Canto 10, Chapter 47

श्रीशुक उवाच तं वीक्ष्य कृष्णानुचरं व्रजस्‍त्रिय:प्रलम्बबाहुं नवकञ्जलोचनम् । पीताम्बरं पुष्करमालिनं लस-न्मुखारविन्दं परिमृष्टकुण्डलम् ॥ १ ॥ सुविस्मिता: कोऽयमपीव्यदर्शन:कुतश्च कस्याच्युतवेषभूषण: । इति स्म सर्वा: परिवव्रुरुत्सुका-स्तमुत्तम:श्लोकपदाम्बुजाश्रयम् ॥ २ ॥

śrī-śuka uvācataṁ vīkṣya kṛṣānucaraṁ vraja-striyaḥpralamba-bāhuṁ nava-kañja-locanampītāmbaraṁ puṣkara-mālinaṁ lasan-mukhāravindaṁ parimṛṣṭa-kuṇḍalam

तं प्रश्रयेणावनता: सुसत्कृतंसव्रीडहासेक्षणसूनृतादिभि: । रहस्यपृच्छन्नुपविष्टमासनेविज्ञाय सन्देशहरं रमापते: ॥ ३ ॥

taṁ praśrayeṇāvanatāḥ su-sat-kṛtaṁsa-vrīḍa-hāsekṣaṇa-sūnṛtādibhiḥrahasy apṛcchann upaviṣṭam āsanevijñāya sandeśa-haraṁ ramā-pateḥ

जानीमस्त्वां यदुपते: पार्षदं समुपागतम् । भर्त्रेह प्रेषित: पित्रोर्भवान् प्रियचिकीर्षया ॥ ४ ॥

jānīmas tvāṁ yadu-pateḥpārṣadaṁ samupāgatambhartreha preṣitaḥ pitrorbhavān priya-cikīrṣayā

अन्यथा गोव्रजे तस्य स्मरणीयं न चक्ष्महे । स्‍नेहानुबन्धो बन्धूनां मुनेरपि सुदुस्त्यज: ॥ ५ ॥

anyathā go-vraje tasyasmaraṇīyaṁ na cakṣmahesnehānubandho bandhūnāṁmuner api su-dustyajaḥ

अन्येष्वर्थकृता मैत्री यावदर्थविडम्बनम् । पुम्भि: स्‍त्रीषु कृता यद्वत् सुमन:स्विव षट्पदै: ॥ ६ ॥

anyeṣv artha-kṛtā maitrīyāvad-artha-viḍambanampumbhiḥ strīṣu kṛtā yadvatsumanaḥsv iva ṣaṭpadaiḥ

नि:स्वं त्यजन्ति गणिका अकल्पं नृपतिं प्रजा: । अधीतविद्या आचार्यमृत्विजो दत्तदक्षिणम् ॥ ७ ॥

niḥsvaṁ tyajanti gaṇikāakalpaṁ nṛpatiṁ prajāḥadhīta-vidyā ācāryamṛtvijo datta-dakṣiṇam

खगा वीतफलं वृक्षं भुक्त्वा चातिथयो गृहम् । दग्धं मृगास्तथारण्यं जारा भुक्त्वा रतां स्‍त्रियम् ॥ ८ ॥

khagā vīta-phalaṁ vṛkṣaṁbhuktvā cātithayo gṛhamdagdhaṁ mṛgās tathāraṇyaṁjārā bhuktvā ratāṁ striyam

इति गोप्यो हि गोविन्दे गतवाक्‍कायमानसा: । कृष्णदूते समायाते उद्धवे त्यक्तलौकिका: ॥ ९ ॥ गायन्त्य: प्रियकर्माणि रुदन्त्यश्च गतह्रिय: । तस्य संस्मृत्य संस्मृत्य यानि कैशोरबाल्ययो: ॥ १० ॥

iti gopyo hi govindegata-vāk-kāya-mānasāḥkṛṣṇa-dūte samāyāteuddhave tyakta-laukikāḥ

