पराशर उवाच —

यतिययातिसंयात्यायातिवियातिकृतिसंज्ञा नहुषस्य षट् पुत्रा महाबलपराक्रमा बभूवुः

yatiyayātisaṃyātyāyātiviyātikṛtisaṃjñā nahuṣasya ṣaṭ putrā mahābalaparākramā babhūvuḥ

4.10.1

यतिस् तु राज्यं नैच्छत् । ययातिस् तु भूभृद् अभवत्

yatis tu rājyaṃ naicchat | yayātis tu bhūbhṛd abhavat

4.10.2

उशनसश् च दुहितरं देवयानीं शर्मिष्ठां च वार्षपर्वणीम् उपयेमे । अत्रानुवंशश्लोको भवति

uśanasaś ca duhitaraṃ devayānīṃ śarmiṣṭhāṃ ca vārṣaparvaṇīm upayeme | atrānuvaṃśaśloko bhavati

4.10.3

यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानी व्यजायत । द्रुह्युं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी

yaduṃ ca turvasuṃ caiva devayānī vyajāyata | druhyuṃ cānuṃ ca pūruṃ ca śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī

4.10.4

काव्यशापाच् चाकालेनैव ययातिर् जराम् अवाप

kāvyaśāpāc cākālenaiva yayātir jarām avāpa

4.10.5

प्रसन्नशुक्रवचनाच् च स्वजरां संक्रामयितुं ज्येष्ठपुत्रं यदुम् उवाच

prasannaśukravacanāc ca svajarāṃ saṃkrāmayituṃ jyeṣṭhaputraṃ yadum uvāca

4.10.6

त्वन्मातामहशापाद् इयम् अकालेनैव जरा माम् उपस्थिता । ताम् अहं तस्यैवानुग्रहाद् भवतः संचारयाम्य् एकं वर्षसहस्रम् अतृप्तो ऽस्मि विषयेषु त्वद्वयसा विषयान् अहं भोक्तुम् इच्छामि । नात्र भवता प्रत्याख्यानं कर्तव्यम् इत्य् उक्तः स नैच्छत् तां जराम् आदातुम् । तं चापि पिता शशाप । त्वत्प्रसूतिर् न राज्यार्हा भविष्यतीति

tvanmātāmahaśāpād iyam akālenaiva jarā mām upasthitā | tām ahaṃ tasyaivānugrahād bhavataḥ saṃcārayāmy ekaṃ varṣasahasram atṛpto 'smi viṣayeṣu tvadvayasā viṣayān ahaṃ bhoktum icchāmi | nātra bhavatā pratyākhyānaṃ kartavyam ity uktaḥ sa naicchat tāṃ jarām ādātum | taṃ cāpi pitā śaśāpa | tvatprasūtir na rājyārhā bhaviṣyatīti

4.10.7

अनन्तरं च दुर्वसुं द्रुह्युम् अनुं च पृथिवीपतिर् जराग्रहणार्थं स्वयौवनप्रदानाय चाभ्यर्थयाम् आस । तैर् अप्य् एकैकश्येन प्रत्याख्यातस् ताञ् छशाप

anantaraṃ ca durvasuṃ druhyum anuṃ ca pṛthivīpatir jarāgrahaṇārthaṃ svayauvanapradānāya cābhyarthayām āsa | tair apy ekaikaśyena pratyākhyātas tāñ chaśāpa

4.10.8

अथ शर्मिष्ठातनयम् अशेषकनीयांसं पूरुं तथैवाह । स चातिप्रवणमतिः प्रणम्य पितरं सबहुमानं महान् प्रसादो ऽयम् अस्माकम् इत्य् उदारम् अभिधाय जरां प्रतिजग्राह । स्वकीयं च यौवनं पित्रे ददौ

atha śarmiṣṭhātanayam aśeṣakanīyāṃsaṃ pūruṃ tathaivāha | sa cātipravaṇamatiḥ praṇamya pitaraṃ sabahumānaṃ mahān prasādo 'yam asmākam ity udāram abhidhāya jarāṃ pratijagrāha | svakīyaṃ ca yauvanaṃ pitre dadau

