Adhyaya 65

मार्कण्डेय उवाच ततः स ताभिः सहितः पत्नीभिरमरद्युतिः । रराम तस्मिन् शैलेन्द्रे रम्यकानननिर्झरे

mārkaṇḍeya uvāca tataḥ sa tābhiḥ sahitaḥ patnībhiramaradyutiḥ / rarāma tasmin śailendre ramyakānananirjhare

65.1

सर्वोपभोगरत्नानि मधूनि मधुराणि च । निधयः समुपाजह्रुः पद्मिन्या वशवर्तिनः

sarvopabhogaratnāni madhūni madhurāṇi ca / nidhayaḥ samupājahruḥ padminyā vaśavartinaḥ

65.2

स्त्रजो वस्त्राण्यलङ्कारान् गन्धाढ्यमनुलेपनम् । आसनान्यतिशुभ्राणि काञ्चनानि यथेच्छया

strajo vastrāṇyalaṅkārān gandhāḍhyamanulepanam / āsanānyatiśubhrāṇi kāñcanāni yathecchayā

65.3

सौवर्णानि महाभाग ! करकान् भाजनानि च । तथा शय्याश्च विविधा दिव्यैरास्तरणैर्युताः

sauvarṇāni mahābhāga ! karakān bhājanāni ca / tathā śayyāśca vividhā divyairāstaraṇairyutāḥ

65.4

एवं स ताभिः सहितो दिव्यगन्धाधिवासिते । रराम स्वरुचिर्भाभिर्भासिते वरपर्वते

evaṃ sa tābhiḥ sahito divyagandhādhivāsite / rarāma svarucirbhābhirbhāsite varaparvate

65.5

ताश्चापि सह तेनेति लेभिरे मुदमुत्तमाम् । रममाणा यथा स्वर्गे तथा तत्र शिलोच्चये

tāścāpi saha teneti lebhire mudamuttamām / ramamāṇā yathā svarge tathā tatra śiloccaye

65.6

कलहंसी जगादैकां चक्रवाकीं जले सतीम् । तस्य तासाञ्च ललिते सम्बन्धे च स्पृहावती

kalahaṃsī jagādaikāṃ cakravākīṃ jale satīm / tasya tāsāñca lalite sambandhe ca spṛhāvatī

65.7

धन्यो ऽयमतिपुण्यो ऽयं यो ऽय यौवनगोचरः । दयिताभिः सहैताभिर्भुङ्क्ते भोगानभीप्सितान्

dhanyo 'yamatipuṇyo 'yaṃ yo 'ya yauvanagocaraḥ / dayitābhiḥ sahaitābhirbhuṅkte bhogānabhīpsitān

65.8

सन्ति यौवनिनः श्लाघ्यास्तत्पत्न्यो नातिशोभनाः । जगत्यामल्पकाः पत्न्यः पतयश्चातिशोभनाः

santi yauvaninaḥ ślāghyāstatpatnyo nātiśobhanāḥ / jagatyāmalpakāḥ patnyaḥ patayaścātiśobhanāḥ

65.9

अभीष्टा कस्यचित् कान्ता कान्तः कस्याश्चिदीप्सितः । परस्परानुरागाढ्यं दाम्पत्यमतिदुर्लभम्

abhīṣṭā kasyacit kāntā kāntaḥ kasyāścidīpsitaḥ / parasparānurāgāḍhyaṃ dāmpatyamatidurlabham

65.10

धन्यो ऽयं दयिताभीष्टो ह्येताश्चास्यातिवल्लभाः । परस्परानुरागो हि धन्यानामेव जायते

dhanyo 'yaṃ dayitābhīṣṭo hyetāścāsyātivallabhāḥ / parasparānurāgo hi dhanyānāmeva jāyate

65.11

एतन्निशम्यवचनं कलहंसीसमीरितम् । उवाच चक्रवाकी तां नातिविस्मितमानसा

etanniśamyavacanaṃ kalahaṃsīsamīritam / uvāca cakravākī tāṃ nātivismitamānasā

65.12

नायं धन्यो यतो लज्जा नान्यस्त्रीसन्निकर्षतः । अन्यां स्त्रियमयं भुङ्क्ते न सर्वास्वस्य मानसम्

nāyaṃ dhanyo yato lajjā nānyastrīsannikarṣataḥ / anyāṃ striyamayaṃ bhuṅkte na sarvāsvasya mānasam

