पराशर उवाच —

तस्मिन् रासभदैतेये सानुगे विनिपातिते । सेव्यं गोगोपगोपीनां रम्यं तालवनं बभौ

tasmin rāsabhadaiteye sānuge vinipātite / sevyaṃ gogopagopīnāṃ ramyaṃ tālavanaṃ babhau

5.9.1

ततस् तौ जातहर्षौ तु वसुदेवसुताव् उभौ । हत्वा धेनुकदैतेयं भाण्डीरवटम् आगतौ

tatas tau jātaharṣau tu vasudevasutāv ubhau / hatvā dhenukadaiteyaṃ bhāṇḍīravaṭam āgatau

5.9.2

क्ष्वेलमानौ प्रगायन्तौ विचिन्वन्तौ च पादपान् । चारयन्तौ च गा दूरे व्याहरन्तौ च नामभिः

kṣvelamānau pragāyantau vicinvantau ca pādapān / cārayantau ca gā dūre vyāharantau ca nāmabhiḥ

5.9.3

निर्योगपाशस्कन्धौ तौ वनमालाविभूषितौ । शुशुभाते महात्मानौ बालशृङ्गाव् इवर्षभौ

niryogapāśaskandhau tau vanamālāvibhūṣitau / śuśubhāte mahātmānau bālaśṛṅgāv ivarṣabhau

5.9.4

सुवर्णाञ्जनचूर्णाभ्यां तौ तदा रुषिताम्बरौ । महेन्द्रायुधसंयुक्तौ श्वेतकृष्णाव् इवाम्बुदौ

suvarṇāñjanacūrṇābhyāṃ tau tadā ruṣitāmbarau / mahendrāyudhasaṃyuktau śvetakṛṣṇāv ivāmbudau

5.9.5

चेरतुर् लोकसिद्धाभिः क्रीडाभिर् इतरेतरम् । समस्तलोकनाथानां नाथभूतौ भुवं गतौ

ceratur lokasiddhābhiḥ krīḍābhir itaretaram / samastalokanāthānāṃ nāthabhūtau bhuvaṃ gatau

5.9.6

मनुष्यधर्माभिरतौ मानयन्तौ मनुष्यताम् । तज्जातिगुणयुक्ताभिः क्रीडाभिश् चेरतुर् वनम्

manuṣyadharmābhiratau mānayantau manuṣyatām / tajjātiguṇayuktābhiḥ krīḍābhiś ceratur vanam

5.9.7

ततश् चान्दोलिकाभिश् च नियुद्धैश् च महाबलौ । व्यायामं चक्रतुस् तत्र क्षेपणीयैस् तथाश्मभिः

tataś cāndolikābhiś ca niyuddhaiś ca mahābalau / vyāyāmaṃ cakratus tatra kṣepaṇīyais tathāśmabhiḥ

5.9.8

तल्लिप्सुर् असुरस् तत्र ह्य् उभयो रममाणयोः । आजगाम प्रलम्बाख्यो गोपवेषतिरोहितः

tallipsur asuras tatra hy ubhayo ramamāṇayoḥ / ājagāma pralambākhyo gopaveṣatirohitaḥ

5.9.9

सो ऽवगाहत निःशङ्कस् तेषां मध्यम् अमानुषः । मानुषं वपुर् आस्थाय प्रलम्बो दानवोत्तमः

so 'vagāhata niḥśaṅkas teṣāṃ madhyam amānuṣaḥ / mānuṣaṃ vapur āsthāya pralambo dānavottamaḥ

5.9.10

तयोश् छिद्रान्तरप्रेप्सुर् अविषह्यम् अमन्यत । कृष्णं ततो रौहिणेयं हन्तुं चक्रे मनोरथम्

tayoś chidrāntaraprepsur aviṣahyam amanyata / kṛṣṇaṃ tato rauhiṇeyaṃ hantuṃ cakre manoratham

5.9.11

हरिणाक्रीडनं नाम बालक्रीडनकं ततः । प्रकुर्वन्तो हि ते सर्वे द्वौ द्वौ युगपद् उत्पतन्

hariṇākrīḍanaṃ nāma bālakrīḍanakaṃ tataḥ / prakurvanto hi te sarve dvau dvau yugapad utpatan

5.9.12

श्रीदाम्ना सह गोविन्दः प्रलम्बेन तथा बलः । गोपालैर् अपरैश् चान्ये गोपालाः सह पुप्लुवुः

śrīdāmnā saha govindaḥ pralambena tathā balaḥ / gopālair aparaiś cānye gopālāḥ saha pupluvuḥ

