प्रेतखण्ड — Adhyaya 42

इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशे धर्मकाण्डे प्रेतकल्पे श्रीकृष्णगरुडसंवादे वृषोत्सर्गनिरूपणं नामै कचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ४२ श्रीविष्णुरुवाच । यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विन्दति मातरम् । तथा पूर्वकृतं कर्म कर्तारमनुगच्छति

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe pretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde vṛṣotsarganirūpaṇaṃ nāmai kacatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 42 śrīviṣṇuruvāca / yathā dhenusahasreṣu vatso vindati mātaram / tathā pūrvakṛtaṃ karma kartāramanugacchati

2.42.1

आदित्यो वरुणो विष्णुर्ब्रह्मा सोमो हुताशनः । शूलपाणिश्च भगवानभिनन्दति भूमिदम्

ādityo varuṇo viṣṇurbrahmā somo hutāśanaḥ / śūlapāṇiśca bhagavānabhinandati bhūmidam

2.42.2

नास्ति भमिसमं दानं नास्ति भमिसमो निधिः । नास्ति सत्यसमो धर्मो नानृतात्पातकं परम्

nāsti bhamisamaṃ dānaṃ nāsti bhamisamo nidhiḥ / nāsti satyasamo dharmo nānṛtātpātakaṃ param

2.42.3

अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च गावः । लोकत्रयं तेन भवेत्प्रदत्तं यः काञ्चनं गां च महीं च दद्यात्

agnerapatyaṃ prathamaṃ suvarṇaṃ bhūrvaiṣṇavī sūryasutāśca gāvaḥ / lokatrayaṃ tena bhavetpradattaṃ yaḥ kāñcanaṃ gāṃ ca mahīṃ ca dadyāt

2.42.4

त्रीण्याहुरतिदानानि गावः पृथ्वी सरस्वती । नरकादुद्धरन्त्येते जपपूजनहोमतः

trīṇyāhuratidānāni gāvaḥ pṛthvī sarasvatī / narakāduddharantyete japapūjanahomataḥ

2.42.5

कृत्वा बहूनि पापानि रौद्राणि विपुलानि च । अपि गोचर्ममात्रेण भूमिदानेन शुध्यति

kṛtvā bahūni pāpāni raudrāṇi vipulāni ca / api gocarmamātreṇa bhūmidānena śudhyati

2.42.6

हरन्तमपि लोभेन निरुध्यैनं निवारयेत् । स याति नरके घोरे यस्तं न परिरक्षति

harantamapi lobhena nirudhyainaṃ nivārayet / sa yāti narake ghore yastaṃ na parirakṣati

2.42.7

अकर्तव्यं न कर्तव्यं प्राणैः कण्ठगतैरपि । कर्तव्यमेव कर्तव्यमिति धर्मविदो विदुः

akartavyaṃ na kartavyaṃ prāṇaiḥ kaṇṭhagatairapi / kartavyameva kartavyamiti dharmavido viduḥ

2.42.8

आकारप्रवर्तने पापं गोसहस्रवधैःसमम् । वृत्तिच्छेदे तथा वृत्तेः करणं लक्षधेनुकम्

ākārapravartane pāpaṃ gosahasravadhaiḥsamam / vṛtticchede tathā vṛtteḥ karaṇaṃ lakṣadhenukam

2.42.9

वरमेकाप्यपहृता न तु दत्तं गवां शतम् । एकां हृत्वा शतं दत्त्वा न तेन समता भवेत्

varamekāpyapahṛtā na tu dattaṃ gavāṃ śatam / ekāṃ hṛtvā śataṃ dattvā na tena samatā bhavet

2.42.10

स्वयमेव तु यो दत्त्वा स्वयमेव प्रबाधते । स पापी नरकं याति यावदाभूतसंप्लवम्

svayameva tu yo dattvā svayameva prabādhate / sa pāpī narakaṃ yāti yāvadābhūtasaṃplavam