काचिन्मधुकरं द‍ृष्ट्वा ध्यायन्ती कृष्णसङ्गमम् । प्रियप्रस्थापितं दूतं कल्पयित्वेदमब्रवीत् ॥ ११ ॥

kācin madhukaraṁ dṛṣṭvādhyāyantī kṛṣṇa-saṅgamampriya-prasthāpitaṁ dūtaṁkalpayitvedam abravīt

गोप्युवाचमधुप कितवबन्धो मा स्पृशाङ्‍‍घ्रिं सपत्न्‍या:कुचविलुलितमालाकुङ्कुमश्मश्रुभिर्न: । वहतु मधुपतिस्तन्मानिनीनां प्रसादंयदुसदसि विडम्ब्यं यस्य दूतस्त्वमीद‍ृक् ॥ १२ ॥

gopy uvācamadhupa kitava-bandho mā spṛśaṅghriṁ sapatnyāḥkuca-vilulita-mālā-kuṅkuma-śmaśrubhir naḥvahatu madhu-patis tan-māninīnāṁ prasādaṁyadu-sadasi viḍambyaṁ yasya dūtas tvam īdṛk

सकृदधरसुधां स्वां मोहिनीं पाययित्वासुमनस इव सद्यस्तत्यजेऽस्मान् भवाद‍ृक् । परिचरति कथं तत्पादपद्मं नु पद्माह्यपि बत हृतचेता ह्युत्तम:श्लोकजल्पै: ॥ १३ ॥

sakṛd adhara-sudhāṁ svāṁ mohinīṁ pāyayitvāsumanasa iva sadyas tatyaje ’smān bhavādṛkparicarati kathaṁ tat-pāda-padmaṁ nu padmāhy api bata hṛta-cetā hy uttamaḥ-śloka-jalpaiḥ

किमिह बहु षडङ्‍‍घ्रे गायसि त्वं यदूना-मधिपतिमगृहाणामग्रतो न: पुराणम् । विजयसखसखीनां गीयतां तत्प्रसङ्ग:क्षपितकुचरुजस्ते कल्पयन्तीष्टमिष्टा: ॥ १४ ॥

kim iha bahu ṣaḍ-aṅghre gāyasi tvaṁ yadūnāmadhipatim agṛhāṇām agrato naḥ purāṇamvijaya-sakha-sakhīnāṁ gīyatāṁ tat-prasaṅgaḥkṣapita-kuca-rujas te kalpayantīṣṭam iṣṭāḥ

दिवि भुवि च रसायां का: स्‍त्रियस्तद्दुरापा:कपटरुचिरहासभ्रूविजृम्भस्य या: स्यु: । चरणरज उपास्ते यस्य भूतिर्वयं काअपि च कृपणपक्षे ह्युत्तम:श्लोकशब्द: ॥ १५ ॥

divi bhuvi ca rasāyāṁ kāḥ striyas tad-durāpāḥkapaṭa-rucira-hāsa-bhrū-vijṛmbhasya yāḥ syuḥcaraṇa-raja upāste yasya bhūtir vayaṁ kāapi ca kṛpaṇa-pakṣe hy uttamaḥ-śloka-śabdaḥ

विसृज शिरसि पादं वेद्‍म्यहं चाटुकारै-रनुनयविदुषस्तेऽभ्येत्य दौत्यैर्मुकुन्दात् । स्वकृत इह विसृष्टापत्यपत्यन्यलोकाव्यसृजदकृतचेता: किं नु सन्धेयमस्मिन् ॥ १६ ॥

visṛja śirasi pādaṁ vedmy ahaṁ cātu-kārairanunaya-viduṣas te ’bhyetya dautyair mukundātsva-kṛta iha viṣṛṣṭāpatya-paty-anya-lokāvyasṛjad akṛta-cetāḥ kiṁ nu sandheyam asmin

