प्रेतखण्ड — Adhyaya 23

इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशे धर्मकाण्डे प्रेतकल्पे भीष्म युधिष्ठिरसंवादे प्रेतत्वोत्पत्तितन्मुक्तिपेञ्चप्रेतोपाख्यान निरूपणं नाम द्वाविंशो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- २३ गरुड उवाच । किङ्किं कुर्वन्ति वै प्रेताः पिशाचत्वेव्यवस्थिताः । वदन्ति वा कदाचित्किं तद्वदस्व सुरेश्वर

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe pretakalpe bhīṣma yudhiṣṭhirasaṃvāde pretatvotpattitanmuktipeñcapretopākhyāna nirūpaṇaṃ nāma dvāviṃśo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 23 garuḍa uvāca / kiṅkiṃ kurvanti vai pretāḥ piśācatvevyavasthitāḥ / vadanti vā kadācitkiṃ tadvadasva sureśvara

2.23.1

श्रीभगवानुवाच । तेषां स्वरूपं वक्ष्यामि चिह्नं स्वप्नं यथातथम् । क्षुत्पिपासार्दितास्ते वै प्रविशेयुः स्ववेश्मनि

śrībhagavānuvāca / teṣāṃ svarūpaṃ vakṣyāmi cihnaṃ svapnaṃ yathātatham / kṣutpipāsārditāste vai praviśeyuḥ svaveśmani

2.23.2

प्रतिष्ठा वायुदेहेषु शयानांस्तु स्ववंशजान् । तत्र यच्छन्ति लिङ्गानि दर्शयन्ति खगेश्वर

pratiṣṭhā vāyudeheṣu śayānāṃstu svavaṃśajān / tatra yacchanti liṅgāni darśayanti khageśvara

2.23.3

स्वपुत्रस्वकलत्राणि स्वबन्धुन्तत्र गच्छति । हयो गजो वृषो मर्त्योदृश्यते विकृताननः

svaputrasvakalatrāṇi svabandhuntatra gacchati / hayo gajo vṛṣo martyodṛśyate vikṛtānanaḥ

2.23.4

शयानं विपरीतं तु आत्मानं च विपर्ययम् । उत्थितः पश्यति यस्तु तद्विन्द्यात्प्रेतनिर्मितम्

śayānaṃ viparītaṃ tu ātmānaṃ ca viparyayam / utthitaḥ paśyati yastu tadvindyātpretanirmitam

2.23.5

स्वप्ने नरौ हि निगडैर्बध्यते बहुधा यदि । अन्नं च याचते स्वप्ने कुवेषः पूर्वजो मृतः

svapne narau hi nigaḍairbadhyate bahudhā yadi / annaṃ ca yācate svapne kuveṣaḥ pūrvajo mṛtaḥ

2.23.6

स्वप्ने यो भुज्यमानस्य गृहीत्वान्नं पलायते । आत्मनस्तु परो वापि तृषार्तस्तु जलं पिबेत्

svapne yo bhujyamānasya gṛhītvānnaṃ palāyate / ātmanastu paro vāpi tṛṣārtastu jalaṃ pibet

2.23.7

वृषभारोहणं स्वप्ने वृषभैः सह गच्छति । उत्पत्य गगनं याति तीर्थे याति क्षुधातुरः

vṛṣabhārohaṇaṃ svapne vṛṣabhaiḥ saha gacchati / utpatya gaganaṃ yāti tīrthe yāti kṣudhāturaḥ

2.23.8

स्ववाचा वदते यस्तु गोवृषद्विजावाजिषु । लिङ्गे गजे तथा देवे भूते प्रेते निशाचरे

svavācā vadate yastu govṛṣadvijāvājiṣu / liṅge gaje tathā deve bhūte prete niśācare

2.23.9

स्वप्नमध्ये तु पक्षीन्द्र प्रेतलिङ्गान्यनेकधा । स्वकलत्रं स्वबन्धुं वा स्वसुतं स्वपतिं विभुम् । विद्यमानं मृतं पश्येत्प्रेतदोषेण निश्चितम्

svapnamadhye tu pakṣīndra pretaliṅgānyanekadhā / svakalatraṃ svabandhuṃ vā svasutaṃ svapatiṃ vibhum / vidyamānaṃ mṛtaṃ paśyetpretadoṣeṇa niścitam

2.23.10

याचते यः परं स्वप्ने क्षुत्तृड्भ्यां च परिप्लुतः । तीर्थे गत्वा दहेत्पिण्डान्प्रेतदौषैर्न संशयः

yācate yaḥ paraṃ svapne kṣuttṛḍbhyāṃ ca pariplutaḥ / tīrthe gatvā dahetpiṇḍānpretadauṣairna saṃśayaḥ

2.23.11

निर्गच्छेद्वा गृहाद्वापि स्वप्ने पुत्रस्तथा पशुः । पिता भ्राता कलत्रं च प्रेतदोषैस्तु पश्यति

nirgacchedvā gṛhādvāpi svapne putrastathā paśuḥ / pitā bhrātā kalatraṃ ca pretadoṣaistu paśyati

2.23.12

चिह्नान्येतानि पक्षीन्द्र प्रायश्चित्तं निवेदयेत् । कृत्वा स्नानं गृहे तीर्थे श्रीवृक्षे तर्पणं जलैः

cihnānyetāni pakṣīndra prāyaścittaṃ nivedayet / kṛtvā snānaṃ gṛhe tīrthe śrīvṛkṣe tarpaṇaṃ jalaiḥ

2.23.13

कृष्णधान्यानि पूजां च प्रदद्याद्वेदपारगे । होमं कुर्याद्यथाशक्ति सम्पूर्णं वाचयेत्सुधीः

kṛṣṇadhānyāni pūjāṃ ca pradadyādvedapārage / homaṃ kuryādyathāśakti sampūrṇaṃ vācayetsudhīḥ

2.23.14

एतद्धि श्रद्धया यस्तु प्रेतलिङ्गनिदर्शनम् । पठते शृणुते वापि प्रेतचिह्नं विनश्यति

etaddhi śraddhayā yastu pretaliṅganidarśanam / paṭhate śṛṇute vāpi pretacihnaṃ vinaśyati

2.23.15