Canto 10, Chapter 14

श्रीब्रह्मोवाचनौमीड्य तेऽभ्रवपुषे तडिदम्बरायगुञ्जावतंसपरिपिच्छलसन्मुखाय । वन्यस्रजे कवलवेत्रविषाणवेणु-लक्ष्मश्रिये मृदुपदे पशुपाङ्गजाय ॥ १ ॥

śrī-brahmovācanaumīḍya te ’bhra-vapuṣe taḍid-ambarāyaguñjāvataṁsa-paripiccha-lasan-mukhāyavanya-sraje kavala-vetra-viṣāṇa-veṇu-lakṣma-śriye mṛdu-pade paśupāṅgajāya

अस्यापि देव वपुषो मदनुग्रहस्यस्वेच्छामयस्य न तु भूतमयस्य कोऽपि । नेशे महि त्ववसितुं मनसान्तरेणसाक्षात्तवैव किमुतात्मसुखानुभूते: ॥ २ ॥

asyāpi deva vapuṣo mad-anugrahasyasvecchā-mayasya na tu bhūta-mayasya ko ’pineśe mahi tv avasituṁ manasāntareṇasākṣāt tavaiva kim utātma-sukhānubhūteḥ

ज्ञाने प्रयासमुदपास्य नमन्त एवजीवन्ति सन्मुखरितां भवदीयवार्ताम् । स्थाने स्थिता: श्रुतिगतां तनुवाङ्‌मनोभि-र्ये प्रायशोऽजित जितोऽप्यसि तैस्त्रिलोक्याम् ॥ ३ ॥

jñāne prayāsam udapāsya namanta evajīvanti san-mukharitāṁ bhavadīya-vārtāmsthāne sthitāḥ śruti-gatāṁ tanu-vāṅ-manobhirye prāyaśo ’jita jito ’py asi tais tri-lokyām

श्रेय:सृतिं भक्तिमुदस्य ते विभोक्लिश्यन्ति ये केवलबोधलब्धये । तेषामसौ क्लेशल एव शिष्यतेनान्यद् यथा स्थूलतुषावघातिनाम् ॥ ४ ॥

śreyaḥ-sṛtiṁ bhaktim udasya te vibhokliśyanti ye kevala-bodha-labdhayeteṣām asau kleśala eva śiṣyatenānyad yathā sthūla-tuṣāvaghātinām

पुरेह भूमन् बहवोऽपि योगिन-स्त्वदर्पितेहा निजकर्मलब्धया । विबुध्य भक्त्यैव कथोपनीतयाप्रपेदिरेऽञ्जोऽच्युत ते गतिं पराम् ॥ ५ ॥

pureha bhūman bahavo ’pi yoginastvad-arpitehā nija-karma-labdhayāvibudhya bhaktyaiva kathopanītayāprapedire ’ñjo ’cyuta te gatiṁ parām

तथापि भूमन्महिमागुणस्य तेविबोद्धुमर्हत्यमलान्तरात्मभि: । अविक्रियात् स्वानुभवादरूपतोह्यनन्यबोध्यात्मतया न चान्यथा ॥ ६ ॥

tathāpi bhūman mahimāguṇasya teviboddhum arhaty amalāntar-ātmabhiḥavikriyāt svānubhavād arūpatohy ananya-bodhyātmatayā na cānyathā

गुणात्मनस्तेऽपि गुणान् विमातुंहितावतीर्णस्य क ईशिरेऽस्य । कालेन यैर्वा विमिता: सुकल्पै-र्भूपांशव: खे मिहिका द्युभास: ॥ ७ ॥

guṇātmanas te ’pi guṇān vimātuṁhitāvatīṛnasya ka īśire ’syakālena yair vā vimitāḥ su-kalpairbhū-pāṁśavaḥ khe mihikā dyu-bhāsaḥ

तत्तेऽनुकम्पां सुसमीक्षमाणोभुञ्जान एवात्मकृतं विपाकम् । हृद्वाग्वपुर्भिर्विदधन्नमस्तेजीवेत यो मुक्तिपदे स दायभाक् ॥ ८ ॥

tat te ’nukampāṁ su-samīkṣamāṇobhuñjāna evātma-kṛtaṁ vipākamhṛd-vāg-vapurbhir vidadhan namas tejīveta yo mukti-pade sa dāya-bhāk