मृगयुरिव कपीन्द्रं विव्यधे लुब्धधर्मास्‍त्रियमकृत विरूपां स्‍त्रीजित: कामयानाम् । बलिमपि बलिमत्त्वावेष्टयद् ध्वाङ्‍क्षवद्-यस्तदलमसितसख्यैर्दुस्त्यजस्तत्कथार्थ: ॥ १७ ॥

mṛgayur iva kapīndraṁ vivyadhe lubdha-dharmāstriyam akṛta virūpāṁ strī-jitaḥ kāma-yānāmbalim api balim attvāveṣṭayad dhvāṅkṣa-vad yastad alam asita-sakhyair dustyajas tat-kathārthaḥ

यदनुचरितलीलाकर्णपीयूषविप्रुट्-सकृददनविधूतद्वन्द्वधर्मा विनष्टा: । सपदि गृहकुटुम्बं दीनमुत्सृज्य दीनाबहव इह विहङ्गा भिक्षुचर्यां चरन्ति ॥ १८ ॥

yad-anucarita-līlā-karṇa-pīyūṣa-vipruṭ-sakṛd-adana-vidhūta-dvandva-dharmā vinaṣṭāḥsapadi gṛha-kuṭumbaṁ dīnam utsṛjya dīnābahava iha vihaṅgā bhikṣu-caryāṁ caranti

वयमृतमिव जिह्मव्याहृतं श्रद्दधाना:कुलिकरुतमिवाज्ञा: कृष्णवध्वो हरिण्य: । दद‍ृशुरसकृदेतत्तन्नखस्पर्शतीव्र-स्मररुज उपमन्त्रिन् भण्यतामन्यवार्ता ॥ १९ ॥

vayam ṛtam iva jihma-vyāhṛtaṁ śraddadhānāḥkulika-rutam ivājñāḥ kṛṣṇa-vadhvo hariṇyaḥdadṛśur asakṛd etat tan-nakha-sparśa-tīvrasmara-ruja upamantrin bhaṇyatām anya-vārtā

प्रियसख पुनरागा: प्रेयसा प्रेषित: किंवरय किमनुरुन्धे माननीयोऽसि मेऽङ्ग । नयसि कथमिहास्मान् दुस्त्यजद्वन्द्वपार्श्वंसततमुरसि सौम्य श्रीर्वधू: साकमास्ते ॥ २० ॥

priya-sakha punar āgāḥ preyasā preṣitaḥ kiṁvaraya kim anurundhe mānanīyo ’si me ’ṅganayasi katham ihāsmān dustyaja-dvandva-pārśvaṁsatatam urasi saumya śrīr vadhūḥ sākam āste

अपि बत मधुपुर्यामार्यपुत्रोऽधुनास्तेस्मरति स पितृगेहान् सौम्य बन्धूंश्च गोपान् । क्व‍‍चिदपि स कथा न: किङ्करीणां गृणीतेभुजमगुरुसुगन्धं मूर्ध्‍न्यधास्यत् कदा नु ॥ २१ ॥

api bata madhu-puryām ārya-putro ’dhunāstesmarati sa pitṛ-gehān saumya bandhūṁś ca gopānkvacid api sa kathā naḥ kiṅkarīṇāṁ gṛṇītebhujam aguru-sugandhaṁ mūrdhny adhāsyat kadā nu

श्रीशुक उवाच अथोद्धवो निशम्यैवं कृष्णदर्शनलालसा: । सान्‍त्‍वयन् प्रियसन्देशैर्गोपीरिदमभाषत ॥ २२ ॥

śrī-śuka uvācaathoddhavo niśamyaivaṁkṛṣṇa-darśana-lālasāḥsāntvayan priya-sandeśairgopīr idam abhāṣata

श्रीउद्धव उवाच अहो यूयं स्म पूर्णार्था भवत्यो लोकपूजिता: । वासुदेवे भगवति यासामित्यर्पितं मन: ॥ २३ ॥

