← Vayaviya Samhita — Purva Bhaga
वायवीयसंहिता पूर्वभाग — Adhyaya 25
वायुरुवाच ततः प्रदक्षिणीकृत्य पतिमम्बा पतिव्रता नियम्य च वियोगार्तिं जगाम हिमवद्गिरिम्
vāyuruvāca tataḥ pradakṣiṇīkṛtya patimambā pativratā niyamya ca viyogārtiṃ jagāma himavadgirim
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.1
तपःकृतवती पूर्वं देशे यस्मिन्सखीजनैः तमेव देशमवृनोत्तपसे प्रणयात्पुनः
tapaḥkṛtavatī pūrvaṃ deśe yasminsakhījanaiḥ tameva deśamavṛnottapase praṇayātpunaḥ
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.2
ततः स्वपितरं दृष्ट्वा मातरं च तयोर्गृहे प्रणम्य वृत्तं विज्ञाप्य ताभ्यां चानुमता सती
tataḥ svapitaraṃ dṛṣṭvā mātaraṃ ca tayorgṛhe praṇamya vṛttaṃ vijñāpya tābhyāṃ cānumatā satī
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.3
पुनस्तपोवनं गत्वा भूषणानि विसृज्य च स्नात्वा तपस्विनो वेषं कृत्वा परमपावनम्
punastapovanaṃ gatvā bhūṣaṇāni visṛjya ca snātvā tapasvino veṣaṃ kṛtvā paramapāvanam
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.4
संकल्प्य च महातीव्रं तपः परमदुश्चरम् सदा मनसि सन्धाय भर्तुश्चरणपंकजम्
saṃkalpya ca mahātīvraṃ tapaḥ paramaduścaram sadā manasi sandhāya bhartuścaraṇapaṃkajam
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.5
तमेव क्षणिके लिंगे ध्यात्वा बाह्यविधानतः त्रिसन्ध्यमभ्यर्चयन्ती वन्यैः पुष्पैः फलादिभिः
tameva kṣaṇike liṃge dhyātvā bāhyavidhānataḥ trisandhyamabhyarcayantī vanyaiḥ puṣpaiḥ phalādibhiḥ
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.6
स एव ब्रह्मणो मूर्तिमास्थाय तपसः फलम् प्रदास्यति ममेत्येवं नित्यं कृत्वा ऽकरोत्तपः
sa eva brahmaṇo mūrtimāsthāya tapasaḥ phalam pradāsyati mametyevaṃ nityaṃ kṛtvā 'karottapaḥ
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.7
तथा तपश्चरन्तीं तां काले बहुतिथे गते दृष्टः कश्चिन्महाव्याघ्रो दुष्टभावादुपागमत्
tathā tapaścarantīṃ tāṃ kāle bahutithe gate dṛṣṭaḥ kaścinmahāvyāghro duṣṭabhāvādupāgamat
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.8
तथैवोपगतस्यापि तस्यातीवदुरात्मनः गात्रं चित्रार्पितमिव स्तब्धं तस्यास्सकाशतः
tathaivopagatasyāpi tasyātīvadurātmanaḥ gātraṃ citrārpitamiva stabdhaṃ tasyāssakāśataḥ
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.9
तं दृष्ट्वापि तथा व्याघ्रं दुष्टभावादुपागतम् न पृथग्जनवद्देवी स्वभावेन विविच्यते
taṃ dṛṣṭvāpi tathā vyāghraṃ duṣṭabhāvādupāgatam na pṛthagjanavaddevī svabhāvena vivicyate
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.10
स तु विष्टब्धसर्वांगो बुभुक्षापरिपीडितः ममामिषं ततो नान्यदिति मत्वा निरन्तरम्
sa tu viṣṭabdhasarvāṃgo bubhukṣāparipīḍitaḥ mamāmiṣaṃ tato nānyaditi matvā nirantaram
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.11
निरीक्ष्यमाणः सततं देवीमेव तदा ऽनिशम् अतिष्ठदग्रतस्तस्या उपासनमिवाचरत्
nirīkṣyamāṇaḥ satataṃ devīmeva tadā 'niśam atiṣṭhadagratastasyā upāsanamivācarat
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.12
