वायवीयसंहिता उत्तरभाग — Adhyaya 28

उपमन्युरुवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि शिवाश्रमनिषेविणाम् शिवशास्त्रोक्तमार्गेण नैमित्तिकविधिक्रमम्

upamanyuruvāca ataḥ paraṃ pravakṣyāmi śivāśramaniṣeviṇām śivaśāstroktamārgeṇa naimittikavidhikramam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.1

सर्वेष्वपि च मासेषु पक्षयोरुभयोरपि अष्टाभ्यां च चतुर्दश्यां तथा पर्वाणि च क्रमात्

sarveṣvapi ca māseṣu pakṣayorubhayorapi aṣṭābhyāṃ ca caturdaśyāṃ tathā parvāṇi ca kramāt

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.2

अयने विषुवे चैव ग्रहणेषु विशेषतः कर्तव्या महती पूजा ह्यधिका वापि शक्तितः

ayane viṣuve caiva grahaṇeṣu viśeṣataḥ kartavyā mahatī pūjā hyadhikā vāpi śaktitaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.3

मासिमासि यथान्यायं ब्रह्मकूर्चं प्रसाध्य तु स्नापयित्वा शिवं तेन पिबेच्छेषमुपोषितः

māsimāsi yathānyāyaṃ brahmakūrcaṃ prasādhya tu snāpayitvā śivaṃ tena pibeccheṣamupoṣitaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.4

ब्रह्महत्यादिदोषाणामतीव महतामपि निष्कृतिर्ब्रह्मकूर्चस्य पानान्नान्या विशिष्यते

brahmahatyādidoṣāṇāmatīva mahatāmapi niṣkṛtirbrahmakūrcasya pānānnānyā viśiṣyate

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.5

पौषे पुष्यनक्षत्रे कुर्यान्नीराजनं विभोः माघे मघाख्ये नक्षत्रे प्रदद्याद् घृतकंबलम्

pauṣe puṣyanakṣatre kuryānnīrājanaṃ vibhoḥ māghe maghākhye nakṣatre pradadyād ghṛtakaṃbalam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.6

फाल्गुने चोत्तरान्ते वै प्रारभेत महोत्सवम् चैत्रे चित्रापौर्णमास्यां दोलां कुर्याद्यथाविधि

phālgune cottarānte vai prārabheta mahotsavam caitre citrāpaurṇamāsyāṃ dolāṃ kuryādyathāvidhi

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.7

वैशाख्यां तु विशाखायां कुर्यात्पुष्पमहालयम् ज्येष्ठे मूलाख्यनक्षत्रे शीतकुम्भं प्रदापयेत्

vaiśākhyāṃ tu viśākhāyāṃ kuryātpuṣpamahālayam jyeṣṭhe mūlākhyanakṣatre śītakumbhaṃ pradāpayet

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.8

आषाढे चोत्तराषाढे पवित्रारोपणं तथा श्रावणे प्राकृतान्यापि मण्डलानि प्रकल्पयेत्

āṣāḍhe cottarāṣāḍhe pavitrāropaṇaṃ tathā śrāvaṇe prākṛtānyāpi maṇḍalāni prakalpayet

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.9

श्रविष्ठाख्ये तु नक्षत्रे प्रौष्ठपद्यां ततः परम् प्रोक्षयेच्च जलक्रीडां पूर्वाषाढाश्रये दिने

śraviṣṭhākhye tu nakṣatre prauṣṭhapadyāṃ tataḥ param prokṣayecca jalakrīḍāṃ pūrvāṣāḍhāśraye dine

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.10

आश्वयुज्यां ततो दद्यात्पायसं च नवोदनम् अग्निकार्यं च तेनैव कुर्याच्छतभिषग्दिने

āśvayujyāṃ tato dadyātpāyasaṃ ca navodanam agnikāryaṃ ca tenaiva kuryācchatabhiṣagdine

