वायवीयसंहिता उत्तरभाग — Adhyaya 29

श्रीकृष्ण उवाच भगवंस्त्वन्मुखादेव श्रुतं श्रुतिसमं मया स्वाश्रितानां शिवप्रोक्तं नित्यनैमित्तिकं तथा

śrīkṛṣṇa uvāca bhagavaṃstvanmukhādeva śrutaṃ śrutisamaṃ mayā svāśritānāṃ śivaproktaṃ nityanaimittikaṃ tathā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.1

इदानीं श्रोतुमिच्छामि शिवधर्माधिकारिणाम् काम्यमप्यस्ति चेत्कर्म वक्तुमर्हसि साम्प्रतम्

idānīṃ śrotumicchāmi śivadharmādhikāriṇām kāmyamapyasti cetkarma vaktumarhasi sāmpratam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.2

उपमन्युरुवाच अस्त्यैहिकफलं किञ्चिदामुष्मिकफलं तथा ऐहिकामुष्मिकञ्चापि तच्च पञ्चविधं पुनः

upamanyuruvāca astyaihikaphalaṃ kiñcidāmuṣmikaphalaṃ tathā aihikāmuṣmikañcāpi tacca pañcavidhaṃ punaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.3

किंचित्क्रियामयं कर्म किंचित्कर्म तपो मयम्

kiṃcitkriyāmayaṃ karma kiṃcitkarma tapo mayam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.4

जपध्यानमयं किंचित्किंचित्सर्वमयं तथा क्रियामयं तथा भिन्नं होमदानार्चनक्रमात्

japadhyānamayaṃ kiṃcitkiṃcitsarvamayaṃ tathā kriyāmayaṃ tathā bhinnaṃ homadānārcanakramāt

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.5

सर्वशक्तिमतामेव नान्येषां सफलं भवेत् शक्तिश्चाज्ञा मदेशस्य शिवस्य परमात्मनः

sarvaśaktimatāmeva nānyeṣāṃ saphalaṃ bhavet śaktiścājñā madeśasya śivasya paramātmanaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.6

तस्मात्काम्यानि कर्माणि कुर्यादाज्ञाधरोद्विजः अथ वक्ष्यामि काम्यं हि चेहामुत्र फलप्रदम्

tasmātkāmyāni karmāṇi kuryādājñādharodvijaḥ atha vakṣyāmi kāmyaṃ hi cehāmutra phalapradam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.7

शैवैर्माहेश्वरैश्चैव कार्यमंतर्बहिः क्रमात् शिवो महेश्वरश्चेति नात्यंतमिह भिद्यते

śaivairmāheśvaraiścaiva kāryamaṃtarbahiḥ kramāt śivo maheśvaraśceti nātyaṃtamiha bhidyate

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.8

यथा तथा न भिद्यंते शैवा माहेश्वरा अपि शिवाश्रिता हि ते शैवा ज्ञानयज्ञरता नराः

yathā tathā na bhidyaṃte śaivā māheśvarā api śivāśritā hi te śaivā jñānayajñaratā narāḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.9

माहेश्वरास्समाख्याता कर्मयज्ञरता भुवि तस्मादाभ्यन्तरे कुर्युः शैवा माहेश्वरा वहिः

māheśvarāssamākhyātā karmayajñaratā bhuvi tasmādābhyantare kuryuḥ śaivā māheśvarā vahiḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.10

न तु प्रयोगो भिद्येत वक्ष्यमाणस्य कर्मणः परीक्ष्य भूमिं विधिवद्गंधवर्णरसादिभिः

na tu prayogo bhidyeta vakṣyamāṇasya karmaṇaḥ parīkṣya bhūmiṃ vidhivadgaṃdhavarṇarasādibhiḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.11

मनोभिलषिते तत्र वितानविततांबरे सुप्रलिप्ते महीपृष्ठे दर्पणोदरसंनिभे

manobhilaṣite tatra vitānavitatāṃbare supralipte mahīpṛṣṭhe darpaṇodarasaṃnibhe

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.12

प्राचीमुत्पादयेत्पूर्वं शास्त्रदृष्टेन वर्त्मना एकहस्तं द्विहस्तं वा मण्डलं परिकल्पयेत्

prācīmutpādayetpūrvaṃ śāstradṛṣṭena vartmanā ekahastaṃ dvihastaṃ vā maṇḍalaṃ parikalpayet