पश्येश मेऽनार्यमनन्त आद्येपरात्मनि त्वय्यपि मायिमायिनि । मायां वितत्येक्षितुमात्मवैभवंह्यहं कियानैच्छमिवार्चिरग्नौ ॥ ९ ॥

paśyeśa me ’nāryam ananta ādyeparātmani tvayy api māyi-māyinimāyāṁ vitatyekṣitum ātma-vaibhavaṁhy ahaṁ kiyān aiccham ivārcir agnau

अत: क्षमस्वाच्युत मे रजोभुवोह्यजानतस्त्वत्पृथगीशमानिन: । अजावलेपान्धतमोऽन्धचक्षुषएषोऽनुकम्प्यो मयि नाथवानिति ॥ १० ॥

ataḥ kṣamasvācyuta me rajo-bhuvohy ajānatas tvat-pṛthag-īśa-māninaḥajāvalepāndha-tamo-’ndha-cakṣuṣaeṣo ’nukampyo mayi nāthavān iti

क्‍वाहं तमोमहदहंखचराग्निवार्भू-संवेष्टिताण्डघटसप्तवितस्तिकाय: । क्‍वेद‍ृग्विधाविगणिताण्डपराणुचर्या-वाताध्वरोमविवरस्य च ते महित्वम् ॥ ११ ॥

kvāhaṁ tamo-mahad-ahaṁ-kha-carāgni-vār-bhū-saṁveṣṭitāṇḍa-ghaṭa-sapta-vitasti-kāyaḥkvedṛg-vidhāvigaṇitāṇḍa-parāṇu-caryā-vātādhva-roma-vivarasya ca te mahitvam

उत्क्षेपणं गर्भगतस्य पादयो:किं कल्पते मातुरधोक्षजागसे । किमस्तिनास्तिव्यपदेशभूषितंतवास्ति कुक्षे: कियदप्यनन्त: ॥ १२ ॥

utkṣepaṇaṁ garbha-gatasya pādayoḥkiṁ kalpate mātur adhokṣajāgasekim asti-nāsti-vyapadeśa-bhūṣitaṁtavāsti kukṣeḥ kiyad apy anantaḥ

जगत् त्रयान्तोदधिसम्प्लवोदेनारायणस्योदरनाभिनालात् । विनिर्गतोऽजस्त्विति वाङ्‍‍‍‍न वै मृषाकिन्‍त्वीश्वर त्वन्न विनिर्गतोऽस्मि ॥ १३ ॥

jagat-trayāntodadhi-samplavodenārāyaṇasyodara-nābhi-nālātvinirgato ’jas tv iti vāṅ na vai mṛṣākintv īśvara tvan na vinirgato ’smi

नारायणस्त्वं न हि सर्वदेहिना-मात्मास्यधीशाखिललोकसाक्षी । नारायणोऽङ्गं नरभूजलायना-त्तच्चापि सत्यं न तवैव माया ॥ १४ ॥

nārāyaṇas tvaṁ na hi sarva-dehināmātmāsy adhīśākhila-loka-sākṣīnārāyaṇo ’ṅgaṁ nara-bhū-jalāyanāttac cāpi satyaṁ na tavaiva māyā

तच्चेज्जलस्थं तव सज्जगद्वपु:किं मे न द‍ृष्टं भगवंस्तदैव । किं वा सुद‍ृष्टं हृदि मे तदैवकिं नो सपद्येव पुनर्व्यदर्शि ॥ १५ ॥

tac cej jala-sthaṁ tava saj jagad-vapuḥkiṁ me na dṛṣṭaṁ bhagavaṁs tadaivakiṁ vā su-dṛṣṭaṁ hṛdi me tadaivakiṁ no sapady eva punar vyadarśi

