Adhyaya 92
देवीमाहात्म्यम् — Devi Mahatmya chapter 12 of 13
देव्युवाच एभिः स्तवैश्च मां नित्यं स्तोष्यते यः समाहितः । तस्याहं सकलां बाधां नाशयिष्याम्यसंशयम्
devyuvāca ebhiḥ stavaiśca māṃ nityaṃ stoṣyate yaḥ samāhitaḥ / tasyāhaṃ sakalāṃ bādhāṃ nāśayiṣyāmyasaṃśayam
92.1
मधुकैटभानाशं च महिषासुरघातनम् । कीर्तयिष्यिन्ति ये तद्वद् वधं शुम्भनिशुम्भयोः
madhukaiṭabhānāśaṃ ca mahiṣāsuraghātanam / kīrtayiṣyinti ye tadvad vadhaṃ śumbhaniśumbhayoḥ
92.2
अष्टम्यां च चतुर्दश्यां नवम्यां चैकचेतसः । स्तोष्यन्ति चैव ये भक्त्या मम माहात्म्यमुत्तमम्
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ navamyāṃ caikacetasaḥ / stoṣyanti caiva ye bhaktyā mama māhātmyamuttamam
92.3
न तेषां दुष्कृतं किञ्चिद् दुष्कृतोत्था न चापदः । भविष्यति न दारिद्रयं न चैवेष्टवियोजनम्
na teṣāṃ duṣkṛtaṃ kiñcid duṣkṛtotthā na cāpadaḥ / bhaviṣyati na dāridrayaṃ na caiveṣṭaviyojanam
92.4
शत्रुतो न भयं तस्य दस्युतो वा न राजतः । न शस्त्रानलतोयौघात् कदाचित् सम्भविष्यति
śatruto na bhayaṃ tasya dasyuto vā na rājataḥ / na śastrānalatoyaughāt kadācit sambhaviṣyati
92.5
तस्मान्ममैतन्माहात्म्यं पठितव्यं सहाहितैः । श्रोतव्यं च सदा भक्त्या परं स्वस्त्ययनं महत्
tasmānmamaitanmāhātmyaṃ paṭhitavyaṃ sahāhitaiḥ / śrotavyaṃ ca sadā bhaktyā paraṃ svastyayanaṃ mahat
92.6
उपसर्गानशेषांस्तु महामारीसमुद्भवान् । तथा त्रिविधमुत्पातं माहात्म्यं शमयेन्मम
upasargānaśeṣāṃstu mahāmārīsamudbhavān / tathā trividhamutpātaṃ māhātmyaṃ śamayenmama
92.7
यत्रैतत् पठ्यते सम्यङ्नित्यमायतने मम । सदा न तद्विमोक्ष्यामि सांनिध्यं तत्र मे स्थितम्
yatraitat paṭhyate samyaṅnityamāyatane mama / sadā na tadvimokṣyāmi sāṃnidhyaṃ tatra me sthitam
92.8
बलिप्रदाने पूजायामग्निकार्ये महोत्सवे । सर्वं ममैतच्चरितमुच्चार्यं श्राव्यमेव च
balipradāne pūjāyāmagnikārye mahotsave / sarvaṃ mamaitaccaritamuccāryaṃ śrāvyameva ca
92.9
जानताजानता वापि बलिपूजां तथा कृताम् । प्रतीच्छिष्याम्यहं प्रीत्या वह्निहोमं तथा कृतम्
jānatājānatā vāpi balipūjāṃ tathā kṛtām / pratīcchiṣyāmyahaṃ prītyā vahnihomaṃ tathā kṛtam
92.10
शरत्काले महापूजा क्रियते या च वार्षिकी । तस्यां ममैतन्माहात्म्यं श्रुत्वा भक्तिसमन्वितः
śaratkāle mahāpūjā kriyate yā ca vārṣikī / tasyāṃ mamaitanmāhātmyaṃ śrutvā bhaktisamanvitaḥ
92.11
सर्वबाधाविनिर्मृक्तो धनधान्यसमन्वितः । मनुष्यो मत्प्रसादेन भविष्यति न संशयः
sarvabādhāvinirmṛkto dhanadhānyasamanvitaḥ / manuṣyo matprasādena bhaviṣyati na saṃśayaḥ
92.12
श्रुत्वा ममैतन्माहात्म्यं तथोत्पत्तीः पृथक् शुभाः । पराक्रमं च युद्धेषु जायते निर्भयः पुमान्