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.13

आलिखेद्विमलं पद्ममष्टपत्रं सकर्णिकम् रत्नहेमादिभिश्चूर्णैर्यथासंभवसंभृतैः

ālikhedvimalaṃ padmamaṣṭapatraṃ sakarṇikam ratnahemādibhiścūrṇairyathāsaṃbhavasaṃbhṛtaiḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.14

पञ्चावरणसंयुक्तं बहुशोभासमन्वितम् दलेषु सिद्धयः कल्प्याः केसरेषु सशक्तिकाः

pañcāvaraṇasaṃyuktaṃ bahuśobhāsamanvitam daleṣu siddhayaḥ kalpyāḥ kesareṣu saśaktikāḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.15

रुद्रा वामादयस्त्वष्टौ पूर्वादिदलतः क्रमात् कर्णिकायां च वैराग्यं बीजेषु नव शक्तयः

rudrā vāmādayastvaṣṭau pūrvādidalataḥ kramāt karṇikāyāṃ ca vairāgyaṃ bījeṣu nava śaktayaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.16

स्कन्दे शिवात्मको धर्मो नाले ज्ञानं शिवाश्रयम् कर्णिकोपरि चाग्नेयं मंडलं सौरमैन्दवम्

skande śivātmako dharmo nāle jñānaṃ śivāśrayam karṇikopari cāgneyaṃ maṃḍalaṃ sauramaindavam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.17

शिवविद्यात्मतत्त्वाख्यं तत्त्वत्रयमतः परम् सर्वासनोपरि सुखं विचित्रकुसुमान्वितम्

śivavidyātmatattvākhyaṃ tattvatrayamataḥ param sarvāsanopari sukhaṃ vicitrakusumānvitam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.18

पञ्चावरणसंयुक्तं पूजयेदंबया सह शुद्धस्फटिकसंकाशं प्रसन्नं शीतलद्युतिम्

pañcāvaraṇasaṃyuktaṃ pūjayedaṃbayā saha śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ prasannaṃ śītaladyutim

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.19

विद्युद्वलयसंकाशजटामुकुटभूषितम् शार्दूलचर्मवसनं किञ्चित्स्मितमुखांबुजम्

vidyudvalayasaṃkāśajaṭāmukuṭabhūṣitam śārdūlacarmavasanaṃ kiñcitsmitamukhāṃbujam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.20

रक्तपद्मदलप्रख्यपादपाणितलाधरम् सर्वलक्षणसंपन्नं सर्वाभरणभूषितम्

raktapadmadalaprakhyapādapāṇitalādharam sarvalakṣaṇasaṃpannaṃ sarvābharaṇabhūṣitam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.21

दिव्यायुधवरैर्युक्तं दिव्यगंधानुलेपनम् पञ्चवक्त्रं दशभुजं चन्द्रखण्डशिखामणिम्

divyāyudhavarairyuktaṃ divyagaṃdhānulepanam pañcavaktraṃ daśabhujaṃ candrakhaṇḍaśikhāmaṇim

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.22

अस्य पूर्वमुखं सौम्यं बालार्कसदृशप्रभम् त्रिलोचनारविंदाढ्यं कृतबालेंदुशेखरम्

asya pūrvamukhaṃ saumyaṃ bālārkasadṛśaprabham trilocanāraviṃdāḍhyaṃ kṛtabāleṃduśekharam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.23

दक्षिणं नीलजीमूतसमानरुचिरप्रभम् भ्रुकुटीकुटिलं घोरं रक्तवृत्तेक्षणत्रयम्

dakṣiṇaṃ nīlajīmūtasamānaruciraprabham bhrukuṭīkuṭilaṃ ghoraṃ raktavṛttekṣaṇatrayam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.24

दंष्ट्राकरालं दुर्धर्षं स्फुरिताधरपल्लवम् उत्तरं विद्रुमप्रख्यं नीलालकविभूषितम्

daṃṣṭrākarālaṃ durdharṣaṃ sphuritādharapallavam uttaraṃ vidrumaprakhyaṃ nīlālakavibhūṣitam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.25

सविलासं त्रिनयनं चन्द्राभरणशेखरम् पश्चिमं पूर्णचन्द्राभं लोचनत्रितयोज्ज्वलम्

savilāsaṃ trinayanaṃ candrābharaṇaśekharam paścimaṃ pūrṇacandrābhaṃ locanatritayojjvalam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.26

चन्द्ररेखाधरं सौम्यं मंदस्मितमनोहरम् पञ्चमं स्फटिकप्रख्यमिंदुरेखासमुज्ज्वलम्

candrarekhādharaṃ saumyaṃ maṃdasmitamanoharam pañcamaṃ sphaṭikaprakhyamiṃdurekhāsamujjvalam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.27

