāpakarmaratā ye vai pūrvakarmavaśānugāḥ / jāyante te mṛtāḥ pretāstāñchṛṇuṣva vadāmyaham

2.22.3

वापीकूपतडागांश्च आरामं सुरमन्दिरम् । प्रपां सद्म सुवृक्षांश्च तथा भोजनशालिकाः

vāpīkūpataḍāgāṃśca ārāmaṃ suramandiram / prapāṃ sadma suvṛkṣāṃśca tathā bhojanaśālikāḥ

2.22.4

पितृपैतामहं धर्मं किक्रीणाति स पापभाक् । मृतः प्रेतत्वमाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम्

pitṛpaitāmahaṃ dharmaṃ kikrīṇāti sa pāpabhāk / mṛtaḥ pretatvamāpnoti yāvadābhūtasaṃplavam

2.22.5

गोचरं ग्रामसीमां तडागारामगह्वरम् । कर्षयन्ति च ये लोभात्प्रेतास्ते वै भवन्ति हि

gocaraṃ grāmasīmāṃ taḍāgārāmagahvaram / karṣayanti ca ye lobhātpretāste vai bhavanti hi

2.22.6

चण्डालादुदकात्सर्पाद्ब्राह्मणाद्बैद्युताग्नितः । दंष्ट्रिभ्यश्च पशुभ्यश्च मरणं पापकर्मिणाम्

caṇḍālādudakātsarpādbrāhmaṇādbaidyutāgnitaḥ / daṃṣṭribhyaśca paśubhyaśca maraṇaṃ pāpakarmiṇām

2.22.7

उद्बन्धनमृता ये च विषशस्त्रहताश्च ये । आत्मोपघातिनो ये च विषूच्यादिहतास्तथा

udbandhanamṛtā ye ca viṣaśastrahatāśca ye / ātmopaghātino ye ca viṣūcyādihatāstathā

2.22.8

महारोगैर्मृता ये च पापरोगैश्च दस्युभिः । असंस्कृतप्रमीता ये विहिताचारवर्जिताः

mahārogairmṛtā ye ca pāparogaiśca dasyubhiḥ / asaṃskṛtapramītā ye vihitācāravarjitāḥ

2.22.9

वृषोत्सर्गादिलुप्ताश्चलुप्तमासिकपिण्डकाः । यस्यानयति शूद्रोग्निं तृणकाष्ठहवींषि सः

vṛṣotsargādiluptāścaluptamāsikapiṇḍakāḥ / yasyānayati śūdrogniṃ tṛṇakāṣṭhahavīṃṣi saḥ

2.22.10

पतनात्पर्वतानां च भित्तिपातेन ये मृताः । रजस्वलादिदोषैश्च न च भूमौ मताश्च ये

patanātparvatānāṃ ca bhittipātena ye mṛtāḥ / rajasvalādidoṣaiśca na ca bhūmau matāśca ye

2.22.11

अन्तरिक्षे मृता ये च विष्णुस्मरणवर्जिताः । सूतकैः श्वादिसंपर्कैः प्रेतभावा इह क्षितौ

antarikṣe mṛtā ye ca viṣṇusmaraṇavarjitāḥ / sūtakaiḥ śvādisaṃparkaiḥ pretabhāvā iha kṣitau

2.22.12

एवमादिभिरन्यैश्च कुमृत्युवशगाश्च ये । ते सर्वे प्रेतयोनिस्था विचरन्ति मरुस्थले

evamādibhiranyaiśca kumṛtyuvaśagāśca ye / te sarve pretayonisthā vicaranti marusthale

2.22.13

मातरं भगिनीं भार्यां स्नुषां दुहितरं तथा । अदृष्टदोषां त्यजति स प्रेतो जायतेध्रुवम्

mātaraṃ bhaginīṃ bhāryāṃ snuṣāṃ duhitaraṃ tathā / adṛṣṭadoṣāṃ tyajati sa preto jāyatedhruvam