śrutvā mamaitanmāhātmyaṃ tathotpattīḥ pṛthak śubhāḥ / parākramaṃ ca yuddheṣu jāyate nirbhayaḥ pumān
92.13
रिपवः संक्षयं यान्ति कल्याणं चोपपद्यते । नन्दते च कुलं पुंसां माहात्म्यं मम शृण्वताम्
ripavaḥ saṃkṣayaṃ yānti kalyāṇaṃ copapadyate / nandate ca kulaṃ puṃsāṃ māhātmyaṃ mama śṛṇvatām
92.14
शान्तिकर्मणि सर्वत्र तथा दुः स्वप्नदर्शने । ग्रहपीडासु चोग्रासु माहात्म्यं शृणुयान्मम
śāntikarmaṇi sarvatra tathā duḥ svapnadarśane / grahapīḍāsu cogrāsu māhātmyaṃ śṛṇuyānmama
92.15
उपसर्गाः शमं यान्ति ग्रहपीडाश्च दारुणाः । दुः स्वप्नं च नृभिर्दृष्टं सुस्वप्नमुपजायते
upasargāḥ śamaṃ yānti grahapīḍāśca dāruṇāḥ / duḥ svapnaṃ ca nṛbhirdṛṣṭaṃ susvapnamupajāyate
92.16
बालग्रहाभिभूतानां बालानां शान्तिकारकम् । संघातभेदे च नृणां मैत्रीकरणमुत्तमम्
bālagrahābhibhūtānāṃ bālānāṃ śāntikārakam / saṃghātabhede ca nṛṇāṃ maitrīkaraṇamuttamam
92.17
दुर्वृत्तानामशेषाणां बलहानिकरं परम् । रक्षोभूतपिशाचानां पठनादेव नाशनम्
durvṛttānāmaśeṣāṇāṃ balahānikaraṃ param / rakṣobhūtapiśācānāṃ paṭhanādeva nāśanam
92.18
सर्वं ममैतन्माहात्म्यं मम सन्निधिकारकम्
sarvaṃ mamaitanmāhātmyaṃ mama sannidhikārakam
92.19
पशुपुष्पार्घ्यधूपैश्च गन्धदीपैस्तथोत्तमैः । विप्राणां भोजनैर्हेमैः प्रोक्षणीयैरहर्निशम्
paśupuṣpārghyadhūpaiśca gandhadīpaistathottamaiḥ / viprāṇāṃ bhojanairhemaiḥ prokṣaṇīyairaharniśam
92.20
अन्यैश्च विविधैर्भोगैः प्रदानैर्वत्सरेण या । प्रीतिर्मे क्रियते सास्मिन् सकृत्सुचरिते श्रुते
anyaiśca vividhairbhogaiḥ pradānairvatsareṇa yā / prītirme kriyate sāsmin sakṛtsucarite śrute
92.21
श्रुतं हरति पापानि तथाऽरोग्यं प्रयच्छति । रक्षां करोति भूतेभ्यो जन्मनां कीर्तनं मम
śrutaṃ harati pāpāni tathā'rogyaṃ prayacchati / rakṣāṃ karoti bhūtebhyo janmanāṃ kīrtanaṃ mama
92.22
युद्धेषु चरितं यन्मे दुष्टदैत्यनिबर्हणम् । तस्मिन् श्रुते वैरिकृतं भयं पुंसां न जायते
yuddheṣu caritaṃ yanme duṣṭadaityanibarhaṇam / tasmin śrute vairikṛtaṃ bhayaṃ puṃsāṃ na jāyate
92.23
युष्माभिः स्तुतयो याश्च याश्च ब्रह्मर्षिभिः कृताः । ब्रह्मणा च कृतास्तास्तु प्रयच्छन्ति शुभां गतिम्
yuṣmābhiḥ stutayo yāśca yāśca brahmarṣibhiḥ kṛtāḥ / brahmaṇā ca kṛtāstāstu prayacchanti śubhāṃ gatim
92.24
अरण्ये प्रान्तरे वापि दावाग्निपरिवारितः । दस्युभिर्वा वृतः शून्ये गृहीतो वापि शत्रुभिः
araṇye prāntare vāpi dāvāgniparivāritaḥ / dasyubhirvā vṛtaḥ śūnye gṛhīto vāpi śatrubhiḥ
92.25
सिंहव्याघ्रानुयातो वा वने वा वनहस्तिभिः । राज्ञा क्रुद्धेन चाज्ञप्तो वध्यो बन्धगतो ऽपि वा