65.13

चित्तानुराग एकस्मिन्नधिष्ठाने यतः सखि । ततो हि प्रीतिमानेष भार्यासु भविता कथम्

cittānurāga ekasminnadhiṣṭhāne yataḥ sakhi / tato hi prītimāneṣa bhāryāsu bhavitā katham

65.14

एता न दयिताः पत्युर्नैतासां दयितः पतिः । विनोदमात्रमेवैता यथा परिजनो ऽपरः

etā na dayitāḥ patyurnaitāsāṃ dayitaḥ patiḥ / vinodamātramevaitā yathā parijano 'paraḥ

65.15

एतासाञ्च यदिष्टो ऽयं तत् किं प्राणान्न मुञ्चति । आलिङ्गत्यपरां कान्तां ध्यातो वै कान्तयान्यया

etāsāñca yadiṣṭo 'yaṃ tat kiṃ prāṇānna muñcati / āliṅgatyaparāṃ kāntāṃ dhyāto vai kāntayānyayā

65.16

विद्याप्रदानमूल्येन विक्रीतो ह्येष भृत्यवत् । प्रवर्तते न हि प्रेम समं बह्वीषु तिष्ठति

vidyāpradānamūlyena vikrīto hyeṣa bhṛtyavat / pravartate na hi prema samaṃ bahvīṣu tiṣṭhati

65.17

कलहंसि ! पतिर्धन्यो मम धन्याहमेव च । यस्यैकस्याञ्चिरं चित्तं यस्याश्चैकत्र संस्थितम्

kalahaṃsi ! patirdhanyo mama dhanyāhameva ca / yasyaikasyāñciraṃ cittaṃ yasyāścaikatra saṃsthitam

65.18

सर्वसत्त्वरुतज्ञो ऽसौ स्वरोचिरपराजितः । निशम्य लज्जितो दध्यौ सत्यमेव हि नानृतम्

sarvasattvarutajño 'sau svarociraparājitaḥ / niśamya lajjito dadhyau satyameva hi nānṛtam

65.19

ततो वर्षशते याते रममाणो महागिरौ । रममाणः समं ताभिर्ददर्श पुरतो मृगम्

tato varṣaśate yāte ramamāṇo mahāgirau / ramamāṇaḥ samaṃ tābhirdadarśa purato mṛgam

65.20

सुस्निग्धपीनावयवं मृगयूथविहारिणम् । वासिताभिः सुरूपाभिर्मृगीभिः परिवारितम्

susnigdhapīnāvayavaṃ mṛgayūthavihāriṇam / vāsitābhiḥ surūpābhirmṛgībhiḥ parivāritam

65.21

आकृष्टघ्राणपुटका जिघ्रन्तीस्तास्ततो मृगीः । उवाच स मृगो रामा लज्जात्यागेन गम्यताम्

ākṛṣṭaghrāṇapuṭakā jighrantīstāstato mṛgīḥ / uvāca sa mṛgo rāmā lajjātyāgena gamyatām

65.22

नाहं स्वरोचिस्तच्छीलो न चैवाहं सुलोचनाः । निर्लज्जा बहवः सन्ति तादृशास्तत्र गच्छतः

nāhaṃ svarocistacchīlo na caivāhaṃ sulocanāḥ / nirlajjā bahavaḥ santi tādṛśāstatra gacchataḥ

65.23

एका त्वनेकानुगता यथा हासास्पदं जने । अनेकाभिस्तथैवैको बोगदृष्ट्या निरीक्षितः

ekā tvanekānugatā yathā hāsāspadaṃ jane / anekābhistathaivaiko bogadṛṣṭyā nirīkṣitaḥ

65.24

तस्य धर्मक्रियाहानिरहन्यहनि जायते । सक्तो ऽन्यभार्यया चान्यकामासक्तः सदैव सः

tasya dharmakriyāhānirahanyahani jāyate / sakto 'nyabhāryayā cānyakāmāsaktaḥ sadaiva saḥ

65.25

यस्तादृशो ऽन्यस्तच्छीलः परलोकपराङ्मुखः । तं कामयत भद्रं वो नाहं तुल्यः स्वरोचिषा

yastādṛśo 'nyastacchīlaḥ paralokaparāṅmukhaḥ / taṃ kāmayata bhadraṃ vo nāhaṃ tulyaḥ svarociṣā

65.26