5.9.13

श्रीदामानं ततः कृष्णः प्रलम्बं रोहिणीसुतः । जितवान् कृष्णपक्षीयैर् गोपैर् अन्ये पराजिताः

śrīdāmānaṃ tataḥ kṛṣṇaḥ pralambaṃ rohiṇīsutaḥ / jitavān kṛṣṇapakṣīyair gopair anye parājitāḥ

5.9.14

ते वाहयन्तस् त्व् अन्योन्यं भाण्डीरस्कन्धम् एत्य वै । पुनर् निववृतुः सर्वे ये ये तत्र पराजिताः

te vāhayantas tv anyonyaṃ bhāṇḍīraskandham etya vai / punar nivavṛtuḥ sarve ye ye tatra parājitāḥ

5.9.15

संकर्षणं तु स्कन्धेन शीघ्रम् उत्क्षिप्य दानवः । न तस्थौ प्रजगामैव सचन्द्र इव वारिदः

saṃkarṣaṇaṃ tu skandhena śīghram utkṣipya dānavaḥ / na tasthau prajagāmaiva sacandra iva vāridaḥ

5.9.16

असहन् रौहिणेयस्य स भारं दानवोत्तमः । ववृधे सुमहाकायः प्रावृषीव बलाहकः

asahan rauhiṇeyasya sa bhāraṃ dānavottamaḥ / vavṛdhe sumahākāyaḥ prāvṛṣīva balāhakaḥ

5.9.17

संकर्षणस् तु तं दृष्ट्वा दग्धशैलोपमाकृतिम् । स्रग्दामलम्बाभरणं मुकुटाटोपिमस्तकम्

saṃkarṣaṇas tu taṃ dṛṣṭvā dagdhaśailopamākṛtim / sragdāmalambābharaṇaṃ mukuṭāṭopimastakam

5.9.18

ह्रियमाणस् ततः कृष्णम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ विप्_५,९।१९च्द् ॥ कृष्ण कृष्ण ह्रियाम्य् एष पर्वतोदग्रमूर्तिना । केनापि पश्य दैत्येन गोपालछद्मरूपिणा

hriyamāṇas tataḥ kṛṣṇam idaṃ vacanam abravīt // ViP_5,9.19cd // kṛṣṇa kṛṣṇa hriyāmy eṣa parvatodagramūrtinā / kenāpi paśya daityena gopālachadmarūpiṇā

5.9.20

यद् अत्र साम्प्रतं कार्यं मया मधुनिषूदन । तत् कथ्यतां प्रयात्य् एष दुरात्मातित्वरान्वितः

yad atra sāmprataṃ kāryaṃ mayā madhuniṣūdana / tat kathyatāṃ prayāty eṣa durātmātitvarānvitaḥ

5.9.21

तम् आह रामं गोविन्दः स्मितभिन्नौष्ठसंपुटः । महात्मा रौहिणेयस्य बलवीर्यप्रमाणवित्

tam āha rāmaṃ govindaḥ smitabhinnauṣṭhasaṃpuṭaḥ / mahātmā rauhiṇeyasya balavīryapramāṇavit

5.9.22

भगवान् उवाच —

किम् अयं मानुषो भावो व्यक्तम् एवावलम्ब्यते । सर्वात्मन् सर्वगुह्यानां गुह्यगुह्यात्मना त्वया

kim ayaṃ mānuṣo bhāvo vyaktam evāvalambyate / sarvātman sarvaguhyānāṃ guhyaguhyātmanā tvayā

5.9.23

स्मराशेषजगन्नाथ कारणं कारणाग्रजम् । आत्मानम् एकं तद्वच् च जगत्य् एकार्णवे च यत्

smarāśeṣajagannātha kāraṇaṃ kāraṇāgrajam / ātmānam ekaṃ tadvac ca jagaty ekārṇave ca yat

5.9.24

किं न वेत्सि यथाहं च त्वं चैकं कारणं भुवः । भारावतारणार्थाय मर्त्यलोकम् उपागतौ

kiṃ na vetsi yathāhaṃ ca tvaṃ caikaṃ kāraṇaṃ bhuvaḥ / bhārāvatāraṇārthāya martyalokam upāgatau

5.9.25

नभः शिरस् ते ऽम्बुमयी च मूर्तिः पादौ क्षितिर् वक्त्रम् अनन्त वह्निः । सोमो मनस् ते श्वसितं समीरो दिशश् चतस्रो ऽव्यय बाहवस् ते

nabhaḥ śiras te 'mbumayī ca mūrtiḥ pādau kṣitir vaktram ananta vahniḥ / somo manas te śvasitaṃ samīro diśaś catasro 'vyaya bāhavas te