siṃhavyāghrānuyāto vā vane vā vanahastibhiḥ / rājñā kruddhena cājñapto vadhyo bandhagato 'pi vā
92.26
आघूर्णितो वा वातेन स्थितः पोते महार्णवे । पतत्सु चापि शस्त्रेषु संग्रामे भृशदारुणे
āghūrṇito vā vātena sthitaḥ pote mahārṇave / patatsu cāpi śastreṣu saṃgrāme bhṛśadāruṇe
92.27
सर्वाबाधासु घोरासु वेदनाभ्यर्दितो ऽपि वा । स्मरन्ममैतच्छरितं नरो मुच्येत सङ्कटात्
sarvābādhāsu ghorāsu vedanābhyardito 'pi vā / smaranmamaitaccharitaṃ naro mucyeta saṅkaṭāt
92.28
मम प्रभावात्सिंहाद्या दस्यवो वैरिणस्तथा । दूरादेव पलायन्ते स्मरतश्चरितं मम
mama prabhāvātsiṃhādyā dasyavo vairiṇastathā / dūrādeva palāyante smarataścaritaṃ mama
92.29
ऋषिरुवाच इत्युक्त्वा सा भगवती चण्डिका चण्डविक्रमा । पश्यतामेव देवानां तत्रैवान्तरधीयत
ṛṣiruvāca ityuktvā sā bhagavatī caṇḍikā caṇḍavikramā / paśyatāmeva devānāṃ tatraivāntaradhīyata
92.30
ते ऽपि देव्या निरातङ्का स्वाधिकारान् यथा पुरा । यज्ञभागभुजः सर्वे चक्रुर्विनिहतारयः
te 'pi devyā nirātaṅkā svādhikārān yathā purā / yajñabhāgabhujaḥ sarve cakrurvinihatārayaḥ
92.31
दैत्याश्च देव्या निहते शुम्भे देवरिपौ युधि । जगद्विध्वंसके तस्मिन् महोग्रे ऽतुलविक्रमे । निशुम्भे च महावीर्ये शेषाः पातालमाययुः
daityāśca devyā nihate śumbhe devaripau yudhi / jagadvidhvaṃsake tasmin mahogre 'tulavikrame / niśumbhe ca mahāvīrye śeṣāḥ pātālamāyayuḥ
92.32
एवं भगवती देवी सा नित्यापि पुनः पुनः । सम्भूय कुरुते भूप जगतः परिपालनम्
evaṃ bhagavatī devī sā nityāpi punaḥ punaḥ / sambhūya kurute bhūpa jagataḥ paripālanam
92.33
तयैतन्मोह्यते विश्वं सैव विश्वं प्रसूयते । सा याचिता च विज्ञानं तुष्टा ऋद्धिं प्रयच्छति
tayaitanmohyate viśvaṃ saiva viśvaṃ prasūyate / sā yācitā ca vijñānaṃ tuṣṭā ṛddhiṃ prayacchati
92.34
व्याप्तं तयैतत्सकलं ब्रह्माण्डं मनुजेश्वर । महाकाल्या महाकाले महाकारीस्वरूपया
vyāptaṃ tayaitatsakalaṃ brahmāṇḍaṃ manujeśvara / mahākālyā mahākāle mahākārīsvarūpayā
92.35
सैव काले महामारी सैव सृष्टिर्भवत्यजा । स्थितिं करोति भूतानां सैव काले सनातनी
saiva kāle mahāmārī saiva sṛṣṭirbhavatyajā / sthitiṃ karoti bhūtānāṃ saiva kāle sanātanī
92.36
भवकाले नृणां सैव लक्ष्मीर्वृद्धिप्रदा गृहे । सैवाभावे तथालक्ष्मीर्विनाशायोपजायते
bhavakāle nṛṇāṃ saiva lakṣmīrvṛddhipradā gṛhe / saivābhāve tathālakṣmīrvināśāyopajāyate
92.37
स्तुता सम्पूजिता पुष्पैर्धूपगन्धादिबिस्तथा । ददाति वित्तं पुत्रांश्च मतिं धर्मे गतिं शुभाम्
stutā sampūjitā puṣpairdhūpagandhādibistathā / dadāti vittaṃ putrāṃśca matiṃ dharme gatiṃ śubhām
92.38