अत्रैव मायाधमनावतारेह्यस्य प्रपञ्चस्य बहि: स्फुटस्य । कृत्‍स्‍नस्य चान्तर्जठरे जनन्यामायात्वमेव प्रकटीकृतं ते ॥ १६ ॥

atraiva māyā-dhamanāvatārehy asya prapañcasya bahiḥ sphuṭasyakṛtsnasya cāntar jaṭhare jananyāmāyātvam eva prakaṭī-kṛtaṁ te

यस्य कुक्षाविदं सर्वं सात्मं भाति यथा तथा । तत्त्वय्यपीह तत् सर्वं किमिदं मायया विना ॥ १७ ॥

yasya kukṣāv idaṁ sarvaṁsātmaṁ bhāti yathā tathātat tvayy apīha tat sarvaṁkim idaṁ māyayā vinā

अद्यैव त्वद‍ृतेऽस्य किं मम न ते मायात्वमादर्शित-मेकोऽसि प्रथमं ततो व्रजसुहृद्वत्सा: समस्ता अपि । तावन्तोऽसि चतुर्भुजास्तदखिलै: साकं मयोपासिता-स्तावन्त्येव जगन्त्यभूस्तदमितं ब्रह्माद्वयं शिष्यते ॥ १८ ॥

adyaiva tvad ṛte ’sya kiṁ mama na te māyātvam ādarśitameko ’si prathamaṁ tato vraja-suhṛd-vatsāḥ samastā apitāvanto ’si catur-bhujās tad akhilaiḥ sākaṁ mayopāsitāstāvanty eva jaganty abhūs tad amitaṁ brahmādvayaṁ śiṣyate

अजानतां त्वत्पदवीमनात्म-न्यात्मात्मना भासि वितत्य मायाम् । सृष्टाविवाहं जगतो विधानइव त्वमेषोऽन्त इव त्रिनेत्र: ॥ १९ ॥

ajānatāṁ tvat-padavīm anātmanyātmātmanā bhāsi vitatya māyāmsṛṣṭāv ivāhaṁ jagato vidhānaiva tvam eṣo ’nta iva trinetraḥ

सुरेष्वृषिष्वीश तथैव नृष्वपितिर्यक्षु याद:स्वपि तेऽजनस्य । जन्मासतां दुर्मदनिग्रहायप्रभो विधात: सदनुग्रहाय च ॥ २० ॥

sureṣv ṛṣiṣv īśa tathaiva nṛṣv apitiryakṣu yādaḥsv api te ’janasyajanmāsatāṁ durmada-nigrahāyaprabho vidhātaḥ sad-anugrahāya ca

को वेत्ति भूमन् भगवन् परात्मन्योगेश्वरोतीर्भवतस्त्रिलोक्याम् । क्‍व वा कथं वा कति वा कदेतिविस्तारयन्क्रीडसि योगमायाम् ॥ २१ ॥

ko vetti bhūman bhagavan parātmanyogeśvarotīr bhavatas tri-lokyāmkva vā kathaṁ vā kati vā kadetivistārayan krīḍasi yoga-māyām

तस्मादिदं जगदशेषमसत्स्वरूपंस्वप्नाभमस्तधिषणं पुरुदु:खदु:खम् । त्वय्येव नित्यसुखबोधतनावनन्तेमायात उद्यदपि यत् सदिवावभाति ॥ २२ ॥

tasmād idaṁ jagad aśeṣam asat-svarūpaṁsvapnābham asta-dhiṣaṇaṁ puru-duḥkha-duḥkhamtvayy eva nitya-sukha-bodha-tanāv anantemāyāta udyad api yat sad ivāvabhāti

एकस्त्वमात्मा पुरुष: पुराण:सत्य: स्वयंज्योतिरनन्त आद्य: । नित्योऽक्षरोऽजस्रसुखो निरञ्जन:पूर्णाद्वयो मुक्त उपाधितोऽमृत: ॥ २३ ॥

ekas tvam ātmā puruṣaḥ purāṇaḥsatyaḥ svayaṁ-jyotir ananta ādyaḥnityo ’kṣaro ’jasra-sukho nirañjanaḥpūrṇādvayo mukta upādhito ’mṛtaḥ