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.11

कार्तिक्यां कृतिकायोगे दद्याद्दीपसहस्रकम् मार्गशीर्षे तथार्द्रायां घृतेन स्नापयेच्छिवम्

kārtikyāṃ kṛtikāyoge dadyāddīpasahasrakam mārgaśīrṣe tathārdrāyāṃ ghṛtena snāpayecchivam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.12

अशक्तस्तेषु कालेषु कुर्यादुत्सवमेव वा आस्थानं वा महापूजामधिकं वा समर्चनम्

aśaktasteṣu kāleṣu kuryādutsavameva vā āsthānaṃ vā mahāpūjāmadhikaṃ vā samarcanam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.13

आवृत्ते ऽपि च कल्याणे प्रशस्तेष्वपि कर्मसु दौर्मनस्ये दुराचारे दुःस्वप्ने दुष्टदर्शने

āvṛtte 'pi ca kalyāṇe praśasteṣvapi karmasu daurmanasye durācāre duḥsvapne duṣṭadarśane

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.14

उत्पाते वाशुभेन्यस्मिन्रोगे वा प्रबले ऽथ वा स्नानपूजाजपध्यानहोमदानादिकाः क्रियः

utpāte vāśubhenyasminroge vā prabale 'tha vā snānapūjājapadhyānahomadānādikāḥ kriyaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.15

निर्मितानुगुणाः कार्याः पुरश्चरणपूर्विकाः शिवानले च विहते पुनस्सन्धानमाचरेत्

nirmitānuguṇāḥ kāryāḥ puraścaraṇapūrvikāḥ śivānale ca vihate punassandhānamācaret

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.16

य एवं शर्वधर्मिष्ठो वर्तते नित्यमुद्यतः तस्यैकजन्मना मुक्तिं प्रयच्छति महेश्वरः

ya evaṃ śarvadharmiṣṭho vartate nityamudyataḥ tasyaikajanmanā muktiṃ prayacchati maheśvaraḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.17

एतद्यथोत्तरं कुर्यान्नित्यनैमित्तिकेषु यः दिव्यं श्रीकंठनाथस्य स्थानमाद्यं स गच्छति

etadyathottaraṃ kuryānnityanaimittikeṣu yaḥ divyaṃ śrīkaṃṭhanāthasya sthānamādyaṃ sa gacchati

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.18

तत्र भुक्त्वा महाभोगान्कल्पकोटिशतन्नरः कालांतरेच्युतस्तस्मादौमं कौमारमेव च

tatra bhuktvā mahābhogānkalpakoṭiśatannaraḥ kālāṃtarecyutastasmādaumaṃ kaumārameva ca

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.19

संप्राप्य वैष्णवं ब्राह्मं रुद्रलोकं विशेषतः तत्रोषित्वा चिरं कालं भुक्त्वा भोगान्यथोदितान्

saṃprāpya vaiṣṇavaṃ brāhmaṃ rudralokaṃ viśeṣataḥ tatroṣitvā ciraṃ kālaṃ bhuktvā bhogānyathoditān

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.20

पुनश्चोर्ध्वं गतस्तस्मादतीत्य स्थानपञ्चकम् श्रीकण्ठाज्ज्ञानमासाद्य तस्माच्छैवपुरं व्रजेत्

punaścordhvaṃ gatastasmādatītya sthānapañcakam śrīkaṇṭhājjñānamāsādya tasmācchaivapuraṃ vrajet

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.21

अर्धचर्यारतश्चापि द्विरावृत्त्यैवमेव तु पश्चाज्ज्ञानं समासाद्य शिवसायुज्यमाप्नुयात्

ardhacaryārataścāpi dvirāvṛttyaivameva tu paścājjñānaṃ samāsādya śivasāyujyamāpnuyāt

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.22

अर्धार्धचरितो यस्तु देही देहक्षयात्परम् अंडांतं वोर्ध्वमव्यक्तमतीत्य भुवनद्वयम्

ardhārdhacarito yastu dehī dehakṣayātparam aṃḍāṃtaṃ vordhvamavyaktamatītya bhuvanadvayam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.23

