पराशर उवाच —

तस्याप्य् आयुर् धीमान् अमावसुर् विश्वावसुः शतायुर् श्रुतायुः संज्ञाः षड् अभवन् पुत्राः

tasyāpy āyur dhīmān amāvasur viśvāvasuḥ śatāyur śrutāyuḥ saṃjñāḥ ṣaḍ abhavan putrāḥ

4.7.1

अमावसोर् भीमो नाम पुत्रो ऽभवत्

amāvasor bhīmo nāma putro 'bhavat

4.7.2

भीमस्य काञ्चनः काञ्चनात् सुहोत्रस् तस्यापि जह्नुः । यो ऽसौ यज्ञवाटम् अखिलं गङ्गाम्भसा प्लावितम् आलोक्य क्रोधसंरक्तनयनो भगवन्तं यज्ञपुरुषम् आत्मनि परमेण समाधिना समारोप्याखिलाम् एव गङ्गाम् अपिबत्

bhīmasya kāñcanaḥ kāñcanāt suhotras tasyāpi jahnuḥ | yo 'sau yajñavāṭam akhilaṃ gaṅgāmbhasā plāvitam ālokya krodhasaṃraktanayano bhagavantaṃ yajñapuruṣam ātmani parameṇa samādhinā samāropyākhilām eva gaṅgām apibat

4.7.3

अथैनं देवर्षयः प्रसादयाम् आसुः । दुहितृत्वे चास्य गङ्गाम् अनयन्

athainaṃ devarṣayaḥ prasādayām āsuḥ | duhitṛtve cāsya gaṅgām anayan

4.7.4

जह्नोश् च सुमन्तुर् नाम पुत्रो ऽभवत् । तस्याप्य् अजकस् ततो बलाकाश्वस् तस्मात् कुशः कुशस्य कुशाम्बकुशनाभामूर्तरयामावसवश् चत्वारः पुत्रा बभूवुः

jahnoś ca sumantur nāma putro 'bhavat | tasyāpy ajakas tato balākāśvas tasmāt kuśaḥ kuśasya kuśāmbakuśanābhāmūrtarayāmāvasavaś catvāraḥ putrā babhūvuḥ

4.7.5

तेषां कुशाम्बः शक्रतुल्यो मे पुत्रो भवेद् इति तपश् चकार । तं चोग्रतपसम् अवलोक्य मा भवत्व् अन्यो ऽस्मत्तुल्यवीर्य इत्य् आत्मनैवास्येन्द्रः पुत्रत्वम् अगच्छत्

teṣāṃ kuśāmbaḥ śakratulyo me putro bhaved iti tapaś cakāra | taṃ cogratapasam avalokya mā bhavatv anyo 'smattulyavīrya ity ātmanaivāsyendraḥ putratvam agacchat

4.7.6

गाधिर् नाम स कौशिको ऽभवत् । गाधिश् च सत्यवतीं कन्याम् अजनयत् । तां च भार्गव ऋचीको वव्रे

gādhir nāma sa kauśiko 'bhavat | gādhiś ca satyavatīṃ kanyām ajanayat | tāṃ ca bhārgava ṛcīko vavre

4.7.7

गाधिर् अप्य् अतिरोषणायातिवृद्धाय च ब्राह्मणाय दातुम् अनिच्छन्न् एकतः श्यामकर्णानाम् इन्दुवर्चसाम् अनिलरंहसाम् अश्वानां सहस्रं कन्याशुल्कम् अयाचत

gādhir apy atiroṣaṇāyātivṛddhāya ca brāhmaṇāya dātum anicchann ekataḥ śyāmakarṇānām induvarcasām anilaraṃhasām aśvānāṃ sahasraṃ kanyāśulkam ayācata

4.7.8

तेनाप्य् ऋष्।इणा वरुणसकाशाद् उपलभ्याश्वतीर्थोत्पन्नं तादृगश्वसहस्रं दत्तम् । ततस् ताम् ऋचीकः कन्याम् उपयेमे । ऋचीकश् च तस्याश् चरुम् अपत्यार्थं चकार

tenāpy ṛṣ.iṇā varuṇasakāśād upalabhyāśvatīrthotpannaṃ tādṛgaśvasahasraṃ dattam | tatas tām ṛcīkaḥ kanyām upayeme | ṛcīkaś ca tasyāś carum apatyārthaṃ cakāra

4.7.9

तत्प्रसादितश् च तन्मात्रे क्षत्रवरपुत्रोत्पत्तये चरुम् अपरं साधयाम् आस

tatprasāditaś ca tanmātre kṣatravaraputrotpattaye carum aparaṃ sādhayām āsa

4.7.10

एष चरुर् भवत्यायम् अपरस् त्वन्मात्रा सम्यग् उपयोज्य इत्य् उक्त्वा वनं जगाम

eṣa carur bhavatyāyam aparas tvanmātrā samyag upayojya ity uktvā vanaṃ jagāma

4.7.11

उपयोगकाले च तां माता सत्यवतीम् आह । पुत्रि सर्व एवात्मपुत्रम् अतिगुणं समभिलषति नात्मजायाभ्रातृगुणेष्व् अतीवादृतो भवति ॥ अतो ऽर्हसि ममात्मीयं चरुं दातुं मदीयं चरुम् आत्मनोपयोक्तुम्

upayogakāle ca tāṃ mātā satyavatīm āha | putri sarva evātmaputram atiguṇaṃ samabhilaṣati nātmajāyābhrātṛguṇeṣv atīvādṛto bhavati || ato 'rhasi mamātmīyaṃ caruṃ dātuṃ madīyaṃ carum ātmanopayoktum