śrī-uddhava uvācaaho yūyaṁ sma pūrṇārthābhavatyo loka-pūjitāḥvāsudeve bhagavatiyāsām ity arpitaṁ manaḥ

दानव्रततपोहोम जपस्वाध्यायसंयमै: । श्रेयोभिर्विविधैश्चान्यै: कृष्णे भक्तिर्हि साध्यते ॥ २४ ॥

dāna-vrata-tapo-homajapa-svādhyāya-saṁyamaiḥśreyobhir vividhaiś cānyaiḥkṛṣṇe bhaktir hi sādhyate

भगवत्युत्तम:श्लोके भवतीभिरनुत्तमा । भक्ति: प्रवर्तिता दिष्‍ट्या मुनीनामपि दुर्लभा ॥ २५ ॥

bhagavaty uttamaḥ-ślokebhavatībhir anuttamābhaktiḥ pravartitā diṣṭyāmunīnām api durlabhā

दिष्‍ट्या पुत्रान्पतीन्देहान् स्वजनान्भवनानि च । हित्वावृणीत यूयं यत् कृष्णाख्यं पुरुषं परम् ॥ २६ ॥

diṣṭyā putrān patīn dehānsva-janān bhavanāni cahitvāvṛnīta yūyaṁ yatkṛṣṇākhyaṁ puruṣaṁ param

सर्वात्मभावोऽधिकृतो भवतीनामधोक्षजे । विरहेण महाभागा महान्मेऽनुग्रह: कृत: ॥ २७ ॥

sarvātma-bhāvo ’dhikṛtobhavatīnām adhokṣajeviraheṇa mahā-bhāgāmahān me ’nugrahaḥ kṛtaḥ

श्रूयतां प्रियसन्देशो भवतीनां सुखावह: । यमादायागतो भद्रा अहं भर्तू रहस्कर: ॥ २८ ॥

śrūyatāṁ priya-sandeśobhavatīnāṁ sukhāvahaḥyam ādāyāgato bhadrāahaṁ bhartū rahas-karaḥ

श्रीभगवानुवाचभवतीनां वियोगो मे न हि सर्वात्मना क्व‍‍चित् । यथा भूतानि भूतेषु खं वाय्वग्निर्जलं मही । तथाहं च मन:प्राणभूतेन्द्रियगुणाश्रय: ॥ २९ ॥

śrī-bhagavān uvācabhavatīnāṁ viyogo mena hi sarvātmanā kvacityathā bhūtāni bhūteṣukhaṁ vāyv-agnir jalaṁ mahītathāhaṁ ca manaḥ-prāṇa-bhūtendriya-guṇāśrayaḥ

आत्मन्येवात्मनात्मानं सृजे हन्म्यनुपालये । आत्ममायानुभावेन भूतेन्द्रियगुणात्मना ॥ ३० ॥

ātmany evātmanātmānaṁsṛje hanmy anupālayeātma-māyānubhāvenabhūtendriya-guṇātmanā

आत्मा ज्ञानमय: शुद्धो व्यतिरिक्तोऽगुणान्वय: । सुषुप्तिस्वप्नजाग्रद्भ‍िर्मायावृत्तिभिरीयते ॥ ३१ ॥

ātmā jñāna-mayaḥ śuddhovyatirikto ’guṇānvayaḥsuṣupti-svapna-jāgradbhirmāyā-vṛttibhir īyate

येनेन्द्रियार्थान् ध्यायेत मृषा स्वप्नवदुत्थित: । तन्निरुन्ध्यादिन्द्रियाणि विनिद्र: प्रत्यपद्यत ॥ ३२ ॥

yenendriyārthān dhyāyetamṛṣā svapna-vad utthitaḥtan nirundhyād indriyāṇivinidraḥ pratyapadyata

