Vishnu Purana · Amsha 5 · Adhyaya 16

पराशर उवाच

केशी चापि बलोदग्रः कंसदूतप्रचोदितः । कृष्णस्य निधनाकाङ्क्षी वृन्दावनम् उपागमत्

keśī cāpi balodagraḥ kaṃsadūtapracoditaḥ / kṛṣṇasya nidhanākāṅkṣī vṛndāvanam upāgamat

5.16.1

स खुरक्षतभूपृष्ठः सटाक्षेपधुताम्बुदः । प्लुतविक्रान्तचन्द्रार्कमार्गो गोपान् उपाद्रवत्

sa khurakṣatabhūpṛṣṭhaḥ saṭākṣepadhutāmbudaḥ / plutavikrāntacandrārkamārgo gopān upādravat

5.16.2

तस्य हेषितशब्देन गोपाला दैत्यवाजिनः । गोप्यश् च भयसंविग्ना गोविन्दं शरणं ययुः

tasya heṣitaśabdena gopālā daityavājinaḥ / gopyaś ca bhayasaṃvignā govindaṃ śaraṇaṃ yayuḥ

5.16.3

त्राहि त्राहीति गोविन्दः श्रुत्वा तेषां तदा वचः । सतोयजलदध्वानगम्भीरम् इदम् उक्तवान्

trāhi trāhīti govindaḥ śrutvā teṣāṃ tadā vacaḥ / satoyajaladadhvānagambhīram idam uktavān

5.16.4

भगवान् उवाच

अलं त्रासेन गोपालाः केशिनः किं भयातुरैः । भवद्भिर् गोपजातीयैर् वीरवीर्यं विलोप्यते

alaṃ trāsena gopālāḥ keśinaḥ kiṃ bhayāturaiḥ / bhavadbhir gopajātīyair vīravīryaṃ vilopyate

5.16.5

किम् अनेनाल्पसारेण हेषिताटोपकारिणा । दैतेयबलवाह्येन वल्गता दुष्टवाजिना

kim anenālpasāreṇa heṣitāṭopakāriṇā / daiteyabalavāhyena valgatā duṣṭavājinā

5.16.6

एह्य् एहि दुष्ट कृष्णो ऽहं पूष्णोर् इव पिनाकधृत् । पातयिष्यामि दशनान् वदनाद् अखिलांस् तव

ehy ehi duṣṭa kṛṣṇo 'haṃ pūṣṇor iva pinākadhṛt / pātayiṣyāmi daśanān vadanād akhilāṃs tava

5.16.7

इत्य् उक्त्वास्फोट्य गोविन्दः केशिनः संमुखं ययौ । विवृतास्यस् तु सो ऽप्य् एनं दैतेयाश्व उपाद्रवत्

ity uktvāsphoṭya govindaḥ keśinaḥ saṃmukhaṃ yayau / vivṛtāsyas tu so 'py enaṃ daiteyāśva upādravat

5.16.8

बाहुम् आभोगिनं कृत्वा मुखे तस्य जनार्दनः । प्रवेशयाम् आस तदा केशिनो दुष्टवाजिनः

bāhum ābhoginaṃ kṛtvā mukhe tasya janārdanaḥ / praveśayām āsa tadā keśino duṣṭavājinaḥ

5.16.9

केशिनो वदनं तेन विशता कृष्णबाहुना । शातिता दशनाः पेतुः सिताभ्रावयवा इव

keśino vadanaṃ tena viśatā kṛṣṇabāhunā / śātitā daśanāḥ petuḥ sitābhrāvayavā iva

5.16.10

कृष्णस्य ववृधे बाहुः केशिदेहगतो द्विज । विनाशाय यथा व्याधिर् आसंभूतेर् उपेक्षितः

kṛṣṇasya vavṛdhe bāhuḥ keśidehagato dvija / vināśāya yathā vyādhir āsaṃbhūter upekṣitaḥ

5.16.11

सो ऽक्षिणी विवृते चक्रे निःसृते मुक्तबन्धने ॥ विप्_५,१६।१२च्द् ॥ जघान धरणीं पादैः शकृन्मूत्रं समुत्सृजन् । स्वेदार्द्रगात्रः श्रान्तश् च निर्यत्नः सो ऽभवत् ततः

so 'kṣiṇī vivṛte cakre niḥsṛte muktabandhane // ViP_5,16.12cd // jaghāna dharaṇīṃ pādaiḥ śakṛnmūtraṃ samutsṛjan / svedārdragātraḥ śrāntaś ca niryatnaḥ so 'bhavat tataḥ

5.16.13

व्यादितास्यो महारौद्रः सो ऽसुरः कृष्णबाहुना । निपपात द्विधाभूतो वैद्युतेन यथा द्रुमः

vyāditāsyo mahāraudraḥ so 'suraḥ kṛṣṇabāhunā / nipapāta dvidhābhūto vaidyutena yathā drumaḥ

