Vishnu Purana · Amsha 4 · Adhyaya 11

पराशर उवाच

अतः परं ययातेः प्रथमपुत्रस्य यदोर् वंशम् अहं कथयामि । यत्राशेषलोकनिवासिमनुष्यसिद्धगन्धर्वयक्षराक्षसगुह्यककिंपुरुषाप्सरोरगविहगदैत्यदानवरुद्रवस्वश्वि मरुद्देवर्षिद्विजर्षिमुमुक्षिभिर् धर्मार्थकाममोक्षार्थिभिस् तत्तत्फललाभाय सदाभिष्टुतापरिच्छेद्यमाहात्म्येनांशेन भगवान् अनादिनिधनो विष्णुर् अवततार

ataḥ paraṃ yayāteḥ prathamaputrasya yador vaṃśam ahaṃ kathayāmi | yatrāśeṣalokanivāsimanuṣyasiddhagandharvayakṣarākṣasaguhyakakiṃpuruṣāpsaroragavihagadaityadānavarudravasvaśvi maruddevarṣidvijarṣimumukṣibhir dharmārthakāmamokṣārthibhis tattatphalalābhāya sadābhiṣṭutāparicchedyamāhātmyenāṃśena bhagavān anādinidhano viṣṇur avatatāra

4.11.1

अत्र च श्लोकः । यदोर् वंशं नरः श्रुत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते । यत्रावतीर्णं विष्ण्वाख्यं परं ब्रह्म निराकृति

atra ca ślokaḥ | yador vaṃśaṃ naraḥ śrutvā sarvapāpaiḥ pramucyate | yatrāvatīrṇaṃ viṣṇvākhyaṃ paraṃ brahma nirākṛti

4.11.2

सहस्रजित्क्रोष्टुनलरघुसंज्ञाश् चत्वारो यदुपुत्रा बभूवुः । सहस्रजित्पुत्रः शतजित् । तस्य हैहयहेहयवेणुहयास् त्रयः पुत्रा बभूवुः । हैहयपुत्रो धर्मस् तस्यापि धर्मनेत्रस् ततः कुन्तिः कुन्तेः साहंजित् । तत्तनयो महिष्मान्

sahasrajitkroṣṭunalaraghusaṃjñāś catvāro yaduputrā babhūvuḥ | sahasrajitputraḥ śatajit | tasya haihayahehayaveṇuhayās trayaḥ putrā babhūvuḥ | haihayaputro dharmas tasyāpi dharmanetras tataḥ kuntiḥ kunteḥ sāhaṃjit | tattanayo mahiṣmān

4.11.3

तस्माद् भद्रश्रेण्यस् ततो दुर्दमस् तस्माद् धनकः । धनकस्य कृतवीर्यकृताग्निकृतधर्मकृतौजसश् चत्वारः पुत्राः । कृतवीर्याद् अर्जुनः सप्तद्वीपपतिर् बाहुसहस्री जज्ञे । यो ऽसौ भगवदंशम् अत्रिकुलप्रसूतं दत्तात्रेयाख्यम् आराध्य बाहुसहस्रम् अधर्मसेवानिवारणं धर्मेण पृथिवीजयं धर्मतश् चानुपालनम् अरातिभ्यो ऽपराजयम् अखिलजगत्प्रख्यातपुरुषाच् च मृत्युम् इत्य् एतान् वरान् अभिलषितवांल् लेभे च

tasmād bhadraśreṇyas tato durdamas tasmād dhanakaḥ | dhanakasya kṛtavīryakṛtāgnikṛtadharmakṛtaujasaś catvāraḥ putrāḥ | kṛtavīryād arjunaḥ saptadvīpapatir bāhusahasrī jajñe | yo 'sau bhagavadaṃśam atrikulaprasūtaṃ dattātreyākhyam ārādhya bāhusahasram adharmasevānivāraṇaṃ dharmeṇa pṛthivījayaṃ dharmataś cānupālanam arātibhyo 'parājayam akhilajagatprakhyātapuruṣāc ca mṛtyum ity etān varān abhilaṣitavāṃl lebhe ca