देव्याश्च हृदये नित्यं ममैवायमुपासकः त्राता च दुष्टसत्त्वेभ्य इति प्रववृते कृपा
devyāśca hṛdaye nityaṃ mamaivāyamupāsakaḥ trātā ca duṣṭasattvebhya iti pravavṛte kṛpā
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.13
तस्या एव कृपा योगात्सद्योनष्टमलत्रयः बभूव सहसा व्याघ्रो देवीं च बुबुधे तदा
tasyā eva kṛpā yogātsadyonaṣṭamalatrayaḥ babhūva sahasā vyāghro devīṃ ca bubudhe tadā
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.14
न्यवर्तत बुभुक्षा च तस्यांगस्तम्भनं तथा दौरात्म्यं जन्मसिद्धं च तृप्तिश्च समजायत
nyavartata bubhukṣā ca tasyāṃgastambhanaṃ tathā daurātmyaṃ janmasiddhaṃ ca tṛptiśca samajāyata
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.15
तदा परमभावेन ज्ञात्वा कार्तार्थ्यमात्मनः सद्योपासक एवैष सिषेवे परमेश्वरीम्
tadā paramabhāvena jñātvā kārtārthyamātmanaḥ sadyopāsaka evaiṣa siṣeve parameśvarīm
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.16
दुष्टानामपि सत्त्वानां तथान्येषान्दुरात्मनाम् स एव द्रावको भूत्वा विचचार तपोवने
duṣṭānāmapi sattvānāṃ tathānyeṣāndurātmanām sa eva drāvako bhūtvā vicacāra tapovane
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.17
तपश्च ववृधे देव्यास्तीव्रं तीव्रतरात्मकम् देवाश्च दैत्यनिर्बन्धाद्ब्रह्माणं शरणं गताः
tapaśca vavṛdhe devyāstīvraṃ tīvratarātmakam devāśca daityanirbandhādbrahmāṇaṃ śaraṇaṃ gatāḥ
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.18
चक्रुर्निवेदनं देवाः स्वदुःखस्यारिपीडनात् यथा च ददतुः शुम्भनिशुम्भौ वरसम्मदात्
cakrurnivedanaṃ devāḥ svaduḥkhasyāripīḍanāt yathā ca dadatuḥ śumbhaniśumbhau varasammadāt
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.19
सो ऽपि श्रुत्वा विधिर्दुःखं सुराणां कृपयान्वितः आसीद्दैत्यवधायैव स्मृत्वा हेत्वाश्रयां कथाम्
so 'pi śrutvā vidhirduḥkhaṃ surāṇāṃ kṛpayānvitaḥ āsīddaityavadhāyaiva smṛtvā hetvāśrayāṃ kathām
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.20
सामरः प्रार्थितो ब्रह्मा ययौ देव्यास्तपोवनम् संस्मरन्मनसा देवदुःखमोक्षं स्वयत्नतः
sāmaraḥ prārthito brahmā yayau devyāstapovanam saṃsmaranmanasā devaduḥkhamokṣaṃ svayatnataḥ
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.21
ददर्श च सुरश्रेष्ठः श्रेष्ठे तपसि निष्ठिताम् प्रतिष्ठामिव विश्वस्य भवानीं परमेश्वरीम्
dadarśa ca suraśreṣṭhaḥ śreṣṭhe tapasi niṣṭhitām pratiṣṭhāmiva viśvasya bhavānīṃ parameśvarīm
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.22
ननाम चास्य जगतो मातरं स्वस्य वै हरेः रुद्रस्य च पितुर्भार्यामार्यामद्रीश्वरात्मजाम्
nanāma cāsya jagato mātaraṃ svasya vai hareḥ rudrasya ca piturbhāryāmāryāmadrīśvarātmajām
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.23
ब्रह्माणमागतं दृष्ट्वा देवी देवगणैः सह अर्घ्यं तदर्हं दत्त्वा ऽस्मै स्वागताद्यैरुपाचरत्
brahmāṇamāgataṃ dṛṣṭvā devī devagaṇaiḥ saha arghyaṃ tadarhaṃ dattvā 'smai svāgatādyairupācarat
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.24
