Canto 10, Chapter 32

श्रीशुक उवाच इति गोप्य: प्रगायन्त्य: प्रलपन्त्यश्च चित्रधा । रुरुदु: सुस्वरं राजन् कृष्णदर्शनलालसा: ॥ १ ॥

śrī-śuka uvācaiti gopyaḥ pragāyantyaḥpralapantyaś ca citradhāruruduḥ su-svaraṁ rājankṛṣṇa-darśana-lālasāḥ

तासामाविरभूच्छौरि: स्मयमानमुखाम्बुज: । पीताम्बरधर: स्रग्वी साक्षान्मन्मथमन्मथ: ॥ २ ॥

tāsām āvirabhūc chauriḥsmayamāna-mukhāmbujaḥpītāmbara-dharaḥ sragvīsākṣān manmatha-manmathaḥ

तं विलोक्यागतं प्रेष्ठं प्रीत्युत्फुल्लद‍ृशोऽबला: । उत्तस्थुर्युगपत् सर्वास्तन्व: प्राणमिवागतम् ॥ ३ ॥

taṁ vilokyāgataṁ preṣṭhaṁprīty-utphulla-dṛśo ’balāḥuttasthur yugapat sarvāstanvaḥ prāṇam ivāgatam

काचित् कराम्बुजं शौरेर्जगृहेऽञ्जलिना मुदा । काचिद् दधार तद्बाहुमंसे चन्दनभूषितम् ॥ ४ ॥

kācit karāmbujaṁ śaurerjagṛhe ’ñjalinā mudākācid dadhāra tad-bāhumaṁse candana-bhūṣitam

काचिदञ्जलिनागृह्णात्तन्वी ताम्बूलचर्वितम् । एका तदङ्‍‍‍‍‍घ्रिकमलं सन्तप्ता स्तनयोरधात् ॥ ५ ॥

kācid añjalināgṛhṇāttanvī tāmbūla-carvitamekā tad-aṅghri-kamalaṁsantaptā stanayor adhāt

एका भ्रुकुटिमाबध्य प्रेमसंरम्भविह्वला । घ्नन्तीवैक्षत् कटाक्षेपै: सन्दष्टदशनच्छदा ॥ ६ ॥

ekā bhru-kuṭim ābadhyaprema-saṁrambha-vihvalāghnantīvaikṣat kaṭākṣepaiḥsandaṣṭa-daśana-cchadā

अपरानिमिषद्‌दृग्भ्यां जुषाणा तन्मुखाम्बुजम् । आपीतमपि नातृप्यत् सन्तस्तच्चरणं यथा ॥ ७ ॥

aparānimiṣad-dṛgbhyāṁjuṣāṇā tan-mukhāmbujamāpītam api nātṛpyatsantas tac-caraṇaṁ yathā

तं काचिन्नेत्ररन्ध्रेण हृदिकृत्वा निमील्य च । पुलकाङ्‌‌ग्युपगुह्यास्ते योगीवानन्द सम्प्लुता ॥ ८ ॥

taṁ kācin netra-randhreṇahṛdi kṛtvā nimīlya capulakāṅgy upaguhyāsteyogīvānanda-samplutā

सर्वास्ता: केशवालोकपरमोत्सवनिर्वृता: । जहुर्विरहजं तापं प्राज्ञं प्राप्य यथा जना: ॥ ९ ॥

sarvās tāḥ keśavāloka-paramotsava-nirvṛtāḥjahur viraha-jaṁ tāpaṁprājñaṁ prāpya yathā janāḥ

ताभिर्विधूतशोकाभिर्भगवानच्युतो वृत: । व्यरोचताधिकं तात पुरुष: शक्तिभिर्यथा ॥ १० ॥

tābhir vidhūta-śokābhirbhagavān acyuto vṛtaḥvyarocatādhikaṁ tātapuruṣaḥ śaktibhir yathā

ता: समादाय कालिन्द्या निर्विश्य पुलिनं विभु: । विकसत्कुन्दमन्दारसुरभ्यनिलषट्पदम् ॥ ११ ॥ शरच्चन्द्रांशुसन्दोहध्वस्तदोषातम: शिवम् । कृष्णाया हस्ततरलाचितकोमलवालुकम् ॥ १२ ॥

tāḥ samādāya kālindyānirviśya pulinaṁ vibhuḥvikasat-kunda-mandārasurabhy-anila-ṣaṭpadam