एतदन्त: समाम्नायो योग: साङ्ख्यं मनीषिणाम् । त्यागस्तपो दम: सत्यं समुद्रान्ता इवापगा: ॥ ३३ ॥

etad-antaḥ samāmnāyoyogaḥ sāṅkhyaṁ manīṣiṇāmtyāgas tapo damaḥ satyaṁsamudrāntā ivāpagāḥ

यत्त्वहं भवतीनां वै दूरे वर्ते प्रियो द‍ृशाम् । मनस: सन्निकर्षार्थं मदनुध्यानकाम्यया ॥ ३४ ॥

yat tv ahaṁ bhavatīnāṁ vaidūre varte priyo dṛśāmmanasaḥ sannikarṣārthaṁmad-anudhyāna-kāmyayā

यथा दूरचरे प्रेष्ठे मन आविश्य वर्तते । स्‍त्रीणां च न तथा चेत: सन्निकृष्टेऽक्षिगोचरे ॥ ३५ ॥

yathā dūra-care preṣṭhemana āviśya vartatestrīṇāṁ ca na tathā cetaḥsannikṛṣṭe ’kṣi-gocare

मय्यावेश्य मन: कृत्‍स्‍नं विमुक्ताशेषवृत्ति यत् । अनुस्मरन्त्यो मां नित्यमचिरान्मामुपैष्यथ ॥ ३६ ॥

mayy āveśya manaḥ kṛtsnaṁvimuktāśeṣa-vṛtti yatanusmarantyo māṁ nityamacirān mām upaiṣyatha

या मया क्रीडता रात्र्यां वनेऽस्मिन्व्रज आस्थिता: । अलब्धरासा: कल्याण्यो मापुर्मद्वीर्यचिन्तया ॥ ३७ ॥

yā mayā krīḍatā rātryāṁvane ’smin vraja āsthitāḥalabdha-rāsāḥ kalyāṇyomāpur mad-vīrya-cintayā

श्रीशुक उवाच एवं प्रियतमादिष्टमाकर्ण्य व्रजयोषित: । ता ऊचुरुद्धवं प्रीतास्तत्सन्देशागतस्मृती: ॥ ३८ ॥

śrī-śuka uvācaevaṁ priyatamādiṣṭamākarṇya vraja-yoṣitaḥtā ūcur uddhavaṁ prītāstat-sandeśāgata-smṛtīḥ

गोप्य ऊचु: दिष्‍ट्याहितो हत: कंसो यदूनां सानुगोऽघकृत् । दिष्‍ट्याप्तैर्लब्धसर्वार्थै: कुशल्यास्तेऽच्युतोऽधुना ॥ ३९ ॥

gopya ūcuḥdiṣṭyāhito hataḥ kaṁsoyadūnāṁ sānugo ’gha-kṛtdiṣṭyāptair labdha-sarvārthaiḥkuśaly āste ’cyuto ’dhunā

कच्चिद् गदाग्रज: सौम्य करोति पुरयोषिताम् । प्रीतिं न: स्‍निग्धसव्रीडहासोदारेक्षणार्चित: ॥ ४० ॥

kaccid gadāgrajaḥ saumyakaroti pura-yoṣitāmprītiṁ naḥ snigdha-savrīḍa-hāsodārekṣaṇārcitaḥ

कथं रतिविशेषज्ञ: प्रियश्च पुरयोषिताम् । नानुबध्येत तद्वाक्यैर्विभ्रमैश्चानुभाजित: ॥ ४१ ॥

kathaṁ rati-viśeṣa-jñaḥpriyaś ca pura-yoṣitāmnānubadhyeta tad-vākyairvibhramaiś cānubhājitaḥ

अपि स्मरति न: साधो गोविन्द: प्रस्तुते क्व‍‍चित् । गोष्ठिमध्ये पुरस्‍त्रीणां ग्राम्या: स्वैरकथान्तरे ॥ ४२ ॥

api smarati naḥ sādhogovindaḥ prastute kvacitgoṣṭhi-madhye pura-strīṇāmgrāmyāḥ svaira-kathāntare