2.22.14

भ्रातृध्रुग्ब्रह्महा गोघ्नः सुरापो गुरुतल्पगः । हेमक्षौमहरस्तार्क्ष्य स वै प्रेतत्वमाप्नुयात्

bhrātṛdhrugbrahmahā goghnaḥ surāpo gurutalpagaḥ / hemakṣaumaharastārkṣya sa vai pretatvamāpnuyāt

2.22.15

न्यासापहर्ता मित्रध्रुक् परदाररतस्तथा । विश्वासघाती क्रूरस्तु स प्रेतो जायते ध्रुवम्

nyāsāpahartā mitradhruk paradāraratastathā / viśvāsaghātī krūrastu sa preto jāyate dhruvam

2.22.16

कुलमार्गांश्च सन्त्यज्य परधर्मरतस्तथा । विद्यावृत्तविहीनश्च स प्रेतो जायतेध्रुवम्

kulamārgāṃśca santyajya paradharmaratastathā / vidyāvṛttavihīnaśca sa preto jāyatedhruvam

2.22.17

अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । युधिष्ठिरस्य संवादं भीष्मेण सह सुव्रत । तदहं कथयिष्यामि यच्छ्रुत्वा सौख्यमाप्नुयात्

atraivodāharantīmamitihāsaṃ purātanam / yudhiṣṭhirasya saṃvādaṃ bhīṣmeṇa saha suvrata / tadahaṃ kathayiṣyāmi yacchrutvā saukhyamāpnuyāt

2.22.18

युधिष्ठिर उवाच । केन कर्मविपाकेन प्रेतत्वमुपजायते । केन वा मुच्यते कस्मात्तन्मे ब्रूहि पितामह । यच्छ्रुत्वा न पुनर्मोहमेवं यास्या मि सुव्रत

yudhiṣṭhira uvāca / kena karmavipākena pretatvamupajāyate / kena vā mucyate kasmāttanme brūhi pitāmaha / yacchrutvā na punarmohamevaṃ yāsyā mi suvrata

2.22.19

भीष्म उवाच । येनैव जायते प्रेतो येनैव स विमुच्यते । प्राप्नोति नरकं घोरं दुस्तरं दैवतैरपि

bhīṣma uvāca / yenaiva jāyate preto yenaiva sa vimucyate / prāpnoti narakaṃ ghoraṃ dustaraṃ daivatairapi

2.22.20

सततं श्रवणाद्यस्य पुण्यश्रवणकीर्तनात् । मानवा विप्रमुच्यन्ते आपन्नाः प्रेतयोनिषु

satataṃ śravaṇādyasya puṇyaśravaṇakīrtanāt / mānavā vipramucyante āpannāḥ pretayoniṣu

2.22.21

श्रूयते हि पुरा वत्स ब्राह्मणः शंसितव्रतः । नाम्ना सन्तप्तकः ख्यात स्तपोर्ऽथे वनमाश्रितः

śrūyate hi purā vatsa brāhmaṇaḥ śaṃsitavrataḥ / nāmnā santaptakaḥ khyāta stapor'the vanamāśritaḥ

2.22.22

स्वाध्याययुक्तो होमेन यो (या) गयुक्तो दयान्वितः । यजन्स सकलान्यज्ञान्युक्त्या कालं च विक्षिपन्

svādhyāyayukto homena yo (yā) gayukto dayānvitaḥ / yajansa sakalānyajñānyuktyā kālaṃ ca vikṣipan

2.22.23

ब्रहामचर्यसमायुक्तो युक्तस्तपसि मार्दवे । परलोकभयोपेतः सत्यशौचैश्च निर्मलः

brahāmacaryasamāyukto yuktastapasi mārdave / paralokabhayopetaḥ satyaśaucaiśca nirmalaḥ

2.22.24

युक्तो ऽहि गुरुवाक्येन युक्तश्चातिथिपूजने । आत्मयोगे सदोद्युक्तः सर्वद्वन्द्वविवर्जितः

yukto 'hi guruvākyena yuktaścātithipūjane / ātmayoge sadodyuktaḥ sarvadvandvavivarjitaḥ