अतीव सौम्यमुत्फुल्ललोचनत्रितयोज्ज्वलम् दक्षिणे शूलपरशुवज्रखड्गानलोज्ज्वलम्

atīva saumyamutphullalocanatritayojjvalam dakṣiṇe śūlaparaśuvajrakhaḍgānalojjvalam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.28

सव्ये च नागनाराचघण्टापाशांकुशोज्ज्वलम् निवृत्त्याजानुसंबद्धमानाभेश्च प्रतिष्ठया

savye ca nāganārācaghaṇṭāpāśāṃkuśojjvalam nivṛttyājānusaṃbaddhamānābheśca pratiṣṭhayā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.29

आकंठं विद्यया तद्वदाललाटं तु शांतया तदूर्ध्वं शांत्यतीताख्यकलया परया तथा

ākaṃṭhaṃ vidyayā tadvadālalāṭaṃ tu śāṃtayā tadūrdhvaṃ śāṃtyatītākhyakalayā parayā tathā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.30

पञ्चाध्वव्यापिनं साक्षात्कलापञ्चकविग्रहम् ईशानमुकुटं देवं पुरुषाख्यं पुरातनम्

pañcādhvavyāpinaṃ sākṣātkalāpañcakavigraham īśānamukuṭaṃ devaṃ puruṣākhyaṃ purātanam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.31

अघोरहृदयं तद्वद्वामगुह्यं महेश्वरम् सद्यपादं च तन्मूर्तिमष्टत्रिंशत्कलामयम्

aghorahṛdayaṃ tadvadvāmaguhyaṃ maheśvaram sadyapādaṃ ca tanmūrtimaṣṭatriṃśatkalāmayam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.32

मातृकामयमीशानं पञ्चब्रह्ममयं तथा ॐकाराख्यमयं चैव हंसशक्त्या समन्वितम्

mātṛkāmayamīśānaṃ pañcabrahmamayaṃ tathā oṃkārākhyamayaṃ caiva haṃsaśaktyā samanvitam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.33

तथेच्छात्मिकया शक्त्या समारूढांकमंडलम् ज्ञानाख्यया दक्षिणतो वामतश्च क्रियाख्यया

tathecchātmikayā śaktyā samārūḍhāṃkamaṃḍalam jñānākhyayā dakṣiṇato vāmataśca kriyākhyayā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.34

तत्त्वत्रयमयं साक्षाद्विद्यामूर्तिं सदाशिवम् मूर्तिमूलेन संकल्प्य सकलीकृत्य च क्रमात्

tattvatrayamayaṃ sākṣādvidyāmūrtiṃ sadāśivam mūrtimūlena saṃkalpya sakalīkṛtya ca kramāt

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.35

संपूज्य च यथान्यायमर्घान्तं मूलविद्यया मूर्तिमन्तं शिवं साक्षाच्छक्त्या परमया सह

saṃpūjya ca yathānyāyamarghāntaṃ mūlavidyayā mūrtimantaṃ śivaṃ sākṣācchaktyā paramayā saha

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.36

तत्रावाह्य महादेवं सदसद्व्यक्तिवर्जितम् पञ्चोपकरणं कृत्वा पूजयेत्परमेश्वरम्

tatrāvāhya mahādevaṃ sadasadvyaktivarjitam pañcopakaraṇaṃ kṛtvā pūjayetparameśvaram

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.37

ब्रह्मभिश्च षडङ्गैश्च ततो मातृकया सह प्रणवेन शिवेनैव शक्तियुक्तेन च क्रमात्

brahmabhiśca ṣaḍaṅgaiśca tato mātṛkayā saha praṇavena śivenaiva śaktiyuktena ca kramāt

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.38

शांतेन वा तथान्यैश्च वेदमन्त्रैश्च कृत्स्नशः पूजयेत्परमं देवं केवलेन शिवेन वा

śāṃtena vā tathānyaiśca vedamantraiśca kṛtsnaśaḥ pūjayetparamaṃ devaṃ kevalena śivena vā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.39

पाद्यादिमुखवासांतं कृत्वा प्रस्थापनं विना पञ्चावरणपूजां तु ह्यारभेत यथाक्रमम्

pādyādimukhavāsāṃtaṃ kṛtvā prasthāpanaṃ vinā pañcāvaraṇapūjāṃ tu hyārabheta yathākramam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 29.40