ता: किं निशा: स्मरति यासु तदा प्रियाभि-र्वृन्दावने कुमुदकुन्दशशाङ्करम्ये । रेमे क्व‍णच्चरणनूपुररासगोष्ठ्या-मस्माभिरीडितमनोज्ञकथ: कदाचित् ॥ ४३ ॥

tāḥ kiṁ niśāḥ smarati yāsu tadā priyābhirvṛndāvane kumuda-kunda-śaśāṅka-ramyereme kvaṇac-caraṇa-nūpura-rāsa-goṣṭhyāmasmābhir īḍita-manojña-kathaḥ kadācit

अप्येष्यतीह दाशार्हस्तप्ता: स्वकृतया शुचा । सञ्जीवयन् नु नो गात्रैर्यथेन्द्रो वनमम्बुदै: ॥ ४४ ॥

apy eṣyatīha dāśārhastaptāḥ sva-kṛtayā śucāsañjīvayan nu no gātrairyathendro vanam ambudaiḥ

कस्मात् कृष्ण इहायाति प्राप्तराज्यो हताहित: । नरेन्द्रकन्या उद्वाह्य प्रीत: सर्वसुहृद् वृत: ॥ ४५ ॥

kasmāt kṛṣṇa ihāyātiprāpta-rājyo hatāhitaḥnarendra-kanyā udvāhyaprītaḥ sarva-suhṛd-vṛtaḥ

किमस्माभिर्वनौकोभिरन्याभिर्वा महात्मन: । श्रीपतेराप्तकामस्य क्रियेतार्थ: कृतात्मन: ॥ ४६ ॥

kim asmābhir vanaukobhiranyābhir vā mahātmanaḥśrī-pater āpta-kāmasyakriyetārthaḥ kṛtātmanaḥ

परं सौख्यं हि नैराश्यं स्वैरिण्यप्याहपिङ्गला । तज्जानतीनां न: कृष्णे तथाप्याशा दुरत्यया ॥ ४७ ॥

paraṁ saukhyaṁ hi nairāśyaṁsvairiṇy apy āha piṅgalātaj jānatīnāṁ naḥ kṛṣṇetathāpy āśā duratyayā

क उत्सहेत सन्त्यक्तुमुत्तम:श्लोकसंविदम् । अनिच्छतोऽपि यस्य श्रीरङ्गान्न च्यवते क्व‍‍चित् ॥ ४८ ॥

ka utsaheta santyaktumuttamaḥśloka-saṁvidamanicchato ’pi yasya śrīraṅgān na cyavate kvacit

सरिच्छैलवनोद्देशा गावो वेणुरवा इमे । सङ्कर्षणसहायेन कृष्णेनाचरिता: प्रभो ॥ ४९ ॥

saric-chaila-vanoddeśāgāvo veṇu-ravā imesaṅkarṣaṇa-sahāyenakṛṣṇenācaritāḥ prabho

पुन: पुन: स्मारयन्ति नन्दगोपसुतं बत । श्रीनिकेतैस्तत्पदकैर्विस्मर्तुं नैव शक्नुम: ॥ ५० ॥

punaḥ punaḥ smārayantinanda-gopa-sutaṁ bataśrī-niketais tat-padakairvismartuṁ naiva śaknumaḥ

गत्या ललितयोदारहासलीलावलोकनै: । माध्व्या गिरा हृतधिय: कथं तं विस्मरामहे ॥ ५१ ॥

gatyā lalitayodāra-hāsa-līlāvalokanaiḥmādhvyā girā hṛta-dhiyaḥkathaṁ taṁ vismarāma he

हे नाथ हे रमानाथ व्रजनाथार्तिनाशन । मग्नमुद्धर गोविन्द गोकुलं वृजिनार्णवात् ॥ ५२ ॥

he nātha he ramā-nāthavraja-nāthārti-nāśanamagnam uddhara govindagokulaṁ vṛjinārṇavāt