तां च प्रत्युपचारोक्तिं पुरस्कृत्याभिनंद्य च पप्रच्छ तपसो हेतुमजानन्निव पद्मजः
tāṃ ca pratyupacāroktiṃ puraskṛtyābhinaṃdya ca papraccha tapaso hetumajānanniva padmajaḥ
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.25
ब्रह्मोवाच तीव्रेण तपसानेन देव्या किमिह साध्यते तपःफलानां सर्वेषां त्वदधीना हि सिद्धयः
brahmovāca tīvreṇa tapasānena devyā kimiha sādhyate tapaḥphalānāṃ sarveṣāṃ tvadadhīnā hi siddhayaḥ
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.26
यश्चैव जगतां भर्ता तमेव परमेश्वरम् भर्तारमात्मना प्राप्य प्राप्तञ्च तपसः फलम्
yaścaiva jagatāṃ bhartā tameva parameśvaram bhartāramātmanā prāpya prāptañca tapasaḥ phalam
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.27
अथवा सर्वमेवैतत्क्रीडाविलसितं तव इदन्तु चित्रं देवस्य विरहं सहसे कथम्
athavā sarvamevaitatkrīḍāvilasitaṃ tava idantu citraṃ devasya virahaṃ sahase katham
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.28
देव्युवाच सर्गादौ भवतो देवादुत्पत्तिः श्रूयते यदा तदा प्रजानां प्रथमस्त्वं मे प्रथमजः सुतः
devyuvāca sargādau bhavato devādutpattiḥ śrūyate yadā tadā prajānāṃ prathamastvaṃ me prathamajaḥ sutaḥ
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.29
यदा पुनः प्रजावृद्ध्यै ललाटाद्भवतो भवः उत्पन्नो ऽभूत्तदा त्वं मे गुरुः श्वशुरभावतः
yadā punaḥ prajāvṛddhyai lalāṭādbhavato bhavaḥ utpanno 'bhūttadā tvaṃ me guruḥ śvaśurabhāvataḥ
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.30
यदा भवद्गिरीन्द्रस्ते पुत्रो मम पिता स्वयम् तदा पितामहस्त्वं मे जातो लोकपितामह
yadā bhavadgirīndraste putro mama pitā svayam tadā pitāmahastvaṃ me jāto lokapitāmaha
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.31
तदीदृशस्य भवतो लोकयात्राविधायिनः वृत्तवन्तःपुरे भर्ता कथयिष्ये कथं पुनः
tadīdṛśasya bhavato lokayātrāvidhāyinaḥ vṛttavantaḥpure bhartā kathayiṣye kathaṃ punaḥ
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.32
किमत्र बहुना देहे यश्चायं मम कालिमा त्यक्त्वा सत्त्वविधानेन गौरी भवितुमुत्सहे
kimatra bahunā dehe yaścāyaṃ mama kālimā tyaktvā sattvavidhānena gaurī bhavitumutsahe
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.33
ब्रह्मोवाच एतावता किमर्थेन तीव्रं देवि तपः कृतम् स्वेच्छैव किमपर्याप्ता क्रीडेयं हि तवेदृशी
brahmovāca etāvatā kimarthena tīvraṃ devi tapaḥ kṛtam svecchaiva kimaparyāptā krīḍeyaṃ hi tavedṛśī
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.34
क्रीडा ऽपि च जगन्मातस्तव लोकहिताय वै अतो ममेष्टमनया फलं किमपि साध्यताम्
krīḍā 'pi ca jaganmātastava lokahitāya vai ato mameṣṭamanayā phalaṃ kimapi sādhyatām
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.35
निशुंभशुंभनामानौ दैत्यौ दत्तवरौ मया दृप्तौ देवान्प्रबाधेते त्वत्तो लब्धस्तयोर्वधः
niśuṃbhaśuṃbhanāmānau daityau dattavarau mayā dṛptau devānprabādhete tvatto labdhastayorvadhaḥ
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.36
