वायवीयसंहिता पूर्वभाग — Adhyaya 2

सूत उवाच पुरा कालेन महता कल्पेतीते पुनःपुनः अस्मिन्नुपस्थिते कल्पे प्रवृत्ते सृष्ठिकर्मणि

sūta uvāca purā kālena mahatā kalpetīte punaḥpunaḥ asminnupasthite kalpe pravṛtte sṛṣṭhikarmaṇi

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.1

प्रतिष्ठितायां वार्तायां प्रबुद्धासु प्रजासु च मुनीनां षट्कुलीयानां ब्रुवतामितरेतरम्

pratiṣṭhitāyāṃ vārtāyāṃ prabuddhāsu prajāsu ca munīnāṃ ṣaṭkulīyānāṃ bruvatāmitaretaram

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.2

इदं परमिदं नेति विवादस्सुमहानभूत् परस्य दुर्निरूपत्वान्न जातस्तत्र निश्चयः

idaṃ paramidaṃ neti vivādassumahānabhūt parasya durnirūpatvānna jātastatra niścayaḥ

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.3

ते ऽभिजग्मुर्विधातारं द्रष्टुं ब्रह्माणमव्ययम् यत्रास्ते भगवान् ब्रह्मा स्तूयमानस्सुरासुरैः

te 'bhijagmurvidhātāraṃ draṣṭuṃ brahmāṇamavyayam yatrāste bhagavān brahmā stūyamānassurāsuraiḥ

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.4

मेरुशृंगे शुभे रम्ये देवदानवसंकुले सिद्धचारणसंवादे यक्षगंधर्वसेविते

meruśṛṃge śubhe ramye devadānavasaṃkule siddhacāraṇasaṃvāde yakṣagaṃdharvasevite

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.5

विहंगसंघसंघुष्टे मणिविद्रुमभूषिते निकुंजकंदरदरीगृहानिर्झरशोभिते

vihaṃgasaṃghasaṃghuṣṭe maṇividrumabhūṣite nikuṃjakaṃdaradarīgṛhānirjharaśobhite

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.6

तत्र ब्रह्मवनं नाम नानामृगसमाकुलम् दशयोजनविस्तीर्णं शतयोजनमायतम्

tatra brahmavanaṃ nāma nānāmṛgasamākulam daśayojanavistīrṇaṃ śatayojanamāyatam

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.7

सुरसामलपानीयपूर्णरम्यसरोवरम् मत्तभ्रमरसंछन्नरम्यपुष्पितपादपम्

surasāmalapānīyapūrṇaramyasarovaram mattabhramarasaṃchannaramyapuṣpitapādapam

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.8

तरुणादित्यसंकाशं तत्र चारु महत्पुरम् दुर्धर्षबलदृप्तानां दैत्यदानवरक्षसाम्

taruṇādityasaṃkāśaṃ tatra cāru mahatpuram durdharṣabaladṛptānāṃ daityadānavarakṣasām

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.9

तप्तजांबूनदमयं प्रांशुप्राकारतोरणम् निर्व्यूहवलभीकूटप्रतोलीशतमंडितम्

taptajāṃbūnadamayaṃ prāṃśuprākāratoraṇam nirvyūhavalabhīkūṭapratolīśatamaṃḍitam

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.10

महार्हमणिचित्राभिर्लेलिहानमिवांबरम् महाभवनकोटीभिरनेकाभिरलंकृतम्

mahārhamaṇicitrābhirlelihānamivāṃbaram mahābhavanakoṭībhiranekābhiralaṃkṛtam

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.11

तस्मिन्निवसति ब्रह्मा सभ्यैः सार्धं प्रजापतिः तत्र गत्वा महात्मानं साक्षाल्लोकपितामहम्

tasminnivasati brahmā sabhyaiḥ sārdhaṃ prajāpatiḥ tatra gatvā mahātmānaṃ sākṣāllokapitāmaham

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.12

दद्दशुर्मुनयो देवा देवर्षिगणसेवितम् शुद्धचामीकरप्रख्यं सर्वाभरणभूषितम्

daddaśurmunayo devā devarṣigaṇasevitam śuddhacāmīkaraprakhyaṃ sarvābharaṇabhūṣitam

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.13

प्रसन्नवदनं सौम्यं पद्मपत्रायतेक्षणम् दिव्यकांतिसमायुक्तं दिव्यगंधानुलेपनम्

prasannavadanaṃ saumyaṃ padmapatrāyatekṣaṇam divyakāṃtisamāyuktaṃ divyagaṃdhānulepanam

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.14

दिव्यशुक्लांबरधरं दिव्यमालाविभूषितम् सुरासुरेन्द्रयोगींद्रवंद्यमानपदांबुजम्

divyaśuklāṃbaradharaṃ divyamālāvibhūṣitam surāsurendrayogīṃdravaṃdyamānapadāṃbujam

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.15

सर्वलक्षणयुक्तांग्या लब्धचामरहस्तया भ्राजमानं सरस्वत्या प्रभयेव दिवाकरम्

sarvalakṣaṇayuktāṃgyā labdhacāmarahastayā bhrājamānaṃ sarasvatyā prabhayeva divākaram

