पराशरं मुनिवरं कृतपूर्वाह्णिकक्रियम् । मैत्रेयः परिपप्रच्छ प्रणिपत्याभिवाद्य च

parāśaraṃ munivaraṃ kṛtapūrvāhṇikakriyam / maitreyaḥ paripapraccha praṇipatyābhivādya ca

1.1.1

त्वत्तो हि वेदाध्ययनम् अधीतम् अखिलं गुरो । धर्मशास्त्राणि सर्वाणि वेदाङ्गानि यथाक्रमम्

tvatto hi vedādhyayanam adhītam akhilaṃ guro / dharmaśāstrāṇi sarvāṇi vedāṅgāni yathākramam

1.1.2

त्वत्प्रसादान् मुनिश्रेष्ठ माम् अन्ये नाकृतश्रमम् । वक्ष्यन्ति सर्वशास्त्रेषु प्रायशो ये ऽपि विद्विषः

tvatprasādān muniśreṣṭha mām anye nākṛtaśramam / vakṣyanti sarvaśāstreṣu prāyaśo ye 'pi vidviṣaḥ

1.1.3

सो ऽहम् इच्छामि धर्मज्ञ श्रोतुं त्वत्तो यथा जगत् । बभूव भूयश् च यथा महाभाग भविष्यति

so 'ham icchāmi dharmajña śrotuṃ tvatto yathā jagat / babhūva bhūyaś ca yathā mahābhāga bhaviṣyati

1.1.4

यन्मयं च जगद् ब्रह्मन् यतश् चैतच् चराचरम् । लीनम् आसीद् यथा यत्र लयम् एष्यति यत्र च

yanmayaṃ ca jagad brahman yataś caitac carācaram / līnam āsīd yathā yatra layam eṣyati yatra ca

1.1.5

यत्प्रमाणानि भूतानि देवादीनां च संभवम् । समुद्रपर्वतानां च संस्थानं च यथा भुवः

yatpramāṇāni bhūtāni devādīnāṃ ca saṃbhavam / samudraparvatānāṃ ca saṃsthānaṃ ca yathā bhuvaḥ

1.1.6

सूर्यादीनां च संस्थानं प्रमाणं मुनिसत्तम । देवादीनां तथा वंशान् मनून् मन्वन्तराणि च

sūryādīnāṃ ca saṃsthānaṃ pramāṇaṃ munisattama / devādīnāṃ tathā vaṃśān manūn manvantarāṇi ca

1.1.7

कल्पान् कल्पविकल्पांश् च चतुर्युगविकल्पितान् । कल्पान्तस्य स्वरूपं च युगधर्मांश् च कृत्स्नशः

kalpān kalpavikalpāṃś ca caturyugavikalpitān / kalpāntasya svarūpaṃ ca yugadharmāṃś ca kṛtsnaśaḥ

1.1.8

देवर्षिपार्थिवानां च चरितं यन् महामुने । वेदशाखाप्रणयनं यथावद् व्यासकर्तृकम्

devarṣipārthivānāṃ ca caritaṃ yan mahāmune / vedaśākhāpraṇayanaṃ yathāvad vyāsakartṛkam

1.1.9

धर्मांश् च ब्राह्मणादीनां तथा चाश्रमवासिनाम् । श्रोतुम् इच्छाम्य् अहं सर्वं त्वत्तो वासिष्ठनन्दन

dharmāṃś ca brāhmaṇādīnāṃ tathā cāśramavāsinām / śrotum icchāmy ahaṃ sarvaṃ tvatto vāsiṣṭhanandana

1.1.10

ब्रह्मन् प्रसादप्रवणं कुरुष्व मयि मानसम् । येनाहम् एतज् जानीयां त्वत्प्रसादान् महामुने

brahman prasādapravaṇaṃ kuruṣva mayi mānasam / yenāham etaj jānīyāṃ tvatprasādān mahāmune

1.1.11

पराशर उवाच —

साधु मैत्रेय धर्मज्ञ स्मारितो ऽस्मि पुरातनम् । पितुः पिता मे भगवान् वसिष्ठो यद् उवाच ह

sādhu maitreya dharmajña smārito 'smi purātanam / pituḥ pitā me bhagavān vasiṣṭho yad uvāca ha

1.1.12

विश्वामित्रप्रयुक्तेन रक्षसा भक्षितो मया । श्रुतस् तातस् ततः क्रोधो मैत्रेयासीन् ममातुलः

viśvāmitraprayuktena rakṣasā bhakṣito mayā / śrutas tātas tataḥ krodho maitreyāsīn mamātulaḥ

1.1.13

ततो ऽहं रक्षसां सत्रं विनाशाय समारभम् । भस्मीकृताश् च शतशस् तस्मिन् सत्रे निशाचराः

tato 'haṃ rakṣasāṃ satraṃ vināśāya samārabham / bhasmīkṛtāś ca śataśas tasmin satre niśācarāḥ

1.1.14

ततः संक्षीयमाणेषु तेषु रक्षःस्व् अशेषतः । माम् उवाच महाभागो वसिष्ठो ऽस्मत्पितामहः

tataḥ saṃkṣīyamāṇeṣu teṣu rakṣaḥsv aśeṣataḥ / mām uvāca mahābhāgo vasiṣṭho 'smatpitāmahaḥ