2.42.11

न चाश्वमेधेन तथा विधिवद्दक्षिणावता । अवृत्तिकर्शिते दीने ब्राह्मणे गक्षिते यथा

na cāśvamedhena tathā vidhivaddakṣiṇāvatā / avṛttikarśite dīne brāhmaṇe gakṣite yathā

2.42.12

न तद्भवति वेदेषु यज्ञे सुबहुदक्षिणे । यत्पुण्यं दुर्बले त्रस्ते ब्राह्मणे परिरक्षिते

na tadbhavati vedeṣu yajñe subahudakṣiṇe / yatpuṇyaṃ durbale traste brāhmaṇe parirakṣite

2.42.13

ब्रह्मस्वैश्चसुपुष्टानि वाहनानि बलानि च । युद्धकाले विशीर्यन्ते सैकताः सेतवो यथा

brahmasvaiścasupuṣṭāni vāhanāni balāni ca / yuddhakāle viśīryante saikatāḥ setavo yathā

2.42.14

स्वदत्तां परदत्तां वा यो हरेच्च वसुन्धराम् । षष्टिवर्षसहस्राणि विष्ठायां जायते कृमिः

svadattāṃ paradattāṃ vā yo harecca vasundharām / ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi viṣṭhāyāṃ jāyate kṛmiḥ

2.42.15

ब्रह्मस्वं प्रणयाद्भुक्तं दहत्यासप्तमं कुलम् । तदेव चौर्यरूपेण दहत्याचन्द्रतारकम्

brahmasvaṃ praṇayādbhuktaṃ dahatyāsaptamaṃ kulam / tadeva cauryarūpeṇa dahatyācandratārakam

2.42.16

लोहचूर्णाश्मचूर्णानि कदाचिज्जरयेत्पुमान् । ब्रह्मस्वन्त्रिषु लोकेषु कः पुमाञ्जरयिष्यति

lohacūrṇāśmacūrṇāni kadācijjarayetpumān / brahmasvantriṣu lokeṣu kaḥ pumāñjarayiṣyati

2.42.17

देवद्रव्यविनाशेन ब्रह्मस्वहरणेन च । कुलान्यकुलतां यान्ति ब्राह्मणातिक्रमेण च

devadravyavināśena brahmasvaharaṇena ca / kulānyakulatāṃ yānti brāhmaṇātikrameṇa ca

2.42.18

ब्राह्मणाति क्रमो नास्ति विप्रे विद्याविवर्जिते । ज्वलन्तमग्निमुत्सृज्य न हि भस्मनि हूयते

brāhmaṇāti kramo nāsti vipre vidyāvivarjite / jvalantamagnimutsṛjya na hi bhasmani hūyate

2.42.19

संक्रान्तौ यानि दानानि हव्यकव्यानि यानि च । सप्तकल्पक्षयं यावद्ददात्यर्कः पुनः पुनः

saṃkrāntau yāni dānāni havyakavyāni yāni ca / saptakalpakṣayaṃ yāvaddadātyarkaḥ punaḥ punaḥ

2.42.20

प्रतिग्रहाध्यापनयाजनेषु प्रतिग्रहं स्वेष्टतमं वदन्ति । प्रतिग्रहाच्छ्रुध्यति जाप्यहोमं न याजनं कर्म पुनन्ति वेदाः

pratigrahādhyāpanayājaneṣu pratigrahaṃ sveṣṭatamaṃ vadanti / pratigrahācchrudhyati jāpyahomaṃ na yājanaṃ karma punanti vedāḥ

2.42.21

सदा जापी सदा होमी परपाकविवर्जितः । रत्नपूर्णामपि महीं प्रतिगृह्णन्न लिप्यते

sadā jāpī sadā homī parapākavivarjitaḥ / ratnapūrṇāmapi mahīṃ pratigṛhṇanna lipyate

2.42.22