एवंविधं त्वां सकलात्मनामपिस्वात्मानमात्मात्मतया विचक्षते । गुर्वर्कलब्धोपनिषत्सुचक्षुषाये ते तरन्तीव भवानृताम्बुधिम् ॥ २४ ॥

evaṁ-vidhaṁ tvāṁ sakalātmanām apisvātmānam ātmātmatayā vicakṣategurv-arka-labdhopaniṣat-sucakṣuṣāye te tarantīva bhavānṛtāmbudhim

आत्मानमेवात्मतयाविजानतांतेनैव जातं निखिलं प्रपञ्चितम् । ज्ञानेन भूयोऽपि च तत् प्रलीयतेरज्ज्वामहेर्भोगभवाभवौ यथा ॥ २५ ॥

ātmānam evātmatayāvijānatāṁtenaiva jātaṁ nikhilaṁ prapañcitamjñānena bhūyo ’pi ca tat pralīyaterajjvām aher bhoga-bhavābhavau yathā

अज्ञानसंज्ञौ भवबन्धमोक्षौद्वौ नाम नान्यौ स्त ऋतज्ञभावात् । अजस्रचित्यात्मनि केवले परेविचार्यमाणे तरणाविवाहनी ॥ २६ ॥

ajñāna-saṁjñau bhava-bandha-mokṣaudvau nāma nānyau sta ṛta-jña-bhāvātajasra-city ātmani kevale parevicāryamāṇe taraṇāv ivāhanī

त्वामात्मानं परं मत्वा परमात्मानमेव च । आत्मा पुनर्बहिर्मृग्य अहोऽज्ञजनताज्ञता ॥ २७ ॥

tvām ātmānaṁ paraṁ matvāparam ātmānam eva caātmā punar bahir mṛgyaaho ’jña-janatājñatā

अन्तर्भवेऽनन्त भवन्तमेवह्यतत्त्यजन्तो मृगयन्ति सन्त: । असन्तमप्यन्त्यहिमन्तरेणसन्तं गुणं तं किमु यन्ति सन्त: ॥ २८ ॥

antar-bhave ’nanta bhavantam evahy atat tyajanto mṛgayanti santaḥasantam apy anty ahim antareṇasantaṁ guṇaṁ taṁ kim u yanti santaḥ

अथापि ते देव पदाम्बुजद्वय-प्रसादलेशानुगृहीत एव हि । जानाति तत्त्वं भगवन् महिम्नोन चान्य एकोऽपि चिरं विचिन्वन् ॥ २९ ॥

athāpi te deva padāmbuja-dvaya-prasāda-leśānugṛhīta eva hijānāti tattvaṁ bhagavan-mahimnona cānya eko ’pi ciraṁ vicinvan

तदस्तु मे नाथ स भूरिभागोभवेऽत्र वान्यत्र तु वा तिरश्चाम् । येनाहमेकोऽपि भवज्जनानांभूत्वा निषेवे तव पादपल्लवम् ॥ ३० ॥

tad astu me nātha sa bhūri-bhāgobhave ’tra vānyatra tu vā tiraścāmyenāham eko ’pi bhavaj-janānāṁbhūtvā niṣeve tava pāda-pallavam

अहोऽतिधन्या व्रजगोरमण्य:स्तन्यामृतं पीतमतीव ते मुदा । यासां विभो वत्सतरात्मजात्मनायत्तृप्तयेऽद्यापि न चालमध्वरा: ॥ ३१ ॥

aho ’ti-dhanyā vraja-go-ramaṇyaḥstanyāmṛtaṁ pītam atīva te mudāyāsāṁ vibho vatsatarātmajātmanāyat-tṛptaye ’dyāpi na cālam adhvarāḥ

अहो भाग्यमहो भाग्यं नन्दगोपव्रजौकसाम् । यन्मित्रं परमानन्दं पूर्णं ब्रह्म सनातनम् ॥ ३२ ॥

aho bhāgyam aho bhāgyaṁnanda-gopa-vrajaukasāmyan-mitraṁ paramānandaṁpūrṇaṁ brahma sanātanam