2.22.25

योगाभ्यासे सदा युक्तः संसारविजिगीषया । एवंवृत्तः सदाचारो मोक्षकाङ्क्षी जितेन्द्रियः

yogābhyāse sadā yuktaḥ saṃsāravijigīṣayā / evaṃvṛttaḥ sadācāro mokṣakāṅkṣī jitendriyaḥ

2.22.26

बहून्यब्दानि विजने वने तस्य गतानि वै । तस्य बुद्धिस्ततो जाता तीर्थानुगमनं प्रति

bahūnyabdāni vijane vane tasya gatāni vai / tasya buddhistato jātā tīrthānugamanaṃ prati

2.22.27

पुण्यैस्तीर्थजलैरेव शोषयिष्ये कलेवरम् । स तीर्थेत्वरितं स्नात्वा तपस्वी भास्करोदये । कृतजाप्यनमस्कारो ह्यध्वानं प्रत्यपद्यत

puṇyaistīrthajalaireva śoṣayiṣye kalevaram / sa tīrthetvaritaṃ snātvā tapasvī bhāskarodaye / kṛtajāpyanamaskāro hyadhvānaṃ pratyapadyata

2.22.28

एकस्मिन्दिवसे विप्रो मार्गभ्रष्टो महातपाः । ददर्शाध्वनि गच्छन्स पञ्च प्रेतान् सुदारुणान्

ekasmindivase vipro mārgabhraṣṭo mahātapāḥ / dadarśādhvani gacchansa pañca pretān sudāruṇān

2.22.29

अरण्ये निर्जने देशे संकटे वृक्षवर्जिते । पञ्चैतान्विकृताकारान्दृष्ट्वा वै घोरदर्शनान् । ईषत्सन्त्रस्तहृदयो ऽतिष्ठदुन्मील्य लोचने

araṇye nirjane deśe saṃkaṭe vṛkṣavarjite / pañcaitānvikṛtākārāndṛṣṭvā vai ghoradarśanān / īṣatsantrastahṛdayo 'tiṣṭhadunmīlya locane

2.22.30

अवलम्ब्य ततो धैर्यं भयमुत्सृज्य दूरतः । पप्रच्छ मधुराभाषी के यूयं विकृताननाः

avalambya tato dhairyaṃ bhayamutsṛjya dūrataḥ / papraccha madhurābhāṣī ke yūyaṃ vikṛtānanāḥ

2.22.31

किञ्चाशुभं कृतं कर्म येन प्राप्ताः स्थ वैकृतम् । कथं वा चैकतः कर्म प्रस्थिताः कुत्र निश्चितम्

kiñcāśubhaṃ kṛtaṃ karma yena prāptāḥ stha vaikṛtam / kathaṃ vā caikataḥ karma prasthitāḥ kutra niścitam

2.22.32

प्रेतराज उवाच । स्वैः स्वैस्तु कर्मभिः प्राप्तं प्रेतत्वं हि द्विजोत्तम । परद्रोहरताः सर्वे पापमृत्युवशं गताः

pretarāja uvāca / svaiḥ svaistu karmabhiḥ prāptaṃ pretatvaṃ hi dvijottama / paradroharatāḥ sarve pāpamṛtyuvaśaṃ gatāḥ

2.22.33

क्षुत्पिपासार्दिता नित्यं प्रेतत्वं समुपागताः । हतवाक्या हतश्रीका हत संज्ञा विचेतसः

kṣutpipāsārditā nityaṃ pretatvaṃ samupāgatāḥ / hatavākyā hataśrīkā hata saṃjñā vicetasaḥ

2.22.34

न जानीमो दिशं तात विदिशं चातिदुः खिताः । क्व नु गच्छामहे मूढाः पिशाचाः कर्मजा वयम्

na jānīmo diśaṃ tāta vidiśaṃ cātiduḥ khitāḥ / kva nu gacchāmahe mūḍhāḥ piśācāḥ karmajā vayam

