Canto 10, Chapter 19

श्रीशुक उवाच क्रीडासक्तेषु गोपेषु तद्गावो दूरचारिणी: । स्वैरं चरन्त्यो विविशुस्तृणलोभेन गह्वरम् ॥ १ ॥

śrī-śuka uvācakrīḍāsakteṣu gopeṣutad-gāvo dūra-cāriṇīḥsvairaṁ carantyo viviśustṛṇa-lobhena gahvaram

अजा गावो महिष्यश्च निर्विशन्त्यो वनाद् वनम् । ईषीकाटवीं निर्विविशु: क्रन्दन्त्यो दावतर्षिता: ॥ २ ॥

ajā gāvo mahiṣyaś canirviśantyo vanād vanamīṣīkāṭavīṁ nirviviśuḥkrandantyo dāva-tarṣitāḥ

तेऽपश्यन्त: पशून् गोपा: कृष्णरामादयस्तदा । जातानुतापा न विदुर्विचिन्वन्तो गवां गतिम् ॥ ३ ॥

te ’paśyantaḥ paśūn gopāḥkṛṣṇa-rāmādayas tadājātānutāpā na vidurvicinvanto gavāṁ gatim

तृणैस्तत्खुरदच्छिन्नैर्गोष्पदैरङ्कितैर्गवाम् । मार्गमन्वगमन् सर्वे नष्टाजीव्या विचेतस: ॥ ४ ॥

tṛṇais tat-khura-dac-chinnairgoṣ-padair aṅkitair gavāmmārgam anvagaman sarvenaṣṭājīvyā vicetasaḥ

मुञ्जाटव्यां भ्रष्टमार्गं क्रन्दमानं स्वगोधनम् । सम्प्राप्य तृषिता: श्रान्तास्ततस्ते सन्न्यवर्तयन् ॥ ५ ॥

muñjāṭavyāṁ bhraṣṭa-mārgaṁkrandamānaṁ sva-godhanamsamprāpya tṛṣitāḥ śrāntāstatas te sannyavartayan

ता आहूता भगवता मेघगम्भीरया गिरा । स्वनाम्नां निनदं श्रुत्वा प्रतिनेदु: प्रहर्षिता: ॥ ६ ॥

tā āhūtā bhagavatāmegha-gambhīrayā girāsva-nāmnāṁ ninadaṁ śrutvāpratineduḥ praharṣitāḥ

तत: समन्ताद्देवधूमकेतु-र्यद‍ृच्छयाभूत् क्षयकृद् वनौकसाम् । समीरित: सारथिनोल्बणोल्मुकै-र्विलेलिहान: स्थिरजङ्गमान् महान् ॥ ७ ॥

tataḥ samantād dava-dhūmaketuryadṛcchayābhūt kṣaya-kṛd vanaukasāmsamīritaḥ sārathinolbaṇolmukairvilelihānaḥ sthira-jaṅgamān mahān

तमापतन्तं परितो दवाग्निंगोपाश्च गाव: प्रसमीक्ष्य भीता: । ऊचुश्च कृष्णं सबलं प्रपन्नायथा हरिं मृत्युभयार्दिता जना: ॥ ८ ॥

tam āpatantaṁ parito davāgniṁgopāś ca gāvaḥ prasamīkṣya bhītāḥūcuś ca kṛṣṇaṁ sa-balaṁ prapannāyathā hariṁ mṛtyu-bhayārditā janāḥ

कृष्ण कृष्ण महावीर हे रामामोघविक्रम । दावाग्निना दह्यमानान् प्रपन्नांस्त्रातुमर्हथ: ॥ ९ ॥

kṛṣṇa kṛṣṇa mahā-vīrahe rāmāmogha vikramadāvāgninā dahyamānānprapannāṁs trātum arhathaḥ

नूनं त्वद्ब‍ान्धवा: कृष्ण न चार्हन्त्यवसादितुम् । वयं हि सर्वधर्मज्ञ त्वन्नाथास्त्वत्परायणा: ॥ १० ॥

nūnaṁ tvad-bāndhavāḥ kṛṣṇana cārhanty avasāditumvayaṁ hi sarva-dharma-jñatvan-nāthās tvat-parāyaṇāḥ

श्रीशुक उवाच वचो निशम्य कृपणं बन्धूनां भगवान् हरि: । निमीलयत मा भैष्ट लोचनानीत्यभाषत ॥ ११ ॥

śrī-śuka uvācavaco niśamya kṛpaṇaṁbandhūnāṁ bhagavān hariḥnimīlayata mā bhaiṣṭalocanānīty abhāṣata

तथेति मीलिताक्षेषु भगवानग्निमुल्बणम् । पीत्वा मुखेन तान्कृच्छ्राद् योगाधीशो व्यमोचयत् ॥ १२ ॥

tatheti mīlitākṣeṣubhagavān agnim ulbaṇampītvā mukhena tān kṛcchrādyogādhīśo vyamocayat

ततश्च तेऽक्षीण्युन्मील्य पुनर्भाण्डीरमापिता: । निशम्य विस्मिता आसन्नात्मानं गाश्च मोचिता: ॥ १३ ॥

tataś ca te ’kṣīṇy unmīlyapunar bhāṇḍīram āpitāḥniśamya vismitā āsannātmānaṁ gāś ca mocitāḥ

कृष्णस्य योगवीर्यं तद् योगमायानुभावितम् । दावाग्नेरात्मन: क्षेमं वीक्ष्य ते मेनिरेऽमरम् ॥ १४ ॥

kṛṣṇasya yoga-vīryaṁ tadyoga-māyānubhāvitamdāvāgner ātmanaḥ kṣemaṁvīkṣya te menire ’maram

गा: सन्निवर्त्य सायाह्ने सहरामो जनार्दन: । वेणुं विरणयन् गोष्ठमगाद् गोपैरभिष्टुत: ॥ १५ ॥

gāḥ sannivartya sāyāhnesaha-rāmo janārdanaḥveṇuṁ viraṇayan goṣṭhamagād gopair abhiṣṭutaḥ

गोपीनां परमानन्द आसीद् गोविन्ददर्शने । क्षणं युगशतमिव यासां येन विनाभवत् ॥ १६ ॥

gopīnāṁ paramānandaāsīd govinda-darśanekṣaṇaṁ yuga-śatam ivayāsāṁ yena vinābhavat