Adhyaya 30

त्रिंशो ऽध्यायः मदालसोवाच नित्यं नैमित्तकञ्चैव नित्यनैमित्तिकं तथा । गृहस्थस्य तु यत् कर्म तन्निशामय पुत्रक !

triṃśo 'dhyāyaḥ madālasovāca nityaṃ naimittakañcaiva nityanaimittikaṃ tathā / gṛhasthasya tu yat karma tanniśāmaya putraka !

30.1

पञ्चयज्ञाश्रितं नित्यं यदेतत् कथितं तव । नैमित्तिकं तथैवान्यत् पुत्रजन्मक्रियादिकम्

pañcayajñāśritaṃ nityaṃ yadetat kathitaṃ tava / naimittikaṃ tathaivānyat putrajanmakriyādikam

30.2

नित्यनैमित्तिकं ज्ञेयं पर्वश्राद्धादि पण्डितैः । तत्र नैमित्तिकं वक्ष्ये श्राद्धमभ्युदयं तव

nityanaimittikaṃ jñeyaṃ parvaśrāddhādi paṇḍitaiḥ / tatra naimittikaṃ vakṣye śrāddhamabhyudayaṃ tava

30.3

पुत्रजन्मनि यत्कार्यं जातकर्मसमं नरैः । विवाहादौ च कर्तव्यं सर्वं सम्यक् क्रिमोदितम्

putrajanmani yatkāryaṃ jātakarmasamaṃ naraiḥ / vivāhādau ca kartavyaṃ sarvaṃ samyak krimoditam

30.4

पितरश्चात्र सम्पूज्याः ख्याता नान्दीमुखास्तु ये । पिण्डांश्च दधिसंमिश्रान् दद्याद् यवसमन्वितान्

pitaraścātra sampūjyāḥ khyātā nāndīmukhāstu ye / piṇḍāṃśca dadhisaṃmiśrān dadyād yavasamanvitān

30.5

उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वा यजमानः समाहितः । वैश्वदेवविहीनं तत् केचिदिच्छन्ति मानवाः

udaṅmukhaḥ prāṅmukho vā yajamānaḥ samāhitaḥ / vaiśvadevavihīnaṃ tat kecidicchanti mānavāḥ

30.6

युग्माश्चात्र द्विजाः कार्यास्ते च पूज्याः प्रदक्षिणम् । एतन्नैमित्तिकं वृद्धौ तथान्यच्चौर्ध्वदेहिकम्

yugmāścātra dvijāḥ kāryāste ca pūjyāḥ pradakṣiṇam / etannaimittikaṃ vṛddhau tathānyaccaurdhvadehikam

30.7

मृताहनि च कर्तव्यमेकोद्दिष्टं शृणुष्व तत् । दैवहीनं तथा कार्यं तथैवैकपवित्रकम्

mṛtāhani ca kartavyamekoddiṣṭaṃ śṛṇuṣva tat / daivahīnaṃ tathā kāryaṃ tathaivaikapavitrakam

30.8

आवाहनं न कर्तव्यमग्नौकरणवर्जितम् । प्रेतस्य पिण्डमेकञ्च दद्यादुच्छिष्टसन्निधौ

āvāhanaṃ na kartavyamagnaukaraṇavarjitam / pretasya piṇḍamekañca dadyāducchiṣṭasannidhau

30.9

तिलोदकं चापसव्यं तन्नामस्मरणान्वितम् । अक्षय्यममुकस्येति स्थाने विप्रविसर्जने

tilodakaṃ cāpasavyaṃ tannāmasmaraṇānvitam / akṣayyamamukasyeti sthāne vipravisarjane

30.10

अभिरण्यतामिति ब्रूयाद् ब्रूयुस्ते ऽभिरताः स्म ह । प्रतिमासं भवेदेतत् कार्यमा वत्सरं नरैः

abhiraṇyatāmiti brūyād brūyuste 'bhiratāḥ sma ha / pratimāsaṃ bhavedetat kāryamā vatsaraṃ naraiḥ

30.11

अथ संवत्सरे पूर्णे यदा वा क्रियते नरैः । सपिण्डीकरणं कार्यं तस्यापि विधिरुच्यते

atha saṃvatsare pūrṇe yadā vā kriyate naraiḥ / sapiṇḍīkaraṇaṃ kāryaṃ tasyāpi vidhirucyate

30.12

तच्चापि दैवरहितमेकार्घ्यैकपवित्रकम् । नैवाग्नौकरणं तत्र तच्चावाहनवर्जितम्

taccāpi daivarahitamekārghyaikapavitrakam / naivāgnaukaraṇaṃ tatra taccāvāhanavarjitam