5.16.14

द्विपादपृष्ठपुच्छार्धश्रवणैकाक्षिनासिके । केशिनस् ते द्विधाभूते शकले द्वे विरेजतुः

dvipādapṛṣṭhapucchārdhaśravaṇaikākṣināsike / keśinas te dvidhābhūte śakale dve virejatuḥ

5.16.15

हत्वा तु केशिनं कृष्णो गोपालैर् मुदितैर् वृतः । अनायस्ततनुः स्वस्थो हसंस् तत्रैव तस्थिवान्

hatvā tu keśinaṃ kṛṣṇo gopālair muditair vṛtaḥ / anāyastatanuḥ svastho hasaṃs tatraiva tasthivān

5.16.16

ततो गोप्यश् च गोपाश् च हते केशिनि विस्मिताः । तुष्टुवुः पुण्डरीकाक्षम् अनुरागमनोरमम्

tato gopyaś ca gopāś ca hate keśini vismitāḥ / tuṣṭuvuḥ puṇḍarīkākṣam anurāgamanoramam

5.16.17

अथाहान्तरितो विप्रो नारदो जलदे स्थितः । केशिनं निहतं दृष्ट्वा हर्षनिर्भरमानसः

athāhāntarito vipro nārado jalade sthitaḥ / keśinaṃ nihataṃ dṛṣṭvā harṣanirbharamānasaḥ

5.16.18

साधु साधु जगन्नाथ लीलयैव यद् अच्युत । निहतो ऽयं त्वया केशी क्लेशदस् त्रिदिवौकसाम्

sādhu sādhu jagannātha līlayaiva yad acyuta / nihato 'yaṃ tvayā keśī kleśadas tridivaukasām

5.16.19

युद्धोत्सुको ऽहम् अत्यर्थं नरवाजिमहाहवम् । अवृत्तपूर्वम् अन्यत्र द्रष्टुं स्वर्गाद् उपागतः

yuddhotsuko 'ham atyarthaṃ naravājimahāhavam / avṛttapūrvam anyatra draṣṭuṃ svargād upāgataḥ

5.16.20

स्वकर्माण्य् अवतारे ते कृतानि मधुसूदन । यानि तैर् विस्मितं चेतस् तोषम् एतेन मे गतम्

svakarmāṇy avatāre te kṛtāni madhusūdana / yāni tair vismitaṃ cetas toṣam etena me gatam

5.16.21

तुरगस्यास्य शक्रो ऽपि कृष्ण देवाश् च बिभ्यति । धूतकेसरजालस्य ह्रेषतो ऽभ्रावलोकिनः

turagasyāsya śakro 'pi kṛṣṇa devāś ca bibhyati / dhūtakesarajālasya hreṣato 'bhrāvalokinaḥ

5.16.22

यस्मात् त्वयैष दुष्टात्मा हतः केशी जनार्दन । तस्मात् केशवनाम्ना त्वं लोके ख्यातो भविष्यसि

yasmāt tvayaiṣa duṣṭātmā hataḥ keśī janārdana / tasmāt keśavanāmnā tvaṃ loke khyāto bhaviṣyasi

5.16.23

स्वस्त्य् अस्तु ते गमिष्यामि कंसयुद्धे ऽधुना पुनः । परश्वो ऽहं समेष्यामि त्वया केशिनिषूदन

svasty astu te gamiṣyāmi kaṃsayuddhe 'dhunā punaḥ / paraśvo 'haṃ sameṣyāmi tvayā keśiniṣūdana

5.16.24

उग्रसेनसुते कंसे सानुगे विनिपातिते । भारावतारकर्ता त्वं पृथिव्याः पृथिवीधर

ugrasenasute kaṃse sānuge vinipātite / bhārāvatārakartā tvaṃ pṛthivyāḥ pṛthivīdhara

5.16.25

तत्रानेकप्रकाराणि युद्धानि पृथिवीक्षिताम् । द्रष्टव्यानि मया युष्मत्प्रणीतानि जनार्दन

tatrānekaprakārāṇi yuddhāni pṛthivīkṣitām / draṣṭavyāni mayā yuṣmatpraṇītāni janārdana

5.16.26

सो ऽहं यास्यामि गोविन्द देवकार्यं महत् कृतम् । त्वया सभाजितश् चाहं स्वस्ति ते ऽस्तु व्रजाम्य् अहम्

so 'haṃ yāsyāmi govinda devakāryaṃ mahat kṛtam / tvayā sabhājitaś cāhaṃ svasti te 'stu vrajāmy aham

5.16.27

नारदे तु गते कृष्णः सह गोपैर् अविस्मितः । विवेश गोकुलं गोपीनेत्रपानैकभाजनम्

nārade tu gate kṛṣṇaḥ saha gopair avismitaḥ / viveśa gokulaṃ gopīnetrapānaikabhājanam

5.16.28

Adhyaya 15Adhyaya 17