2.22.35

न माता न पितास्माकं प्रेतत्वं कर्मभिः स्वकैः । प्राप्ताः स्म सहसा जातदुः खोद्वेगसमाकुलम्

na mātā na pitāsmākaṃ pretatvaṃ karmabhiḥ svakaiḥ / prāptāḥ sma sahasā jātaduḥ khodvegasamākulam

2.22.36

दर्शनेन च ते ब्रह्मन्मुदिताप्यायिता वयम् । मुहूर्तन्तिष्ठ वक्ष्यामि वृत्तान्तं सर्वमादितः

darśanena ca te brahmanmuditāpyāyitā vayam / muhūrtantiṣṭha vakṣyāmi vṛttāntaṃ sarvamāditaḥ

2.22.37

अहं पर्युषितो नाम एष सूचीमुखस्तथा । शीघ्रगो रोघ (ह) कश्चैव पञ्चमो लेखकः स्मतृतः

ahaṃ paryuṣito nāma eṣa sūcīmukhastathā / śīghrago rogha (ha) kaścaiva pañcamo lekhakaḥ smatṛtaḥ

2.22.38

एवं नाम्ना च सर्वे वै संप्राप्ताः प्रेततां वयम् । ब्राह्मण उवाच । प्रेतानां कर्मजातानां कथं वै नामसम्भवः । किञ्चित्कारणमुदिश्य येन ब्रूयाः स्वनामकान्

evaṃ nāmnā ca sarve vai saṃprāptāḥ pretatāṃ vayam / brāhmaṇa uvāca / pretānāṃ karmajātānāṃ kathaṃ vai nāmasambhavaḥ / kiñcitkāraṇamudiśya yena brūyāḥ svanāmakān

2.22.39

प्रेतराज उवाच । मया स्वादु सदा भुक्तं दत्तं पर्युषितं द्विज

pretarāja uvāca / mayā svādu sadā bhuktaṃ dattaṃ paryuṣitaṃ dvija

2.22.40

शीघ्रं गच्छति विप्रेण याचितः क्षुधितेन वै । एतत्कारणमुद्दिश्य नाम पर्युषितं मम

śīghraṃ gacchati vipreṇa yācitaḥ kṣudhitena vai / etatkāraṇamuddiśya nāma paryuṣitaṃ mama

2.22.41

शीघ्रं गच्छति विप्रेण याचितः क्षुधितेन वै । एतत्कारणमुद्दिश्य शीघ्रगो ऽयं द्विजोत्तम

śīghraṃ gacchati vipreṇa yācitaḥ kṣudhitena vai / etatkāraṇamuddiśya śīghrago 'yaṃ dvijottama

2.22.42

सूचिता बहवो ऽनेन विप्रा अन्नाधिकाङ्क्षया । एतत्कारणमुद्दिश्य एष सूचिमुखः स्मृतः

sūcitā bahavo 'nena viprā annādhikāṅkṣayā / etatkāraṇamuddiśya eṣa sūcimukhaḥ smṛtaḥ

2.22.43

एकाकी मिष्टमश्राति पोष्यवर्गमृते सदा । ब्राह्मणानामभावेन रोध (ह) कस्तेन चोच्यते

ekākī miṣṭamaśrāti poṣyavargamṛte sadā / brāhmaṇānāmabhāvena rodha (ha) kastena cocyate

2.22.44

पुरायं मौनमास्थाय याचितो विलिखेद्भुवम् । तेन कर्मविपाकेन लेखको नाम चोच्यते

purāyaṃ maunamāsthāya yācito vilikhedbhuvam / tena karmavipākena lekhako nāma cocyate

2.22.45

प्रेतत्वं कर्मभावेन प्राप्तं नामानि च द्विज । मेषाननो लेखको ऽयं रोध (ह) कः पर्वताननः

pretatvaṃ karmabhāvena prāptaṃ nāmāni ca dvija / meṣānano lekhako 'yaṃ rodha (ha) kaḥ parvatānanaḥ