30.13

अपसव्यञ्च तत्रापि भोजयेदयुजो द्विजान् । विशेषस्तत्र चान्यो ऽस्ति प्रतिमासं क्रियाधिकः

apasavyañca tatrāpi bhojayedayujo dvijān / viśeṣastatra cānyo 'sti pratimāsaṃ kriyādhikaḥ

30.14

तं कथ्यमानमेकाग्रो वदन्त्या मे निशामय । तिलगन्धोदकैर्युक्तं तत्र पात्रचतुष्टयम्

taṃ kathyamānamekāgro vadantyā me niśāmaya / tilagandhodakairyuktaṃ tatra pātracatuṣṭayam

30.15

कुर्यात् पितॄणां त्रितयमेकं प्रेतस्य पुत्रक । पात्रत्रये प्रेतपात्रमर्घ्यञ्चैव प्रसेचयेत्

kuryāt pitṝṇāṃ tritayamekaṃ pretasya putraka / pātratraye pretapātramarghyañcaiva prasecayet

30.16

ये समाना इति जपन् पूर्ववच्छेषमाचरेत् । स्त्रीणामप्येवमेवैतदेकीद्दिष्टमुदाहृतम्

ye samānā iti japan pūrvavaccheṣamācaret / strīṇāmapyevamevaitadekīddiṣṭamudāhṛtam

30.17

सपिण्डीकरणं तासां पुत्राभावे न विद्यते । प्रतिसंवत्सरं कार्यमेकोद्दिष्टं नरैः स्त्रियाः

sapiṇḍīkaraṇaṃ tāsāṃ putrābhāve na vidyate / pratisaṃvatsaraṃ kāryamekoddiṣṭaṃ naraiḥ striyāḥ

30.18

मृताहनि यथान्यायं नृणां यद्वदिहोदितम् । पुत्राभावे सपिण्डास्तु तदभावे सहोदकाः

mṛtāhani yathānyāyaṃ nṛṇāṃ yadvadihoditam / putrābhāve sapiṇḍāstu tadabhāve sahodakāḥ

30.19

मातुः सपिण्डा ये च स्युर्ये च मातुः सहोदकाः । कुर्युरेनं विधिं सम्यगपुत्रस्य सुतासुतः

mātuḥ sapiṇḍā ye ca syurye ca mātuḥ sahodakāḥ / kuryurenaṃ vidhiṃ samyagaputrasya sutāsutaḥ

30.20

कुर्युर्मातामहायैवं पुत्रिकास्तनयास्तथा । द्व्यामुष्यायणसंज्ञास्तु मातामहपितामहान्

kuryurmātāmahāyaivaṃ putrikāstanayāstathā / dvyāmuṣyāyaṇasaṃjñāstu mātāmahapitāmahān

30.21

पूजयेयुर्यथान्यायं श्राद्धैर्नैमित्तिकैरपि । सर्वाभावे स्त्रियः कुर्युः स्वभर्तॄणाममन्त्रकम्

pūjayeyuryathānyāyaṃ śrāddhairnaimittikairapi / sarvābhāve striyaḥ kuryuḥ svabhartṝṇāmamantrakam

30.22

तदभावे च नृपतिः कारयेत् स्वकुटुम्बिना । तज्जातीयैर्नरैः सम्याग् दाहाद्याः सकलाः क्रियाः

tadabhāve ca nṛpatiḥ kārayet svakuṭumbinā / tajjātīyairnaraiḥ samyāg dāhādyāḥ sakalāḥ kriyāḥ

30.23

सर्वेषामेव वर्णानां बान्धवो नृपतिर्यतः । एतास्ते कथिता वत्स ! नित्यनैमित्तकास्तथा

sarveṣāmeva varṇānāṃ bāndhavo nṛpatiryataḥ / etāste kathitā vatsa ! nityanaimittakāstathā

30.24

क्रियां श्राद्धाश्रयामन्यां नित्यनैमित्तिकीं शृणु । दर्शस्तत्र निमित्तं वै कालश्चन्द्रक्षयात्मकः । नित्यातां नियतः कालस्तस्याः संसूचयत्यथ

kriyāṃ śrāddhāśrayāmanyāṃ nityanaimittikīṃ śṛṇu / darśastatra nimittaṃ vai kālaścandrakṣayātmakaḥ / nityātāṃ niyataḥ kālastasyāḥ saṃsūcayatyatha

30.25