5.9.26

सहस्रवक्त्रो हि भवान् महात्मा सहस्रहस्ताङ्घ्रिशरीरभेदः । सहस्रपद्मोद्भवयोनिर् आद्यः सहस्रशस् त्वां मुनयो गृणन्ति

sahasravaktro hi bhavān mahātmā sahasrahastāṅghriśarīrabhedaḥ / sahasrapadmodbhavayonir ādyaḥ sahasraśas tvāṃ munayo gṛṇanti

5.9.27

दिव्यं हि रूपं तव वेत्ति नान्यो देवैर् अशेषैर् अवताररूपम् । तवार्च्यते वेत्सि न किं यद् अन्ते त्वय्य् एव विश्वं लयम् अभ्युपैति

divyaṃ hi rūpaṃ tava vetti nānyo devair aśeṣair avatārarūpam / tavārcyate vetsi na kiṃ yad ante tvayy eva viśvaṃ layam abhyupaiti

5.9.28

त्वया धृतेयं धरणी बिभर्ति चराचरं विश्वम् अनन्तमूर्ते । कृतादिभेदैर् अज कालरूपो निमेषपूर्वो जगद् एतद् अत्सि

tvayā dhṛteyaṃ dharaṇī bibharti carācaraṃ viśvam anantamūrte / kṛtādibhedair aja kālarūpo nimeṣapūrvo jagad etad atsi

5.9.29

अत्तं यथा वाडववह्निनाम्बु हिमस्वरूपं परिगृह्य कास्तम् । हिमाचले भानुमतो ऽंशुसङ्गाज् जलत्वम् अभ्येति पुनस् तद् एव

attaṃ yathā vāḍavavahnināmbu himasvarūpaṃ parigṛhya kāstam / himācale bhānumato 'ṃśusaṅgāj jalatvam abhyeti punas tad eva

5.9.30

एवं त्वया संहरणे ऽत्तम् एतज् जगत् समस्तं पुनर् अप्य् अवश्यम् । तथैव सर्गाय समुद्यतस्य जगत्त्वम् अभ्येत्य् अनुकल्पम् ईश

evaṃ tvayā saṃharaṇe 'ttam etaj jagat samastaṃ punar apy avaśyam / tathaiva sargāya samudyatasya jagattvam abhyety anukalpam īśa

5.9.31

भवान् अहं च विश्वात्मन्न् एकम् एव हि कारणम् । जगतो ऽस्य जगत्य् अर्थे भेदेनावां व्यवस्थितौ

bhavān ahaṃ ca viśvātmann ekam eva hi kāraṇam / jagato 'sya jagaty arthe bhedenāvāṃ vyavasthitau

5.9.32

तत् स्मर्यताम् अमेयात्मंस् त्वयात्मा जहि दानवम् । मानुष्यम् एवावलम्ब्य बन्धूनां क्रियतां हितम्

tat smaryatām ameyātmaṃs tvayātmā jahi dānavam / mānuṣyam evāvalambya bandhūnāṃ kriyatāṃ hitam

5.9.33

पराशर उवाच —

इति संस्मारितो विप्र कृष्णेन सुमहात्मना । विहस्य पीडयाम् आस प्रलम्बं बलवान् बलः

iti saṃsmārito vipra kṛṣṇena sumahātmanā / vihasya pīḍayām āsa pralambaṃ balavān balaḥ

5.9.34

मुष्टिना चाहनन् मूर्ध्नि कोपसंरक्तलोचनः । तेन चास्य प्रहारेण बहिर् याते विलोचने

muṣṭinā cāhanan mūrdhni kopasaṃraktalocanaḥ / tena cāsya prahāreṇa bahir yāte vilocane

5.9.35

स निष्कासितमस्तिष्को मुखाच् छोणितम् उद्वमन् । निपपात महीपृष्ठे दैत्यवर्यो ममार च

sa niṣkāsitamastiṣko mukhāc choṇitam udvaman / nipapāta mahīpṛṣṭhe daityavaryo mamāra ca

5.9.36

प्रलम्बं निहतं दृष्ट्वा बलेनाद्भुतकर्मणा । प्रहृष्टास् तुष्टुवुर् गोपाः साधु साध्व् इति चाब्रुवन्

pralambaṃ nihataṃ dṛṣṭvā balenādbhutakarmaṇā / prahṛṣṭās tuṣṭuvur gopāḥ sādhu sādhv iti cābruvan

5.9.37

संस्तूयमानो गोपैस् तु रामो दैत्ये निपातिते । प्रलम्बे सह कृष्णेन पुनर् गोकुलम् आययौ

saṃstūyamāno gopais tu rāmo daitye nipātite / pralambe saha kṛṣṇena punar gokulam āyayau

5.9.38