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.16

तं दृष्ट्वा मुनयस्सर्वे प्रसन्नवदनेक्षणाः शिरस्यंजलिमाधाय तुष्टुवुस्सुरपुंगवम्

taṃ dṛṣṭvā munayassarve prasannavadanekṣaṇāḥ śirasyaṃjalimādhāya tuṣṭuvussurapuṃgavam

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.17

मुनय ऊचुः नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं सर्गस्थित्यंतहेतवे पुरुषाय पुराणाय ब्रह्मणे परमात्मने

munaya ūcuḥ namastrimūrtaye tubhyaṃ sargasthityaṃtahetave puruṣāya purāṇāya brahmaṇe paramātmane

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.18

नमः प्रधानदेहाय प्रधानक्षोभकारिणे त्रयोविंशतिभेदेन विकृतायाविकारिणे

namaḥ pradhānadehāya pradhānakṣobhakāriṇe trayoviṃśatibhedena vikṛtāyāvikāriṇe

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.19

नमो ब्रह्माण्डदेहाय ब्रह्मांडोदरवर्तिने तत्र संसिद्धकार्याय संसिद्धकरणाय च

namo brahmāṇḍadehāya brahmāṃḍodaravartine tatra saṃsiddhakāryāya saṃsiddhakaraṇāya ca

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.20

नमोस्तु सर्वलोकाय सर्वलोकविधायिने सर्वात्मदेहसंयोग वियोगविधिहेतवे

namostu sarvalokāya sarvalokavidhāyine sarvātmadehasaṃyoga viyogavidhihetave

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.21

त्वयैव निखिलं सृष्टं संहृतं पालितं जगत् तथापि मायया नाथ न विद्मस्त्वां पितामह

tvayaiva nikhilaṃ sṛṣṭaṃ saṃhṛtaṃ pālitaṃ jagat tathāpi māyayā nātha na vidmastvāṃ pitāmaha

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.22

सूत उवाच एवं ब्रह्मा महाभागैर्महर्षिभिरभिष्टुतः प्राह गंभीरया वाचा मुनीन् प्रह्लादयन्निव

sūta uvāca evaṃ brahmā mahābhāgairmaharṣibhirabhiṣṭutaḥ prāha gaṃbhīrayā vācā munīn prahlādayanniva

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.23

ब्रह्मोवाच ऋषयो हे महाभागा महासत्त्वा महौजसः किमर्थं सहितास्सर्वे यूयमत्र समागताः

brahmovāca ṛṣayo he mahābhāgā mahāsattvā mahaujasaḥ kimarthaṃ sahitāssarve yūyamatra samāgatāḥ

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.24

तमेवंवादिनं देवं ब्रह्माणं ब्रह्मवित्तमाः वाग्भिर्विनयगर्भाभिस्सर्वे प्रांजलयो ऽब्रुवन्

tamevaṃvādinaṃ devaṃ brahmāṇaṃ brahmavittamāḥ vāgbhirvinayagarbhābhissarve prāṃjalayo 'bruvan

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.25

मुनय ऊचुः भगवन्नंधकारेण महता वयमावृताः खिन्ना विवदमानाश्च न पश्यामो ऽत्र यत्परम्

munaya ūcuḥ bhagavannaṃdhakāreṇa mahatā vayamāvṛtāḥ khinnā vivadamānāśca na paśyāmo 'tra yatparam

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.26

त्वं हि सर्वजगद्धाता सर्वकारणकारणम् त्वया ह्यविदितं नाथ नेह किंचन विद्यते

tvaṃ hi sarvajagaddhātā sarvakāraṇakāraṇam tvayā hyaviditaṃ nātha neha kiṃcana vidyate

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.27

कः पुमान् सर्वसत्त्वेभ्यः पुराणः पुरुषः परः विशुद्धः परिपूर्णश्च शाश्वतः परमेश्वरः

kaḥ pumān sarvasattvebhyaḥ purāṇaḥ puruṣaḥ paraḥ viśuddhaḥ paripūrṇaśca śāśvataḥ parameśvaraḥ

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.28

केनैव चित्रकृत्येन प्रथमं सृज्यते जगत् तत्त्वं वद महाप्राज्ञ स्वसंदेहापनुत्तये

kenaiva citrakṛtyena prathamaṃ sṛjyate jagat tattvaṃ vada mahāprājña svasaṃdehāpanuttaye

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.29

एवं पृष्टस्तदा ब्रह्मा विस्मयस्मेरवीक्षणः देवानां दानवानां च मुनीनामपि सन्निधौ

evaṃ pṛṣṭastadā brahmā vismayasmeravīkṣaṇaḥ devānāṃ dānavānāṃ ca munīnāmapi sannidhau

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.30

उत्थाय सुचिरं ध्यात्वा रुद्र इत्युद्धरन् गिरिम् आनंदक्लिन्नसर्वांगः कृतांजलिरभाषत

utthāya suciraṃ dhyātvā rudra ityuddharan girim ānaṃdaklinnasarvāṃgaḥ kṛtāṃjalirabhāṣata

Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 2.31