एषां तु भाग्यमहिमाच्युत तावदास्ता-मेकादशैव हि वयं बत भूरिभागा: । एतद्‌धृषीकचषकैरसकृत् पिबाम:शर्वादयोऽङ्‌घ्य्रुदजमध्वमृतासवं ते ॥ ३३ ॥

eṣāṁ tu bhāgya-mahimācyuta tāvad āstāmekādaśaiva hi vayaṁ bata bhūri-bhāgāḥetad-dhṛṣīka-caṣakair asakṛt pibāmaḥśarvādayo ’ṅghry-udaja-madhv-amṛtāsavaṁ te

तद् भूरिभाग्यमिह जन्म किमप्यटव्यांयद् गोकुलेऽपि कतमाङ्‍‍घ्रिरजोऽभिषेकम् । यज्जीवितं तु निखिलं भगवान् मुकुन्द-स्त्वद्यापि यत्पदरज: श्रुतिमृग्यमेव ॥ ३४ ॥

tad bhūri-bhāgyam iha janma kim apy aṭavyāṁyad gokule ’pi katamāṅghri-rajo-’bhiṣekamyaj-jīvitaṁ tu nikhilaṁ bhagavān mukundastv adyāpi yat-pada-rajaḥ śruti-mṛgyam eva

एषां घोषनिवासिनामुत भवान् किं देव रातेति न-श्चेतो विश्वफलात् फलं त्वदपरं कुत्राप्ययन् मुह्यति । सद्वेषादिव पूतनापि सकुला त्वामेव देवापितायद्धामार्थसुहृत्प्रियात्मतनयप्राणाशयास्त्वत्कृते ॥ ३५ ॥

eṣāṁ ghoṣa-nivāsinām uta bhavān kiṁ deva rāteti naśceto viśva-phalāt phalaṁ tvad-aparaṁ kutrāpy ayan muhyatisad-veṣād iva pūtanāpi sa-kulā tvām eva devāpitāyad-dhāmārtha-suhṛt-priyātma-tanaya-prāṇāśayās tvat-kṛte

तावद् रागादय: स्तेनास्तावत् कारागृहं गृहम् । तावन्मोहोऽङ्‍‍‍‍‍घ्रिनिगडो यावत् कृष्ण न ते जना: ॥ ३६ ॥

tāvad rāgādayaḥ stenāstāvat kārā-gṛhaṁ gṛhamtāvan moho ’ṅghri-nigaḍoyāvat kṛṣṇa na te janāḥ

प्रपञ्चं निष्प्रपञ्चोऽपि विडम्बयसि भूतले । प्रपन्नजनतानन्दसन्दोहं प्रथितुं प्रभो ॥ ३७ ॥

prapañcaṁ niṣprapañco ’piviḍambayasi bhū-taleprapanna-janatānanda-sandohaṁ prathituṁ prabho

जानन्त एव जानन्तु किं बहूक्त्या न मे प्रभो । मनसो वपुषो वाचो वैभवं तव गोचर: ॥ ३८ ॥

jānanta eva jānantukiṁ bahūktyā na me prabhomanaso vapuṣo vācovaibhavaṁ tava go-caraḥ

अनुजानीहि मां कृष्ण सर्वं त्वं वेत्सि सर्वद‍ृक् । त्वमेव जगतां नाथो जगदेतत्तवार्पितम् ॥ ३९ ॥

anujānīhi māṁ kṛṣṇasarvaṁ tvaṁ vetsi sarva-dṛktvam eva jagatāṁ nāthojagad etat tavārpitam

श्रीकृष्ण वृष्णिकुलपुष्करजोषदायिन्क्ष्मानिर्जरद्विजपशूदधिवृद्धिकारिन् । उद्धर्मशार्वरहर क्षितिराक्षसध्रु-गाकल्पमार्कमर्हन् भगवन्नमस्ते ॥ ४० ॥

śrī-kṛṣṇa vṛṣṇi-kula-puṣkara-joṣa-dāyinkṣmā-nirjara-dvija-paśūdadhi-vṛddhi-kārinuddharma-śārvara-hara kṣiti-rākṣasa-dhrugā-kalpam ārkam arhan bhagavan namas te

श्रीशुक उवाच इत्यभिष्टूय भूमानं त्रि: परिक्रम्य पादयो: । नत्वाभीष्टं जगद्धाता स्वधाम प्रत्यपद्यत ॥ ४१ ॥