1.1.15

अलम् अत्यन्तकोपेन तात मन्युम् इमं जहि । राक्षसा नापराध्यन्ते पितुस् ते विहितं तथा

alam atyantakopena tāta manyum imaṃ jahi / rākṣasā nāparādhyante pitus te vihitaṃ tathā

1.1.16

मूढानाम् एष भवति क्रोधो ज्ञानवतां कुतः । हन्यते तात कः केन यतः स्वकृतभुक् पुमान्

mūḍhānām eṣa bhavati krodho jñānavatāṃ kutaḥ / hanyate tāta kaḥ kena yataḥ svakṛtabhuk pumān

1.1.17

संचितस्यापि महता वत्स क्लेशेन मानवैः । यशसस् तपसश् चैव क्रोधो नाशकरः परः

saṃcitasyāpi mahatā vatsa kleśena mānavaiḥ / yaśasas tapasaś caiva krodho nāśakaraḥ paraḥ

1.1.18

स्वर्गापवर्गव्यासेधकारणं परमर्षयः । वर्जयन्ति सदा क्रोधं तात मा तद्वशो भव

svargāpavargavyāsedhakāraṇaṃ paramarṣayaḥ / varjayanti sadā krodhaṃ tāta mā tadvaśo bhava

1.1.19

अलं निशाचरैर् दग्धैर् दीनैर् अनपराधिभिः । सत्रं ते विरमत्व् एतत् क्षमासारा हि साधवः

alaṃ niśācarair dagdhair dīnair anaparādhibhiḥ / satraṃ te viramatv etat kṣamāsārā hi sādhavaḥ

1.1.20

एवं तातेन तेनाहम् अनुनीतो महात्मना । उपसंहृतवान् सत्रं सद्यस् तद्वाक्यगौरवात्

evaṃ tātena tenāham anunīto mahātmanā / upasaṃhṛtavān satraṃ sadyas tadvākyagauravāt

1.1.21

ततः प्रीतः स भगवान् वसिष्ठो मुनिसत्तमः । संप्राप्तश् च तदा तत्र पुलस्त्यो ब्रह्मणः सुतः

tataḥ prītaḥ sa bhagavān vasiṣṭho munisattamaḥ / saṃprāptaś ca tadā tatra pulastyo brahmaṇaḥ sutaḥ

1.1.22

पितामहेन दत्तार्घ्यः कृतासनपरिग्रहः । माम् उवाच महाभागो मैत्रेय पुलहाग्रजः

pitāmahena dattārghyaḥ kṛtāsanaparigrahaḥ / mām uvāca mahābhāgo maitreya pulahāgrajaḥ

1.1.23

पुलस्त्य उवाच —

वैरे महति यद् वाक्याद् गुरोर् अस्याश्रिता क्षमा । त्वया तस्मात् समस्तानि भवाञ् छास्त्राणि वेत्स्यति

vaire mahati yad vākyād guror asyāśritā kṣamā / tvayā tasmāt samastāni bhavāñ chāstrāṇi vetsyati

1.1.24

संततेर् न ममोच्छेदः क्रुद्धेनापि यतः कृतः । त्वया तस्मान् महाभाग ददाम्य् अन्यं महावरम्

saṃtater na mamocchedaḥ kruddhenāpi yataḥ kṛtaḥ / tvayā tasmān mahābhāga dadāmy anyaṃ mahāvaram

1.1.25

पुराणसंहिताकर्ता भवान् वत्स भविष्यति । देवतापारमार्थ्यं च यथावद् वेत्स्यते भवान्

purāṇasaṃhitākartā bhavān vatsa bhaviṣyati / devatāpāramārthyaṃ ca yathāvad vetsyate bhavān

1.1.26

प्रवृत्ते च निवृत्ते च कर्मण्य् अस्तमला मतिः । मत्प्रसादाद् असंदिग्धा तव वत्स भविष्यति

pravṛtte ca nivṛtte ca karmaṇy astamalā matiḥ / matprasādād asaṃdigdhā tava vatsa bhaviṣyati

1.1.27

ततश् च भगवान् प्राह वसिष्ठो मे पितामहः । पुलस्त्येन यद् उक्तं ते सर्वम् एतद् भविष्यति

tataś ca bhagavān prāha vasiṣṭho me pitāmahaḥ / pulastyena yad uktaṃ te sarvam etad bhaviṣyati

1.1.28

इति पूर्वं वसिष्ठेन पुलस्त्येन च धीमता । यद् उक्तं तत् स्मृतिं यातं त्वत्प्रश्नाद् अखिलं मम

iti pūrvaṃ vasiṣṭhena pulastyena ca dhīmatā / yad uktaṃ tat smṛtiṃ yātaṃ tvatpraśnād akhilaṃ mama

1.1.29

सो ऽहं वदाम्य् अशेषं ते मैत्रेय परिपृच्छते । पुराणसंहितां सम्यक् तां निबोध यथातथम्

so 'haṃ vadāmy aśeṣaṃ te maitreya paripṛcchate / purāṇasaṃhitāṃ samyak tāṃ nibodha yathātatham

1.1.30

विष्णोः सकाशाद् उद्भूतं जगत् तत्रैव च स्थितम् । स्थितिसंयमकर्तासौ जगतो ऽस्य जगच् च सः

viṣṇoḥ sakāśād udbhūtaṃ jagat tatraiva ca sthitam / sthitisaṃyamakartāsau jagato 'sya jagac ca saḥ

1.1.31