4.7.12

मत्पुत्रेण हि सकलभूमण्डलपरिपालनं कार्यं कियद् वा ब्राह्मणस्य बलवीर्यसंपद् इत्य् उक्त्वा सा स्वचरुं मात्रे दत्तवती

matputreṇa hi sakalabhūmaṇḍalaparipālanaṃ kāryaṃ kiyad vā brāhmaṇasya balavīryasaṃpad ity uktvā sā svacaruṃ mātre dattavatī

4.7.13

अथ वनाद् अप्य् आगम्य सत्यवतीम् ऋषिर् अपश्यत्

atha vanād apy āgamya satyavatīm ṛṣir apaśyat

4.7.14

आह चैनाम् अतिपापे किम् इदम् अकार्यं भवत्या कृतम् । अतिरौद्रं ते वपुर् आलक्ष्यते । नूनं त्वया त्वन्मातृसात्कृतश् चरुर् उपयुक्तो न युक्तम् एतत्

āha cainām atipāpe kim idam akāryaṃ bhavatyā kṛtam | atiraudraṃ te vapur ālakṣyate | nūnaṃ tvayā tvanmātṛsātkṛtaś carur upayukto na yuktam etat

4.7.15

मया हि तत्र चरौ सकलैव शौर्यवीर्यबलसंपद् आरोपिता । त्वदीये चराव् अप्य् अखिलशान्तिज्ञानतितिक्षादिकी ब्राह्मणसंपत् । एतच् च विपरीतं कुर्वन्त्यास् तवातिरौद्रास्त्रधारणमारणनिष्ठः क्षत्रियाचारः पुत्रो भविष्यत्य् अस्या । चोपशमरुचिर् ब्राह्मणाचार इत्य् आकर्ण्यैव सा तस्य पादौ जग्राह

mayā hi tatra carau sakalaiva śauryavīryabalasaṃpad āropitā | tvadīye carāv apy akhilaśāntijñānatitikṣādikī brāhmaṇasaṃpat | etac ca viparītaṃ kurvantyās tavātiraudrāstradhāraṇamāraṇaniṣṭhaḥ kṣatriyācāraḥ putro bhaviṣyaty asyā | copaśamarucir brāhmaṇācāra ity ākarṇyaiva sā tasya pādau jagrāha

4.7.16

प्रणिपत्य चैनम् आह । भगवन् मयैतद् अज्ञानाद् अनुष्ठितम् । प्रसादं मे कुरु । मैवंविधः पुत्रो भवतु । कामम् एवंविधः पौत्रो भवत्व् इत्य् उक्तो मुनिर् अप्य् आहैवम् अस्त्व् इति

praṇipatya cainam āha | bhagavan mayaitad ajñānād anuṣṭhitam | prasādaṃ me kuru | maivaṃvidhaḥ putro bhavatu | kāmam evaṃvidhaḥ pautro bhavatv ity ukto munir apy āhaivam astv iti

4.7.17

अनन्तरं च सा जमदग्निम् अजीजनत् । तन्माता च विश्वामित्रं जनयाम् आस । सत्यवती च कौशिकी नाम नद्य् अभवत् । जमदग्निर् इक्ष्वाकुवंशोद्भवस्य रेणोस् तनयां रेणुकाम् उपयेमे । तस्यां चाशेषक्षत्रहन्तारं परशुरामसंज्ञं भगवतः सकललोकगुरोर् नारायणस्यांशं जमदग्निर् अजीजनत्

anantaraṃ ca sā jamadagnim ajījanat | tanmātā ca viśvāmitraṃ janayām āsa | satyavatī ca kauśikī nāma nady abhavat | jamadagnir ikṣvākuvaṃśodbhavasya reṇos tanayāṃ reṇukām upayeme | tasyāṃ cāśeṣakṣatrahantāraṃ paraśurāmasaṃjñaṃ bhagavataḥ sakalalokaguror nārāyaṇasyāṃśaṃ jamadagnir ajījanat

4.7.18

विश्वामित्रपुत्रस् तु भार्गव एव शुनःशेपो देवैर् दत्तः । ततश् च देवरातनामाभवत् । ततश् चान्ये मधुच्छन्दजयकृतदेवाष्टककच्छपहारीतकाख्या विश्वामित्रपुत्रा बभूवुः

viśvāmitraputras tu bhārgava eva śunaḥśepo devair dattaḥ | tataś ca devarātanāmābhavat | tataś cānye madhucchandajayakṛtadevāṣṭakakacchapahārītakākhyā viśvāmitraputrā babhūvuḥ

4.7.19

तेषां च बहूनि कौशिकगोत्राण्य् ऋष्यन्तरेषु वैवाह्यानि भवन्तीति

teṣāṃ ca bahūni kauśikagotrāṇy ṛṣyantareṣu vaivāhyāni bhavantīti

4.7.20