तद्दर्शनाह्लादविधूतहृद्रुजोमनोरथान्तं श्रुतयो यथा ययु: । स्वैरुत्तरीयै: कुचकुङ्कुमाङ्कितै-रचीक्लृपन्नासनमात्मबन्धवे ॥ १३ ॥

tad-darśanāhlāda-vidhūta-hṛd-rujomanorathāntaṁ śrutayo yathā yayuḥsvair uttarīyaiḥ kuca-kuṅkumāṅkitairacīkḷpann āsanam ātma-bandhave

तत्रोपविष्टो भगवान् स ईश्वरोयोगेश्वरान्तर्हृदि कल्पितासन: । चकास गोपीपरिषद्गतोऽर्चित-स्त्रैलोक्यलक्ष्म्येकपदं वपुर्दधत् ॥ १४ ॥

tatropaviṣṭo bhagavān sa īśvaroyogeśvarāntar-hṛdi kalpitāsanaḥcakāsa gopī-pariṣad-gato ’rcitastrailokya-lakṣmy-eka-padaṁ vapur dadhat

सभाजयित्वा तमनङ्गदीपनंसहासलीलेक्षणविभ्रमभ्रुवा । संस्पर्शनेनाङ्ककृताङ्‍‍‍‍‍घ्रिहस्तयो:संस्तुत्य ईषत्कुपिता बभाषिरे ॥ १५ ॥

sabhājayitvā tam anaṅga-dīpanaṁsahāsa-līlekṣaṇa-vibhrama-bhruvāsaṁsparśanenāṅka-kṛtāṅghri-hastayoḥsaṁstutya īṣat kupitā babhāṣire

श्रीगोप्य ऊचु: भजतोऽनुभजन्त्येक एक एतद्विपर्ययम् । नोभयांश्च भजन्त्येक एतन्नो ब्रूहि साधु भो: ॥ १६ ॥

śrī-gopya ūcuḥbhajato ’nubhajanty ekaeka etad-viparyayamnobhayāṁś ca bhajanty ekaetan no brūhi sādhu bhoḥ

श्रीभगवानुवाचमिथो भजन्ति ये सख्य: स्वार्थैकान्तोद्यमा हि ते । न तत्र सौहृदं धर्म: स्वार्थार्थं तद्धि नान्यथा ॥ १७ ॥

śrī-bhagavān uvācamitho bhajanti ye sakhyaḥsvārthaikāntodyamā hi tena tatra sauhṛdaṁ dharmaḥsvārthārthaṁ tad dhi nānyathā

भजन्त्यभजतो ये वै करुणा: पितरौ यथा । धर्मो निरपवादोऽत्र सौहृदं च सुमध्यमा: ॥ १८ ॥

bhajanty abhajato ye vaikaruṇāḥ pitarau yathādharmo nirapavādo ’trasauhṛdaṁ ca su-madhyamāḥ

भजतोऽपि न वै केचिद् भजन्त्यभजत: कुत: । आत्मारामा ह्याप्तकामा अकृतज्ञा गुरुद्रुह: ॥ १९ ॥

bhajato ’pi na vai kecidbhajanty abhajataḥ kutaḥātmārāmā hy āpta-kāmāakṛta-jñā guru-druhaḥ

नाहं तु सख्यो भजतोऽपि जन्तून्भजाम्यमीषामनुवृत्तिवृत्तये । यथाधनो लब्धधने विनष्टेतच्चिन्तयान्यन्निभृतो न वेद ॥ २० ॥

nāhaṁ tu sakhyo bhajato ’pi jantūnbhajāmy amīṣām anuvṛtti-vṛttayeyathādhano labdha-dhane vinaṣṭetac-cintayānyan nibhṛto na veda

एवं मदर्थोज्झितलोकवेद-स्वानां हि वो मय्यनुवृत्तयेऽबला: । मयापरोक्षं भजता तिरोहितंमासूयितुं मार्हथ तत् प्रियं प्रिया: ॥ २१ ॥

evaṁ mad-arthojjhita-loka-vedasvānām hi vo mayy anuvṛttaye ’balāḥmayāparokṣaṁ bhajatā tirohitaṁmāsūyituṁ mārhatha tat priyaṁ priyāḥ

न पारयेऽहं निरवद्यसंयुजांस्वसाधुकृत्यं विबुधायुषापि व: । या माभजन् दुर्जरगेहश‍ृङ्खला:संवृश्च्य तद् व: प्रतियातु साधुना ॥ २२ ॥

na pāraye ’haṁ niravadya-saṁyujāṁsva-sādhu-kṛtyaṁ vibudhāyuṣāpi vaḥyā mābhajan durjara-geha-śṛṅkhalāḥsaṁvṛścya tad vaḥ pratiyātu sādhunā