संप्राप्य पौरुषं रौद्रस्थानमद्रीन्द्रजापतेः अनेकयुगसाहस्रं भुक्त्वा भोगाननेकधा

saṃprāpya pauruṣaṃ raudrasthānamadrīndrajāpateḥ anekayugasāhasraṃ bhuktvā bhogānanekadhā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.24

पुण्यक्षये क्षितिं प्राप्य कुले महति जायते तत्रापि पूर्वसंस्कारवशेन स महाद्युतिः

puṇyakṣaye kṣitiṃ prāpya kule mahati jāyate tatrāpi pūrvasaṃskāravaśena sa mahādyutiḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.25

पशुधर्मान्परित्यज्य शिवधर्मरतो भवेत् तद्धर्मगौरवादेव ध्यात्वा शिवपुरं व्रजेत्

paśudharmānparityajya śivadharmarato bhavet taddharmagauravādeva dhyātvā śivapuraṃ vrajet

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.26

भोगांश्च विविधान्भुक्त्वा विद्येश्वरपदं व्रजेत् तत्र विद्येश्वरैस्सार्धं भुक्त्वा भोगान्बहून्क्रमात्

bhogāṃśca vividhānbhuktvā vidyeśvarapadaṃ vrajet tatra vidyeśvaraissārdhaṃ bhuktvā bhogānbahūnkramāt

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.27

अण्डस्यांतर्बहिर्वाथ सकृदावर्तते पुनः ततो लब्ध्वा शिवज्ञानं परां भक्तिमवाप्य च

aṇḍasyāṃtarbahirvātha sakṛdāvartate punaḥ tato labdhvā śivajñānaṃ parāṃ bhaktimavāpya ca

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.28

शिवसाधर्म्यमासाद्य न भूयो विनिवर्तते यश्चातीव शिवे भक्तो विषयासक्तचित्तवत्

śivasādharmyamāsādya na bhūyo vinivartate yaścātīva śive bhakto viṣayāsaktacittavat

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.29

शिवदर्मानसो कुर्वन्नकुर्वन्वापि मुच्यते एकावृत्तो द्विरावृत्तस्त्रिरावृत्तो निवर्तकः

śivadarmānaso kurvannakurvanvāpi mucyate ekāvṛtto dvirāvṛttastrirāvṛtto nivartakaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.30

न पुनश्चक्रवर्ती स्याच्छिवधर्माधिकारवान् तस्माच्च्छिवाश्रितो भूत्वा येन केनापि हेतुना

na punaścakravartī syācchivadharmādhikāravān tasmāccchivāśrito bhūtvā yena kenāpi hetunā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.31

शिवधर्मे मतिं कुर्याच्छ्रेयसे चेत्कृतोद्यमः नात्र निर्बंधयिष्यामो वयं केचन केनचित्

śivadharme matiṃ kuryācchreyase cetkṛtodyamaḥ nātra nirbaṃdhayiṣyāmo vayaṃ kecana kenacit

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.32

निर्बन्धेभ्यो ऽतिवादेभ्यः प्रकृत्यैतन्न रोचते रोचते वा परेभ्यस्तु पुण्यसंस्कारगौरवात्

nirbandhebhyo 'tivādebhyaḥ prakṛtyaitanna rocate rocate vā parebhyastu puṇyasaṃskāragauravāt

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.33

संसारकारणं येषां न प्ररोढुमलं भवेत् प्रकृत्यनुगुणं तस्माद्विमृश्यैतदशेषतः

saṃsārakāraṇaṃ yeṣāṃ na praroḍhumalaṃ bhavet prakṛtyanuguṇaṃ tasmādvimṛśyaitadaśeṣataḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.34

शिवधर्मे ऽधिकुर्वीत यदीच्छेच्छिवमात्मनः

śivadharme 'dhikurvīta yadīcchecchivamātmanaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 28.35