श्रीशुक उवाच ततस्ता: कृष्णसन्देशैर्व्यपेतविरहज्वरा: । उद्धवं पूजयां चक्रुर्ज्ञात्वात्मानमधोक्षजम् ॥ ५३ ॥

śrī-śuka uvācatatas tāḥ kṛṣṇa-sandeśairvyapeta-viraha-jvarāḥuddhavaṁ pūjayāṁ cakrurjñātvātmānam adhokṣajam

उवास कतिचिन्मासान्गोपीनां विनुदन् शुच: । कृष्णलीलाकथां गायन् रमयामास गोकुलम् ॥ ५४ ॥

uvāsa katicin māsāngopīnāṁ vinudan śucaḥkṛṣṇa-līlā-kathāṁ gāyanramayām āsa gokulam

यावन्त्यहानि नन्दस्य व्रजेऽवात्सीत् स उद्धव: । व्रजौकसां क्षणप्रायाण्यासन् कृष्णस्य वार्तया ॥ ५५ ॥

yāvanty ahāni nandasyavraje ’vātsīt sa uddhavaḥvrajaukasāṁ kṣaṇa-prāyāṇyāsan kṛṣṇasya vārtayā

सरिद्वनगिरिद्रोणीर्वीक्षन् कुसुमितान् द्रुमान् । कृष्णं संस्मारयन् रेमे हरिदासो व्रजौकसाम् ॥ ५६ ॥

sarid-vana-giri-droṇīrvīkṣan kusumitān drumānkṛṣṇaṁ saṁsmārayan remehari-dāso vrajaukasām

द‍ृष्ट्वैवमादि गोपीनां कृष्णावेशात्मविक्लवम् । उद्धव: परमप्रीतस्ता नमस्यन्निदं जगौ ॥ ५७ ॥

dṛṣṭvaivam-ādi gopīnāṁkṛṣṇāveśātma-viklavamuddhavaḥ parama-prītastā namasyann idaṁ jagau

एता: परं तनुभृतो भुवि गोपवध्वोगोविन्द एव निखिलात्मनि रूढभावा: । वाञ्छन्ति यद् भवभियो मुनयो वयं चकिं ब्रह्मजन्मभिरनन्तकथारसस्य ॥ ५८ ॥

etāḥ paraṁ tanu-bhṛto bhuvi gopa-vadhvogovinda eva nikhilātmani rūḍha-bhāvāḥvāñchanti yad bhava-bhiyo munayo vayaṁ cakiṁ brahma-janmabhir ananta-kathā-rasasya

क्व‍ेमा: स्‍त्रियो वनचरीर्व्यभिचारदुष्टा:कृष्णे क्व‍ चैष परमात्मनि रूढभाव: । नन्वीश्वरोऽनुभजतोऽविदुषोऽपि साक्षा-च्छ्रेयस्तनोत्यगदराज इवोपयुक्त: ॥ ५९ ॥

kvemāḥ striyo vana-carīr vyabhicāra-duṣṭāḥkṛṣṇe kva caiṣa paramātmani rūḍha-bhāvaḥnanv īśvaro ’nubhajato ’viduṣo ’pi sākṣācchreyas tanoty agada-rāja ivopayuktaḥ

नायं श्रियोऽङ्ग उ नितान्तरते: प्रसाद:स्वर्योषितां नलिनगन्धरुचां कुतोऽन्या: । रासोत्सवेऽस्य भुजदण्डगृहीतकण्ठ-लब्धाशिषां य उदगाद् व्रजवल्ल‍भीनाम् ॥ ६० ॥

nāyaṁ śriyo ’ṅga u nitānta-rateḥ prasādaḥsvar-yoṣitāṁ nalina-gandha-rucāṁ kuto ’nyāḥrāsotsave ’sya bhuja-daṇḍa-gṛhīta-kaṇṭha-labdhāśiṣāṁ ya udagād vraja-vallabhīnām

