विद्येश्वरसंहिता — Adhyaya 6

नन्दिकेश्वर उवाच पुरा कदाचिद्योगींद्र विष्णुर्विषधरासनः सुष्वाप परया भूत्या स्वानुगैरपि संवृतः

nandikeśvara uvāca purā kadācidyogīṃdra viṣṇurviṣadharāsanaḥ suṣvāpa parayā bhūtyā svānugairapi saṃvṛtaḥ

Vidyeshvara Samhita 6.1

यदृच्छया गतस्तत्र ब्रह्मा ब्रह्मविदांवरः अपृच्छत्पुंडरीकाक्षं शयनं सर्वसुन्दरम्

yadṛcchayā gatastatra brahmā brahmavidāṃvaraḥ apṛcchatpuṃḍarīkākṣaṃ śayanaṃ sarvasundaram

Vidyeshvara Samhita 6.2

कस्त्वं पुरुषवच्छेषे दृष्ट्वा मामपि दृप्तवत् उत्तिष्ठ वत्स मां पश्य तव नाथमिहागतम्

kastvaṃ puruṣavaccheṣe dṛṣṭvā māmapi dṛptavat uttiṣṭha vatsa māṃ paśya tava nāthamihāgatam

Vidyeshvara Samhita 6.3

आगतं गुरुमाराध्यं दृष्ट्वा यो दृप्तवच्चरेत् द्रोहिणस्तस्य मूढस्य प्रायश्चित्तं विधीयते

āgataṃ gurumārādhyaṃ dṛṣṭvā yo dṛptavaccaret drohiṇastasya mūḍhasya prāyaścittaṃ vidhīyate

Vidyeshvara Samhita 6.4

इति श्रुत्वा वचः क्रुद्धो बहिः शांतवदाचरत् स्वस्ति ते स्वागतं वत्स तिष्ठ पीठमितो विश

iti śrutvā vacaḥ kruddho bahiḥ śāṃtavadācarat svasti te svāgataṃ vatsa tiṣṭha pīṭhamito viśa

Vidyeshvara Samhita 6.5

किमु ते व्याग्रवद्वक्त्रं विभाति विषमेक्षणम् ब्रह्मोवाच वत्स विष्णो महामानमागतं कालवेगतः

kimu te vyāgravadvaktraṃ vibhāti viṣamekṣaṇam brahmovāca vatsa viṣṇo mahāmānamāgataṃ kālavegataḥ

Vidyeshvara Samhita 6.6

पितामहश्च जगतः पाता च तव वत्सक विष्णुरुवाच मत्स्थं जगदिदं वत्स मनुषे त्वं हि चोरवत्

pitāmahaśca jagataḥ pātā ca tava vatsaka viṣṇuruvāca matsthaṃ jagadidaṃ vatsa manuṣe tvaṃ hi coravat

Vidyeshvara Samhita 6.7

मन्नाभिकमलाज्जातः पुत्रस्त्वं भाषसे वृथा नन्दिकेश्वर उवाच एवं हि वदतोस्तत्र मुग्धयोरजयोस्तदा

mannābhikamalājjātaḥ putrastvaṃ bhāṣase vṛthā nandikeśvara uvāca evaṃ hi vadatostatra mugdhayorajayostadā

Vidyeshvara Samhita 6.8

अहमेव बरो न त्वमहं प्रभुरहं प्रभुः परस्परं हंतुकामौ चक्रतुः समरोद्यमम्

ahameva baro na tvamahaṃ prabhurahaṃ prabhuḥ parasparaṃ haṃtukāmau cakratuḥ samarodyamam

Vidyeshvara Samhita 6.9

युयुधाते ऽमरौ वीरौ हंसपक्षींद्रवाहनौ वैरंच्या वैष्णवाश्चैवं मिथो युयुधिरे तदा

yuyudhāte 'marau vīrau haṃsapakṣīṃdravāhanau vairaṃcyā vaiṣṇavāścaivaṃ mitho yuyudhire tadā

Vidyeshvara Samhita 6.10

तावद्विमानगतयः सर्वा वै देवजातयः दिदृक्षवः समाजग्मुः समरं तं महाद्भुतम्

tāvadvimānagatayaḥ sarvā vai devajātayaḥ didṛkṣavaḥ samājagmuḥ samaraṃ taṃ mahādbhutam

Vidyeshvara Samhita 6.11

क्षिपंतः पुष्पवर्षाणि पश्यंतः स्वैरमंबरे सुपर्णवाहनस्तत्र क्रुद्धो वै ब्रह्मवक्षसि

kṣipaṃtaḥ puṣpavarṣāṇi paśyaṃtaḥ svairamaṃbare suparṇavāhanastatra kruddho vai brahmavakṣasi

Vidyeshvara Samhita 6.12

मुमोच बाणानसहानस्त्रांश्च विविधान्बहून् मुमोचा ऽथ विधिः क्रुद्धो विष्णोरुरसि दुःसहान्

mumoca bāṇānasahānastrāṃśca vividhānbahūn mumocā 'tha vidhiḥ kruddho viṣṇorurasi duḥsahān

Vidyeshvara Samhita 6.13

बाणाननलसंकाशानस्त्रांश्च बहुशस्तदा तदाश्चर्यमिति स्पष्टं तयोः समरगोचरम्

bāṇānanalasaṃkāśānastrāṃśca bahuśastadā tadāścaryamiti spaṣṭaṃ tayoḥ samaragocaram