2.22.46

शीघ्रगः पुशुवक्त्रश्च सूचकः सूचिवक्त्रवान् । दुःखिता नितरां स्वमिन्पश्य रूपविपर्ययम्

śīghragaḥ puśuvaktraśca sūcakaḥ sūcivaktravān / duḥkhitā nitarāṃ svaminpaśya rūpaviparyayam

2.22.47

कृत्वा मायामयं रूपं विचरामो महीतले । सर्वे च विकृताकारा लम्बोष्ठा विकृताननाः

kṛtvā māyāmayaṃ rūpaṃ vicarāmo mahītale / sarve ca vikṛtākārā lamboṣṭhā vikṛtānanāḥ

2.22.48

बृहच्छरीरिणो रौद्रा जाताः स्वेनैव कर्मणा । एतत्ते सर्वमाख्यातं प्रेतत्वे कारणं मया

bṛhaccharīriṇo raudrā jātāḥ svenaiva karmaṇā / etatte sarvamākhyātaṃ pretatve kāraṇaṃ mayā

2.22.49

ज्ञानिनो ऽपि वयं सर्वे जाताः स्म तव दर्शनात् । यत्र ते श्रवणे श्रद्धा तत्पृच्छ कथयामि ते

jñānino 'pi vayaṃ sarve jātāḥ sma tava darśanāt / yatra te śravaṇe śraddhā tatpṛccha kathayāmi te

2.22.50

ब्राह्मण उवाच । ये जीवा भुवि जीवन्ति सर्वे ऽप्याहारमूलकाः । युष्माकमपिचाहारं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः

brāhmaṇa uvāca / ye jīvā bhuvi jīvanti sarve 'pyāhāramūlakāḥ / yuṣmākamapicāhāraṃ śrotumicchāmi tattvataḥ

2.22.51

प्रेता ऊचुः । यदि ते श्रवणे श्रद्धा आहाराणां द्विजोत्तम । अस्माकं तु महीभाग शृणुत्वं सुसमाहितः

pretā ūcuḥ / yadi te śravaṇe śraddhā āhārāṇāṃ dvijottama / asmākaṃ tu mahībhāga śṛṇutvaṃ susamāhitaḥ

2.22.52

ब्राह्मण उवाच । कथयन्तु महाप्रेता आहारं च पृथक्पृथक् । इत्युक्तां ब्राह्मणेनेममूचुः प्रेताः पृथकपृथक्

brāhmaṇa uvāca / kathayantu mahāpretā āhāraṃ ca pṛthakpṛthak / ityuktāṃ brāhmaṇenemamūcuḥ pretāḥ pṛthakapṛthak

2.22.53

प्रेता ऊचुः । शृणु चाहारमस्माकं सर्वसत्त्बविगर्हितम् । यच्छ्रुत्वा गर्हसे ब्रह्मन् भूयोभूयश्च गर्हितम्

pretā ūcuḥ / śṛṇu cāhāramasmākaṃ sarvasattbavigarhitam / yacchrutvā garhase brahman bhūyobhūyaśca garhitam

2.22.54

श्लेष्ममूत्रपुरीषोत्थं शरीराणां मलैः सह । उच्छिष्टैश्चैव चान्यैश्च प्रेतानां भोजनं भवेत्

śleṣmamūtrapurīṣotthaṃ śarīrāṇāṃ malaiḥ saha / ucchiṣṭaiścaiva cānyaiśca pretānāṃ bhojanaṃ bhavet

2.22.55

गृहाणि चाप्यशौचानि प्रकीर्णोपस्कराणि च । मलिनानि प्रसूतानि प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै

gṛhāṇi cāpyaśaucāni prakīrṇopaskarāṇi ca / malināni prasūtāni pretā bhuñjanti tatra vai