4.10.9

सो ऽपि पौरवं यौवनम् आसाद्य धर्माविरोधेन यथाकामं यथाकालोपपन्नं यथोत्साहं विषयांश् चचार । सम्यक् च प्रजापालनम् अकरोत् ॥ विप्_४,१०।१०।ः विश्वाच्या देवयान्या च सहोपभोगं भुक्त्वा कामानाम् अन्तम् अवाप्स्यामीत्य् अनुदिनं तन्मनस्को बभूव

so 'pi pauravaṃ yauvanam āsādya dharmāvirodhena yathākāmaṃ yathākālopapannaṃ yathotsāhaṃ viṣayāṃś cacāra | samyak ca prajāpālanam akarot || ViP_4,10.10|ḥ viśvācyā devayānyā ca sahopabhogaṃ bhuktvā kāmānām antam avāpsyāmīty anudinaṃ tanmanasko babhūva

4.10.11

अनुदिनं चोपभोगतः कामान् अतीवाभिरम्यान् मेने

anudinaṃ copabhogataḥ kāmān atīvābhiramyān mene

4.10.12

ततश् चैवम् अगायत । न जातु कामः कामानाम् उपभोगेन शाम्यति । हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते

tataś caivam agāyata | na jātu kāmaḥ kāmānām upabhogena śāmyati / haviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivardhate

4.10.13

यत् पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः । एकस्यापि न पर्याप्तं तस्मात् तृष्णां परित्यजेत्

yat pṛthivyāṃ vrīhiyavaṃ hiraṇyaṃ paśavaḥ striyaḥ / ekasyāpi na paryāptaṃ tasmāt tṛṣṇāṃ parityajet

4.10.14

यदा न कुरुते भावं सर्वभूतेषु पापकम् । समदृष्टेस् तदा पुंसः सर्वाः सुखमया दिशः

yadā na kurute bhāvaṃ sarvabhūteṣu pāpakam / samadṛṣṭes tadā puṃsaḥ sarvāḥ sukhamayā diśaḥ

4.10.15

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर् या न जीर्यति जीर्यतः । तां तृष्णां संत्यजेत् प्राज्ञः सुखेनैवाभिपूर्यते

yā dustyajā durmatibhir yā na jīryati jīryataḥ / tāṃ tṛṣṇāṃ saṃtyajet prājñaḥ sukhenaivābhipūryate

4.10.16

जीर्यन्ति जीर्यतः केशा दन्ता जीर्यन्ति जीर्यतः । धनाशा जीविताशा च जीर्यतो ऽपि न जीर्यतः

jīryanti jīryataḥ keśā dantā jīryanti jīryataḥ / dhanāśā jīvitāśā ca jīryato 'pi na jīryataḥ

4.10.17

पूर्णं वर्षसहस्रं मे विषयासक्तचेतसः । तथाप्य् अनुदिनं तृष्णा ममैतेष्व् एव जायते

pūrṇaṃ varṣasahasraṃ me viṣayāsaktacetasaḥ / tathāpy anudinaṃ tṛṣṇā mamaiteṣv eva jāyate

4.10.18

तस्माद् एताम् अहं त्यक्त्वा ब्रह्मण्य् आधाय मानसम् । निर्द्वन्द्वो निर्ममो भूत्वा चरिष्यामि मृगैः सह

tasmād etām ahaṃ tyaktvā brahmaṇy ādhāya mānasam / nirdvandvo nirmamo bhūtvā cariṣyāmi mṛgaiḥ saha

4.10.19

पूरोः सकाशाद् आदाय जरां दत्त्वा च यौवनम् । राज्ये ऽभिषिच्य पूरुं च प्रययौ तपसे वनम्

pūroḥ sakāśād ādāya jarāṃ dattvā ca yauvanam / rājye 'bhiṣicya pūruṃ ca prayayau tapase vanam

4.10.20

दिशि दक्षिणपूर्वायां तुर्वसुं प्रत्य् अथादिशत् । प्रतीच्यां च तथा द्रुह्युं दक्षिणायां ततो यदुम्

diśi dakṣiṇapūrvāyāṃ turvasuṃ praty athādiśat / pratīcyāṃ ca tathā druhyuṃ dakṣiṇāyāṃ tato yadum

4.10.21

उदीच्यां च तथैवानुं कृत्वा मण्डलिनो नृपान् । सर्वपृथ्वीपतिं पूरुं सो ऽभिषिच्य ययौ वनम्

udīcyāṃ ca tathaivānuṃ kṛtvā maṇḍalino nṛpān / sarvapṛthvīpatiṃ pūruṃ so 'bhiṣicya yayau vanam

4.10.22