Vidyeshvara Samhita 6.14

समीक्ष्य दैवतगणाः शशंसुर्भृशमाकुलाः ततो विष्णुः सुसंक्रुद्धः श्वसन्व्यसनकर्शितः

samīkṣya daivatagaṇāḥ śaśaṃsurbhṛśamākulāḥ tato viṣṇuḥ susaṃkruddhaḥ śvasanvyasanakarśitaḥ

Vidyeshvara Samhita 6.15

माहेश्वरास्त्रं मतिमान् संदधे ब्रह्मणोपरि ततो ब्रह्मा भृशं क्रुद्धः कंपयन्विश्वमेव हि

māheśvarāstraṃ matimān saṃdadhe brahmaṇopari tato brahmā bhṛśaṃ kruddhaḥ kaṃpayanviśvameva hi

Vidyeshvara Samhita 6.16

अस्त्रं पाशुपतं घोरं संदधे विष्णुवक्षसि ततस्तदुत्थितं व्योम्नि तपनायुतसन्निभम्

astraṃ pāśupataṃ ghoraṃ saṃdadhe viṣṇuvakṣasi tatastadutthitaṃ vyomni tapanāyutasannibham

Vidyeshvara Samhita 6.17

सहस्रमुखमत्युग्रं चंडवातभयंकरम् अस्त्रद्वयमिदं तत्र ब्रह्मविष्ण्वोर्भयंकरम्

sahasramukhamatyugraṃ caṃḍavātabhayaṃkaram astradvayamidaṃ tatra brahmaviṣṇvorbhayaṃkaram

Vidyeshvara Samhita 6.18

इत्थं बभूव समरो ब्रह्मविष्ण्वोः परस्परम् ततो देवगणाः सर्वे विषण्णा भृशमाकुलाः ऊचुः परस्परं तात राजक्षोभे यथा द्विजाः

itthaṃ babhūva samaro brahmaviṣṇvoḥ parasparam tato devagaṇāḥ sarve viṣaṇṇā bhṛśamākulāḥ ūcuḥ parasparaṃ tāta rājakṣobhe yathā dvijāḥ

Vidyeshvara Samhita 6.19

सृष्टिः स्थितिश्च संहारस्तिरो भावोप्यनुग्रहः यस्मात्प्रवर्तते तस्मै ब्रह्मणे च त्रिशूलिने

sṛṣṭiḥ sthitiśca saṃhārastiro bhāvopyanugrahaḥ yasmātpravartate tasmai brahmaṇe ca triśūline

Vidyeshvara Samhita 6.20

अशक्यमन्यैर्यदनुग्रहं विना तृणक्षयोप्यत्र यदृच्छया क्वचित्

aśakyamanyairyadanugrahaṃ vinā tṛṇakṣayopyatra yadṛcchayā kvacit

Vidyeshvara Samhita 6.21

इति देवाभयं कृत्वा विचिन्वंतः शिवक्षयम् जग्मुः कैलासशिखरं यत्रास्ते चंद्रशेखरः

iti devābhayaṃ kṛtvā vicinvaṃtaḥ śivakṣayam jagmuḥ kailāsaśikharaṃ yatrāste caṃdraśekharaḥ

Vidyeshvara Samhita 6.22

दृष्ट्वैवममरा हृष्टाः पदंतत्पारमेश्वरम् प्रणेमुः प्रणवाकारं प्रविष्टास्तत्र सद्मनि

dṛṣṭvaivamamarā hṛṣṭāḥ padaṃtatpārameśvaram praṇemuḥ praṇavākāraṃ praviṣṭāstatra sadmani

Vidyeshvara Samhita 6.23

तेपि तत्र सभामध्ये मंडपे मणिविष्टरे विराजमानमुमया ददृशुर्देवपुंगवम्

tepi tatra sabhāmadhye maṃḍape maṇiviṣṭare virājamānamumayā dadṛśurdevapuṃgavam

Vidyeshvara Samhita 6.24

सव्योत्तरेतरपदं तदर्हितकरां बुजम् स्वगणैः सर्वतो जुष्टं सर्वलक्षणलक्षितम्

savyottaretarapadaṃ tadarhitakarāṃ bujam svagaṇaiḥ sarvato juṣṭaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam

Vidyeshvara Samhita 6.25

वीज्यमानं विशोषजैः स्त्रीजनैस्तीव्रभावनैः शस्यमानं सदावेदैरनुगृह्णंतमीश्वरम्

vījyamānaṃ viśoṣajaiḥ strījanaistīvrabhāvanaiḥ śasyamānaṃ sadāvedairanugṛhṇaṃtamīśvaram

Vidyeshvara Samhita 6.26

दृष्ट्वैवमीशममराः संतोषसलिलेक्षणाः दंडवद्दूरतो वत्स नमश्चक्रुर्महागणाः

dṛṣṭvaivamīśamamarāḥ saṃtoṣasalilekṣaṇāḥ daṃḍavaddūrato vatsa namaścakrurmahāgaṇāḥ

Vidyeshvara Samhita 6.27

तानवेक्ष्य पतिर्देवान्समीपे चाह्वयद्गणैः अथ संह्लादयन्देवान्देवो देवशिखामणिः अवोचदर्थगंभीरं वचनं मधुमंगलम्

tānavekṣya patirdevānsamīpe cāhvayadgaṇaiḥ atha saṃhlādayandevāndevo devaśikhāmaṇiḥ avocadarthagaṃbhīraṃ vacanaṃ madhumaṃgalam

Vidyeshvara Samhita 6.28