2.22.56

नास्ति सत्यं गृहे यत्र न शौचं न च संयमः । पतितैर्दस्युभिः सङ्गः प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै

nāsti satyaṃ gṛhe yatra na śaucaṃ na ca saṃyamaḥ / patitairdasyubhiḥ saṅgaḥ pretā bhuñjanti tatra vai

2.22.57

बलिमन्त्रविहीनानि होमहीनानि यानि च । स्वाध्याय व्रतहीनानि प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै

balimantravihīnāni homahīnāni yāni ca / svādhyāya vratahīnāni pretā bhuñjanti tatra vai

2.22.58

न लज्जा न च मर्यादा यदात्र स्त्रीजितो गृही । गुरवो यत्र पूज्या न प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै

na lajjā na ca maryādā yadātra strījito gṛhī / guravo yatra pūjyā na pretā bhuñjanti tatra vai

2.22.59

यत्र लोभस्तथा क्रोधो निद्रा शोको भयं मदः । आलस्यं कलहो नित्यं प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै

yatra lobhastathā krodho nidrā śoko bhayaṃ madaḥ / ālasyaṃ kalaho nityaṃ pretā bhuñjanti tatra vai

2.22.60

भर्तृहीना च या नारी परवीर्यं निषेवते । बीजं मूत्रसमायुर्क्त प्रेता भुञ्जन्ति तत्तु वै

bhartṛhīnā ca yā nārī paravīryaṃ niṣevate / bījaṃ mūtrasamāyurkta pretā bhuñjanti tattu vai

2.22.61

लज्जा मे जायते तात वदतो भोजनं स्वकम् । यत्स्त्रीरजो योनिगतं प्रेता भुञ्जन्ति तत्तु वै

lajjā me jāyate tāta vadato bhojanaṃ svakam / yatstrīrajo yonigataṃ pretā bhuñjanti tattu vai

2.22.62

निर्विण्णाः प्रेतभावेन पृच्छामि त्वां दृढव्रत । यथा न भविता प्रेतस्तन्मे वद तपोधन । नित्यं मृत्युर्वरं जन्तोः प्रेतत्वं मा भवेत्क्वचित्

nirviṇṇāḥ pretabhāvena pṛcchāmi tvāṃ dṛḍhavrata / yathā na bhavitā pretastanme vada tapodhana / nityaṃ mṛtyurvaraṃ jantoḥ pretatvaṃ mā bhavetkvacit

2.22.63

ब्राह्मण उवाच । उपवासपरो नित्यं कृच्छ्रचान्द्रायणे रतः । व्रतैश्च विविधैः पूतो न प्रेतो जायते नरः

brāhmaṇa uvāca / upavāsaparo nityaṃ kṛcchracāndrāyaṇe rataḥ / vrataiśca vividhaiḥ pūto na preto jāyate naraḥ

2.22.64

एकादश्यां व्रतं कुर्वञ्जागरेण समन्वितम् । अपरैः सुकृतैः पूतो न प्रेतो न प्रेतो जायते नरः

ekādaśyāṃ vrataṃ kurvañjāgareṇa samanvitam / aparaiḥ sukṛtaiḥ pūto na preto na preto jāyate naraḥ

2.22.65

इष्ट्वा वै वाश्वमेधादीन्दद्याद्दानानि यो नरः । आरामोद्यानवाप्यादेः प्रपायाश्चैव कारकः

iṣṭvā vai vāśvamedhādīndadyāddānāni yo naraḥ / ārāmodyānavāpyādeḥ prapāyāścaiva kārakaḥ

2.22.66

कुमारीं ब्राह्मणानां तु विवाहयति शक्तितः । विद्यादो ऽभयदश्चैव न प्रेतो जायते नरः

kumārīṃ brāhmaṇānāṃ tu vivāhayati śaktitaḥ / vidyādo 'bhayadaścaiva na preto jāyate naraḥ

2.22.67

शूद्रान्नेन तु भुक्तेन जठरस्थेन यो मृतः । दुर्मृत्युना मृतो यश्च स प्रेतो जायते नरः