śrī-śuka uvācaity abhiṣṭūya bhūmānaṁtriḥ parikramya pādayoḥnatvābhīṣṭaṁ jagad-dhātāsva-dhāma pratyapadyata

ततोऽनुज्ञाप्य भगवान् स्वभुवं प्रागवस्थितान् । वत्सान् पुलिनमानिन्ये यथापूर्वसखं स्वकम् ॥ ४२ ॥

tato ’nujñāpya bhagavānsva-bhuvaṁ prāg avasthitānvatsān pulinam āninyeyathā-pūrva-sakhaṁ svakam

एकस्मिन्नपि यातेऽब्दे प्राणेशं चान्तरात्मन: । कृष्णमायाहता राजन् क्षणार्धं मेनिरेऽर्भका: ॥ ४३ ॥

ekasminn api yāte ’bdeprāṇeśaṁ cāntarātmanaḥkṛṣṇa-māyāhatā rājankṣaṇārdhaṁ menire ’rbhakāḥ

किं किं न विस्मरन्तीह मायामोहितचेतस: । यन्मोहितं जगत् सर्वमभीक्ष्णं विस्मृतात्मकम् ॥ ४४ ॥

kiṁ kiṁ na vismarantīhamāyā-mohita-cetasaḥyan-mohitaṁ jagat sarvamabhīkṣṇaṁ vismṛtātmakam

ऊचुश्च सुहृद: कृष्णं स्वागतं तेऽतिरंहसा । नैकोऽप्यभोजि कवल एहीत: साधु भुज्यताम् ॥ ४५ ॥

ūcuś ca suhṛdaḥ kṛṣṇaṁsv-āgataṁ te ’ti-raṁhasānaiko ’py abhoji kavalaehītaḥ sādhu bhujyatām

ततो हसन् हृषीकेशोऽभ्यवहृत्य सहार्भकै: । दर्शयंश्चर्माजगरं न्यवर्तत वनाद् व्रजम् ॥ ४६ ॥

tato hasan hṛṣīkeśo’bhyavahṛtya sahārbhakaiḥdarśayaṁś carmājagaraṁnyavartata vanād vrajam

बर्हप्रसूनवनधातुविचित्रिताङ्ग:प्रोद्दामवेणुदलश‍ृङ्गरवोत्सवाढ्य: । वत्सान् गृणन्ननुगगीतपवित्रकीर्ति-र्गोपीद‍ृगुत्सवद‍ृशि: प्रविवेश गोष्ठम् ॥ ४७ ॥

barha-prasūna-vana-dhātu-vicitritāṅgaḥproddāma-veṇu-dala-śṛṅga-ravotsavāḍhyaḥvatsān gṛṇann anuga-gīta-pavitra-kīrtirgopī-dṛg-utsava-dṛśiḥ praviveśa goṣṭham

अद्यानेन महाव्यालो यशोदानन्दसूनुना । हतोऽविता वयं चास्मादिति बाला व्रजे जगु: ॥ ४८ ॥

adyānena mahā-vyāloyaśodā-nanda-sūnunāhato ’vitā vayaṁ cāsmāditi bālā vraje jaguḥ

श्रीराजोवाचब्रह्मन् परोद्भ‍वे कृष्णे इयान् प्रेमा कथं भवेत् । योऽभूतपूर्वस्तोकेषु स्वोद्भ‍वेष्वपि कथ्यताम् ॥ ४९ ॥

śrī-rājovācabrahman parodbhave kṛṣṇeiyān premā kathaṁ bhavetyo ’bhūta-pūrvas tokeṣusvodbhaveṣv api kathyatām

श्रीशुक उवाच सर्वेषामपि भूतानां नृप स्वात्मैव वल्लभ: । इतरेऽपत्यवित्ताद्यास्तद्वल्लभतयैव हि ॥ ५० ॥

śrī-śuka uvācasarveṣām api bhūtānāṁnṛpa svātmaiva vallabhaḥitare ’patya-vittādyāstad-vallabhatayaiva hi