अलं विलंबनेनात्र त्वं क्षणेन स्थिरा भव शक्तिर्विसृज्यमाना ऽद्य तयोर्मृत्युर्भविष्यति
alaṃ vilaṃbanenātra tvaṃ kṣaṇena sthirā bhava śaktirvisṛjyamānā 'dya tayormṛtyurbhaviṣyati
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.37
ब्राह्मणाभ्यर्थिता चैव देवी गिरिवरात्मजा त्वक्कोशं सहसोत्सृज्य गौरी सा समजायत
brāhmaṇābhyarthitā caiva devī girivarātmajā tvakkośaṃ sahasotsṛjya gaurī sā samajāyata
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.38
सा त्वक्कोशात्मनोत्सृष्टा कौशिकी नाम नामतः काली कालाम्बुदप्रख्या कन्यका समपद्यत
sā tvakkośātmanotsṛṣṭā kauśikī nāma nāmataḥ kālī kālāmbudaprakhyā kanyakā samapadyata
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.39
सा तु मायात्मिका शक्तिर्योगनिद्रा च वैष्णवी शंखचक्रत्रिशूलादिसायुधाष्टमहाभुजा
sā tu māyātmikā śaktiryoganidrā ca vaiṣṇavī śaṃkhacakratriśūlādisāyudhāṣṭamahābhujā
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.40
सौम्या घोरा च मिश्रा च त्रिनेत्रा चन्द्रशेखरा अजातपुंस्पर्शरतिरधृष्या चातिसुन्दरी
saumyā ghorā ca miśrā ca trinetrā candraśekharā ajātapuṃsparśaratiradhṛṣyā cātisundarī
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.41
दत्ता च ब्रह्मणे देव्या शक्तिरेषा सनातनी निशुंभस्य च शुंभस्य निहंत्री दैत्यसिंहयोः
dattā ca brahmaṇe devyā śaktireṣā sanātanī niśuṃbhasya ca śuṃbhasya nihaṃtrī daityasiṃhayoḥ
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.42
ब्रह्मणापि प्रहृष्टेन तस्यै परमशक्तये प्रबलः केसरी दत्तो वाहनत्वे समागतः
brahmaṇāpi prahṛṣṭena tasyai paramaśaktaye prabalaḥ kesarī datto vāhanatve samāgataḥ
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.43
विन्ध्ये च वसतिं तस्याः पूजामासवपूर्वकैः मांसैर्मत्स्यैरपूपैश्च निर्वर्त्यासौ समादिशत्
vindhye ca vasatiṃ tasyāḥ pūjāmāsavapūrvakaiḥ māṃsairmatsyairapūpaiśca nirvartyāsau samādiśat
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.44
सा चैव संमता शक्तिर्ब्रह्मणो विश्वकर्मणः प्रणम्य मातरं गौरीं ब्रह्माणं चानुपूर्वशः
sā caiva saṃmatā śaktirbrahmaṇo viśvakarmaṇaḥ praṇamya mātaraṃ gaurīṃ brahmāṇaṃ cānupūrvaśaḥ
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.45
शक्तिभिश्चापि तुल्याभिः स्वात्मजाभिरनेकशः परीता प्रययौ विन्ध्यं दैत्येन्द्रौ हन्तुमुद्यता
śaktibhiścāpi tulyābhiḥ svātmajābhiranekaśaḥ parītā prayayau vindhyaṃ daityendrau hantumudyatā
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.46
निहतौ च तया तत्र समरे दैत्यपुंगवौ तद्बाणैः कामबाणैश्च च्छिन्नभिन्नांगमानसौ
nihatau ca tayā tatra samare daityapuṃgavau tadbāṇaiḥ kāmabāṇaiśca cchinnabhinnāṃgamānasau
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.47
तद्युद्धविस्तरश्चात्र न कृतो ऽन्यत्र वर्णनात् ऊहनीयं परस्माच्च प्रस्तुतं वर्णयामि वः
tadyuddhavistaraścātra na kṛto 'nyatra varṇanāt ūhanīyaṃ parasmācca prastutaṃ varṇayāmi vaḥ
Vayaviya Samhita — Purva Bhaga 25.48