śūdrānnena tu bhuktena jaṭharasthena yo mṛtaḥ / durmṛtyunā mṛto yaśca sa preto jāyate naraḥ

2.22.68

अयाज्ययाजकश्चैव याज्यानां च विवर्जकः । कारुभिश्च रतो नित्यं स प्रेतो जायते नरः

ayājyayājakaścaiva yājyānāṃ ca vivarjakaḥ / kārubhiśca rato nityaṃ sa preto jāyate naraḥ

2.22.69

कृत्वा मद्यपसम्पर्कं मद्यपस्त्रीनिषेवणम् । अज्ञानाद्भक्षयन्मांसं स प्रेतो जायते नरः

kṛtvā madyapasamparkaṃ madyapastrīniṣevaṇam / ajñānādbhakṣayanmāṃsaṃ sa preto jāyate naraḥ

2.22.70

देवद्रव्यं च ब्रह्मस्वं गुरुद्रव्यं तथैव च । कन्यां ददाति शुल्केन स प्रेतो जायते नरः

devadravyaṃ ca brahmasvaṃ gurudravyaṃ tathaiva ca / kanyāṃ dadāti śulkena sa preto jāyate naraḥ

2.22.71

मातरं भगिनीं भार्यां स्नुषां दुहितरं तथाः । अदृष्टदोषास्त्यजति स प्रेतो जादृ

mātaraṃ bhaginīṃ bhāryāṃ snuṣāṃ duhitaraṃ tathāḥ / adṛṣṭadoṣāstyajati sa preto jādṛ

2.22.72

न्यासापहर्ता मित्रध्रुक्परदाररतः सदा । विश्वासघाती कूटश्च स प्रेदृ

nyāsāpahartā mitradhrukparadārarataḥ sadā / viśvāsaghātī kūṭaśca sa predṛ

2.22.73

भ्रातृध्रुग्ब्रह्महा गोघ्नः सुरापो गुरुतल्पगः । कुलमार्गं परित्यज्य ह्यनृतोक्तौ सदा रतः । हर्ता हेम्नश्च भूमेश्च स प्रेदृ

bhrātṛdhrugbrahmahā goghnaḥ surāpo gurutalpagaḥ / kulamārgaṃ parityajya hyanṛtoktau sadā rataḥ / hartā hemnaśca bhūmeśca sa predṛ

2.22.74

भीष्म उवाच । एवं ब्रुवति वै विप्रे आकाशे दुन्दुभिस्वनः । अपतत्पुष्पवर्षं च देवर्मुक्तं द्विजोपरि

bhīṣma uvāca / evaṃ bruvati vai vipre ākāśe dundubhisvanaḥ / apatatpuṣpavarṣaṃ ca devarmuktaṃ dvijopari

2.22.75

पञ्च देवविमानानि प्रेतानामागतानि वै । स्वर्गं गता विमानैस्ते दिव्यैः संपृच्छ्य तं मुनिम्

pañca devavimānāni pretānāmāgatāni vai / svargaṃ gatā vimānaiste divyaiḥ saṃpṛcchya taṃ munim

2.22.76

ज्ञानं विप्रस्य सम्भाषात्पुण्यसंकीर्तनेन च । प्रेताः पापविनिर्मुक्ताः परं पदमवाप्नुयुः

jñānaṃ viprasya sambhāṣātpuṇyasaṃkīrtanena ca / pretāḥ pāpavinirmuktāḥ paraṃ padamavāpnuyuḥ

2.22.77

सूत उवाच । इदमाख्यानकं श्रुत्वा कम्पितो ऽश्वत्थपत्रवत् । मानुषाणां हितार्थाय गरुडः पृष्टवान्पुनः

sūta uvāca / idamākhyānakaṃ śrutvā kampito 'śvatthapatravat / mānuṣāṇāṃ hitārthāya garuḍaḥ pṛṣṭavānpunaḥ

2.22.78