आसामहो चरणरेणुजुषामहं स्यांवृन्दावने किमपि गुल्मलतौषधीनाम् । या दुस्त्यजं स्वजनमार्यपथं च हित्वाभेजुर्मुकुन्दपदवीं श्रुतिभिर्विमृग्याम् ॥ ६१ ॥

āsām aho caraṇa-reṇu-juṣām ahaṁ syāṁvṛndāvane kim api gulma-latauṣadhīnāmyā dustyajaṁ sva-janam ārya-pathaṁ ca hitvābhejur mukunda-padavīṁ śrutibhir vimṛgyām

या वै श्रियार्चितमजादिभिराप्तकामै-र्योगेश्वरैरपि यदात्मनि रासगोष्ठ्याम् । कृष्णस्य तद् भगवत: चरणारविन्दंन्यस्तं स्तनेषु विजहु: परिरभ्य तापम् ॥ ६२ ॥

yā vai śriyārcitam ajādibhir āpta-kāmairyogeśvarair api yad ātmani rāsa-goṣṭhyāmkṛṣṇasya tad bhagavataḥ caraṇāravindaṁnyastaṁ staneṣu vijahuḥ parirabhya tāpam

वन्दे नन्दव्रजस्‍त्रीणां पादरेणुमभीक्ष्णश: । यासां हरिकथोद्गीतं पुनाति भुवनत्रयम् ॥ ६३ ॥

vande nanda-vraja-strīṇāṁpāda-reṇum abhīkṣṇaśaḥyāsāṁ hari-kathodgītaṁpunāti bhuvana-trayam

श्रीशुक उवाच अथ गोपीरनुज्ञाप्य यशोदां नन्दमेव च । गोपानामन्‍त्र्य दाशार्हो यास्यन्नारुरुहे रथम् ॥ ६४ ॥

śrī-śuka uvācaatha gopīr anujñāpyayaśodāṁ nandam eva cagopān āmantrya dāśārhoyāsyann āruruhe ratham

तं निर्गतं समासाद्य नानोपायनपाणय: । नन्दादयोऽनुरागेण प्रावोचन्नश्रुलोचना: ॥ ६५ ॥

taṁ nirgataṁ samāsādyanānopāyana-pāṇayaḥnandādayo ’nurāgeṇaprāvocann aśru-locanāḥ

मनसो वृत्तयो न: स्यु: कृष्णपादाम्बुजाश्रया: । वाचोऽभिधायिनीर्नाम्नां कायस्तत्प्रह्वणादिषु ॥ ६६ ॥

manaso vṛttayo naḥ syuḥkṛṣṇa pādāmbujāśrayāḥvāco ’bhidhāyinīr nāmnāṁkāyas tat-prahvaṇādiṣu

कर्मभिर्भ्राम्यमाणानां यत्र क्व‍ापीश्वरेच्छया । मङ्गलाचरितैर्दानै रतिर्न: कृष्ण ईश्वरे ॥ ६७ ॥

karmabhir bhrāmyamāṇānāṁyatra kvāpīśvarecchayāmaṅgalācaritair dānairatir naḥ kṛṣṇa īśvare

एवं सभाजितो गोपै: कृष्णभक्त्या नराधिप । उद्धव: पुनरागच्छन्मथुरां कृष्णपालिताम् ॥ ६८ ॥

evaṁ sabhājito gopaiḥkṛṣṇa-bhaktyā narādhipauddhavaḥ punar āgacchanmathurāṁ kṛṣṇa-pālitām

कृष्णाय प्रणिपत्याह भक्त्युद्रेकं व्रजौकसाम् । वसुदेवाय रामाय राज्ञे चोपायनान्यदात् ॥ ६९ ॥

kṛṣṇāya praṇipatyāhabhakty-udrekaṁ vrajaukasāmvasudevāya rāmāyarājñe copāyanāny adāt