तद् राजेन्द्र यथा स्नेह: स्वस्वकात्मनि देहिनाम् । न तथा ममतालम्बिपुत्रवित्तगृहादिषु ॥ ५१ ॥

tad rājendra yathā snehaḥsva-svakātmani dehināmna tathā mamatālambi-putra-vitta-gṛhādiṣu

देहात्मवादिनां पुंसामपि राजन्यसत्तम । यथा देह: प्रियतमस्तथा न ह्यनु ये च तम् ॥ ५२ ॥

dehātma-vādināṁ puṁsāmapi rājanya-sattamayathā dehaḥ priyatamastathā na hy anu ye ca tam

देहोऽपि ममताभाक् चेत्तर्ह्यसौ नात्मवत् प्रिय: । यज्जीर्यत्यपि देहेऽस्मिन् जीविताशा बलीयसी ॥ ५३ ॥

deho ’pi mamatā-bhāk cettarhy asau nātma-vat priyaḥyaj jīryaty api dehe ’sminjīvitāśā balīyasī

तस्मात् प्रियतम: स्वात्मा सर्वेषामपि देहिनाम् । तदर्थमेव सकलं जगदेतच्चराचरम् ॥ ५४ ॥

tasmāt priyatamaḥ svātmāsarveṣām api dehināmtad-artham eva sakalaṁjagad etac carācaram

कृष्णमेनमवेहि त्वमात्मानमखिलात्मनाम् । जगद्धिताय सोऽप्यत्र देहीवाभाति मायया ॥ ५५ ॥

kṛṣṇam enam avehi tvamātmānam akhilātmanāmjagad-dhitāya so ’py atradehīvābhāti māyayā

वस्तुतो जानतामत्र कृष्णं स्थास्‍नु चरिष्णु च । भगवद्रूपमखिलं नान्यद् वस्त्विह किञ्चन ॥ ५६ ॥

vastuto jānatām atrakṛṣṇaṁ sthāsnu cariṣṇu cabhagavad-rūpam akhilaṁnānyad vastv iha kiñcana

सर्वेषामपि वस्तूनां भावार्थो भवति स्थित: । तस्यापि भगवान् कृष्ण: किमतद् वस्तु रूप्यताम् ॥ ५७ ॥

sarveṣām api vastūnāṁbhāvārtho bhavati sthitaḥtasyāpi bhagavān kṛṣṇaḥkim atad vastu rūpyatām

समाश्रिता ये पदपल्लवप्लवंमहत्पदं पुण्ययशो मुरारे: । भवाम्बुधिर्वत्सपदं परं पदंपदं पदं यद् विपदां न तेषाम् ॥ ५८ ॥

samāśritā ye pada-pallava-plavaṁmahat-padaṁ puṇya-yaśo murāreḥbhavāmbudhir vatsa-padaṁ paraṁ padaṁpadaṁ padaṁ yad vipadāṁ na teṣām

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत् पृष्टोऽहमिह त्वया । तत् कौमारे हरिकृतं पौगण्डे परिकीर्तितम् ॥ ५९ ॥

etat te sarvam ākhyātaṁyat pṛṣṭo ’ham iha tvayātat kaumāre hari-kṛtaṁpaugaṇḍe parikīrtitam

एतत् सुहृद्भ‍िश्चरितं मुरारे-रघार्दनं शाद्वलजेमनं च । व्यक्तेतरद् रूपमजोर्वभिष्टवंश‍ृण्वन् गृणन्नेति नरोऽखिलार्थान् ॥ ६० ॥

etat suhṛdbhiś caritaṁ murāreraghārdanaṁ śādvala-jemanaṁ cavyaktetarad rūpam ajorv-abhiṣṭavaṁśṛṇvan gṛṇann eti naro ’khilārthān

एवं विहारै: कौमारै: कौमारं जहतुर्व्रजे । निलायनै: सेतुबन्धैर्मर्कटोत्‍प्लवनादिभि: ॥ ६१ ॥

evaṁ vihāraiḥ kaumāraiḥkaumāraṁ jahatur vrajenilāyanaiḥ setu-bandhairmarkaṭotplavanādibhiḥ