4.11.4

तेनेयम् अशेषद्वीपवती पृथिवी सम्यक् परिपालिता । दश यज्ञसहस्राण्य् असाव् अयजत्

teneyam aśeṣadvīpavatī pṛthivī samyak paripālitā | daśa yajñasahasrāṇy asāv ayajat

4.11.5

तस्य च श्लोको ऽद्यापि गीयते । न नूनं कार्तवीर्यस्य गतिं यास्यन्ति पार्थिवाः । यज्ञैर् दानैस् तपोभिर् वा प्रश्रयेण श्रुतेन च

tasya ca śloko 'dyāpi gīyate | na nūnaṃ kārtavīryasya gatiṃ yāsyanti pārthivāḥ / yajñair dānais tapobhir vā praśrayeṇa śrutena ca

4.11.6

अनष्टद्रव्यता च तस्य राज्ये ऽभवत् । एवं पञ्चाशीतिवर्षसहस्राण्य् अव्याहतारोग्यश्रीबलपराक्रमो राज्यम् अकरोत्

anaṣṭadravyatā ca tasya rājye 'bhavat | evaṃ pañcāśītivarṣasahasrāṇy avyāhatārogyaśrībalaparākramo rājyam akarot

4.11.7

माहिष्मत्यां दिग्विजयाभ्यागतो नर्मदाजलावगाहनक्रीडातिपानमदाकुलेनायत्नेनैव तेनाशेषदेवदैत्यगन्धर्वेशजयोद्भूतमदावलेपो ऽपि रावणः पशुर् इव बद्ध्वा स्वनगरैकान्ते स्थापितः

māhiṣmatyāṃ digvijayābhyāgato narmadājalāvagāhanakrīḍātipānamadākulenāyatnenaiva tenāśeṣadevadaityagandharveśajayodbhūtamadāvalepo 'pi rāvaṇaḥ paśur iva baddhvā svanagaraikānte sthāpitaḥ

4.11.8

यश् च पञ्चाशीतिवर्षसहस्रोपलक्षणकालावसाने भगवन्नारायणांशेन परशुरामेणोपसंहृतः । तस्य च पुत्रशतप्रधानाः पञ्च पुत्रा बभूवुः । शूरशूरसेनवृषणमधुजयध्वजसंज्ञाः

yaś ca pañcāśītivarṣasahasropalakṣaṇakālāvasāne bhagavannārāyaṇāṃśena paraśurāmeṇopasaṃhṛtaḥ | tasya ca putraśatapradhānāḥ pañca putrā babhūvuḥ | śūraśūrasenavṛṣaṇamadhujayadhvajasaṃjñāḥ

4.11.9

जयध्वजात् तालजङ्घः पुत्रो ऽभवत् । तालजङ्घस्य तालजङ्घाख्यं पुत्रशतम् आसीत् । येषां ज्येष्ठो वीतिहोत्रस् तथान्यो भरतः । भरताद् वृषसुजातौ च । वृषस्य पुत्रो मधुर् अभवत् । तस्यापि वृष्णिप्रमुखं पुत्रशतम् आसीत् । यतो वृष्णिसंज्ञाम् एतद् गोत्रम् अवाप

jayadhvajāt tālajaṅghaḥ putro 'bhavat | tālajaṅghasya tālajaṅghākhyaṃ putraśatam āsīt | yeṣāṃ jyeṣṭho vītihotras tathānyo bharataḥ | bharatād vṛṣasujātau ca | vṛṣasya putro madhur abhavat | tasyāpi vṛṣṇipramukhaṃ putraśatam āsīt | yato vṛṣṇisaṃjñām etad gotram avāpa

4.11.10

मधुसंज्ञाहेतुश् च मधुर् अभवत् । यादवाश् च यदुनामोपलक्षणात्

madhusaṃjñāhetuś ca madhur abhavat | yādavāś ca yadunāmopalakṣaṇāt

4.11.11

Adhyaya 10Adhyaya 12